Εκτός Θέματος: Ας πιάσουμε την σκούπα να διώξουμε τον φεμινισμό – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Εκτός Θέματος: Ας πιάσουμε την σκούπα να διώξουμε τον φεμινισμό

Eκτός Θέματος | 5-4-2019 |

Πριν από μερικά βράδια είδα στο Netflix την ταινία “I am not an easy man”. Σε αυτήν ο πρωταγωνιστής είναι ένας γεμάτος αυτοπεποίθηση ως προς το αντίθετο φύλο, περήφανος για τις επιδόσεις του, κοινός σεξιστής, που θα καταλάβει το πως είναι να είσαι γυναίκα όταν θα βρεθεί στον φανταστικό κόσμο όπου οι γυναίκες φοράνε παντελόνια, οι άντρες ξυρίζουν τις τρίχες του σώματός τους, οι γυναίκες είναι οι λεγόμενοι ‘κυνηγοί’ στις σχέσεις, ο κόσμος των επιχειρήσεων είναι μια γυναικεία υπόθεση, οι άντρες μεγαλώνουν τα παιδιά, αλλά ακόμα και ο φεμινισμός έχει γίνει μασκουλινισμός, με τους άντρες να μάχονται για τα δικαιώματά τους ενάντια στη γυναικοκρατούμενη κοινωνία. Πρόκειται για μία ταινία που μέσα στην υπερβολή της μας κάνει να δούμε τις μικρές πτυχές της καθημερινής ζωής που τα στερεότυπα των ρόλων των φύλων είναι γερά καρφωμένα στο μυαλό μας, τόσο που αν αντιστραφούν οι ρόλοι έχουμε σαν αποτέλεσμα μια κωμική ταινία.

Υπάρχουν δύο τρόποι να αναγνώσουμε τα της ταινίας αλλά και το γενικότερο σύγχρονο φεμινιστικό κίνημα. Ο ένας είναι το να δούμε το τι συμβαίνει στο δυτικό κόσμο, όπου παρά τα φαινόμενα τύπου Trump, βλέπουμε σιγά σιγά κινήματα σαν το “Me too” να γίνονται mainstream και τις γυναίκες να μπορούν πλέον να μιλήσουν για την καταπίεση που υφίστανται σε όλους τους τομείς: σεξουαλική, λεκτική, επαγγελματική, οικογενειακή. Αργά αλλά σταθερά τα στερεότυπα σπάνε και πλέον τα φύλα είναι σίγουρα πολύ πιο ίσα από ότι παλαιότερα, αν και εκεί υπάρχουν πολύ σημαντικά βήματα που μπορούν να γίνουν.

Ο δεύτερος τρόπος να το δούμε είναι μέσα από τα αποτελέσματα ερευνών σαν κι αυτή, που μας λέει ότι μόνο το 16% των αντρών στην χώρα μας συμμετέχει στις δουλειές του σπιτιού ή αυτή που τονίζει ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων είναι υπέρ της απονομιμοποίησης της έκτρωσης, αλλά και τόσων άλλων που είδαμε τελευταία και δείχνουν προς το ότι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες πιστεύουν ότι η θέση της γυναίκας είναι στο σπίτι. Τα μάλλον τραγικά αυτά νούμερα έχω την αίσθηση ότι γίνονται ακόμη χειρότερα αν πάμε στην επαρχία. Θυμήθηκα ένα ποστ ενός καλού facebook-ικού φίλου, που ανέφερε πως συμμαθητές και συμμαθήτριες των παιδιών του τον κορόιδευαν πίσω από την πλάτη του (νομίζοντας ότι δεν ακούει) σαν τον “μπαμπά που κάνει δουλειές στο σπίτι”. Τα παιδιά βέβαια ότι ακούνε λένε, όμως είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα το ότι η κατάσταση δεν αλλάζει, αντίθετα βρισκόμαστε στην δημιουργία μιας γενιάς ίσως πιο συντηρητικής από την δική μας.  

Παρόμοια εμπειρία την είχα και γω πριν λίγο καιρό, όταν οι γονείς μου με επισκέφτηκαν πριν λίγους μήνες. Είχα μόλις αποκτήσει μια μικρή κόρη και όποιος έχει μικρά παιδιά θα θυμάται πόση είναι η κούραση και η αϋπνία των πρώτων μηνών, ειδικά όταν δεν έχεις καμία γιαγιά/παππού να σε βοηθήσει κοντά σου. Οι παππούδες λοιπόν, μας επισκέφτηκαν για να βοηθήσουν αλλά και να δουν την μικρή μας, όμως παρατήρησα ότι η μητέρα μου έπλενε τα πιάτα και μαγείρευε σχεδόν καθημερινά, ενώ ο πατέρας μου δεν έκανε τίποτα σχετικό.

Μη σκεπτόμενος πολύ, είπα στον πατέρα μου ότι όλοι πρέπει να συνεισφέρουμε και άρα θα πρέπει εκείνος να βάλει ηλεκτρική σκούπα. Πραγματικά ήταν κάτι το αυτονόητο για μένα και για τον τρόπο που λειτουργούμε εμείς στο σπίτι, πόσο μάλλον μέσα σε τόση κούραση. Αρχικά το θεώρησε αστείο, τόσο πολύ περίεργο του φάνηκε, ενώ το ίδιο αστείο το θεώρησε και η μητέρα μου. Εκείνη δε με παρακίνησε να το αφήσω, προσφερόμενη να κάνει και αυτή τη δουλειά εκείνη, ενώ στις αιτιάσεις μου ότι η μητέρα μου πλένει πιάτα και μαγειρεύει και όλοι οι υπόλοιποι κάνουμε κάτι, η απόκριση ήταν ότι δε ξέρει πως να βάλει σκούπα. Κάπου εκεί είναι που αναρωτήθηκα αν και ο πατέρας που θα ήταν μέσα σε αυτούς που θα κορόιδευαν έναν άντρα που κάνει τις δουλειές του σπιτιού – σίγουρα πάντως έβλεπα στα μάτια του ότι ο εγωισμός του είχε πληγεί, την ίδια ώρα που εκνευρισμένος εγώ αναρωτιόμουν “πως είναι δυνατό να μην έχει βάλει κάποιος ηλεκτρική σκούπα στην ζωή του, ούτε πως είναι δυνατό να μη ξέρει να βάλει”. Μάλιστα μου χρειάστηκαν 2 δευτερόλεπτα να του δείξω πως λειτουργεί η σκούπα. Παρόμοιο περιστατικό έγινε σε γνωστούς μου, όταν ο πάτερ-φαμίλιας δήλωσε ότι δεν ήξερε να βάλει το ποτήρι του στο πλυντήριο πιάτων γι’ αυτό το άφηνε όπου να ναι…

Τελικά έβαλα σκούπα μόνος μου, σφουγγάρισα και διαπίστωσα ότι στην Ελλάδα ο άνδρας είναι ακόμη στην κοινωνία μας αυτός που δε κάνει σχεδόν τίποτα και απολαμβάνει τόσο πράγματα σαν δεδομένα. Είναι αυτός που θα εντυπωσιαστεί όταν θα δει μια γυναίκα οδηγό λεωφορείου, που δεν θα δεχτεί να κάνει δουλειές στο σπίτι, που δεν θα δεχτεί να είναι εκεί για την γυναίκα του όταν εκείνη τον χρειάζεται, ενώ ακόμα και αν τα δεχτεί όλα αυτά, αντί να το διαφημίσει, προσπαθεί να το κρύψει από τους φίλους του, από την κοινωνία, από τον κύκλο του, λες και είναι κάτι αφύσικο.

Την ίδια ώρα οι περισσότερες γυναίκες, σίγουρα μιας παλαιότερης γενιάς, αλλά ακόμα και στην γενιά μας πιστεύουν λίγο πολύ το ίδιο. Θεωρούν κανονικό ότι ο άντρας δε θα βοηθήσει στο σπίτι ή με τα παιδιά, ακόμα και όταν εκείνες υποφέρουν για τον ένα ή τον άλλο λόγο και δεν μπορούν να κάνουν ότι κάνουν συνήθως. Μέχρι και το επικό “Προς θεού δεν είμαι και φεμινίστρια” άκουσα από μία γυναίκα πρόσφατα, λες και προσπαθούσε να δικαιολογηθεί ή σαν να ήταν κακό το να είναι ίσα τα φύλα. Συγγενείς και φίλοι της δικής μου γενιάς (30άρηδες/άρες) δε σταματούν να με ρωτούν αν αλλάζω πάνες στην μικρή με ένα λίγο περιπαικτικό ύφος. Εννοείται ότι αλλάζω πάνες στη μικρή, αν δε το κάνω εγώ ο πατέρας της, ποιος θα το κάνει; “Ε μα δε ξέρεις εσύ από αυτά” η απάντηση συνήθως… Γιατί ξέρουν οι γυναίκες από παιδιά πριν κάνουν; Ξέρει κάποιος να μαγειρέψει πριν το κάνει; Όχι απλά την αλλάζω την μικρή, όχι απλά την βάζω για ύπνο, αλλά τα ευχαριστιέμαι. Όλα αυτά είναι που με βοηθούν να χτίσω μια σχέση οικειότητας με την μικρή μου κόρη. Και όχι δεν “βοηθάω την γυναίκα μου” σε όλα αυτά – όπως λένε πολλοί, δεν είμαι ο βοηθός, είμαι ίσος.

Ψάχνοντας και διαβάζοντας τα μέσα για σχετικά κείμενα για σεξισμό και φεμινισμό, βλέπουμε  ατελείωτες συζητήσεις για σεξουαλική παρενόχληση, βιασμούς, τους αστέρες του Hollywood, τις αμοιβές τους, το MeToo. Θέματα που άπτονται στην πρώτη ανάγνωση που ανέφερα στην αρχή. Μεγάλα και ενδιαφέροντα θέματα στα οποία μπορεί να διαφωνούμε σε πολλά, ειδικά στους τρόπους προσέγγισης και παρουσίασης πολλών περιστατικών. Και εμείς εδώ έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές με όλα αυτά. Όμως είναι δύσκολο να εξηγήσεις στον άνθρωπο δίπλα σου που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα ότι οι γυναίκες αστέρες του Hollywood παίρνουν τα μισά εκατομμύρια για αμοιβή από τους άντρες. Ακόμα πιο δύσκολο να γυρίσεις τον χρόνο πίσω και να δεις αν ο Woody Allen βίασε ή όχι την κόρη του. Όχι ότι δεν είναι σημαντικά θέματα αυτά, απλά ακόμα και χωρίς να το καταλαβαίνουμε – αποτελούμε μέρος μιας ελίτ, ασχολούμενοι με αυτά, όταν τελικά στην χώρα μας δεν έχει γίνει καν το πρώτο βήμα για τα πιο ουσιώδη θέματα ισότητας των φύλων. 

Μπορούμε και θα πρεπε να συμφωνήσουμε όμως, άντρες και γυναίκες ότι πρέπει να δώσουμε ένα τέρμα στα στερεότυπα και τους ρόλους των φύλων που δημιουργούν τόσες ανισότητες. Και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το κάνουμε από το να δούμε τα απλά καθημερινά μας λάθη. Οι άντρες να στηρίξουμε τις γυναίκες μας, τις κόρες μας, τις μαμάδες μας, να τις ζητήσουμε συγνώμη για τον σεξιστικό κόσμο που εμείς βάλαμε το λιθαράκι μας να χτίσουμε ή να συντηρήσουμε. Να απαιτήσουμε όλοι μαζί ισότητα σε όλα: οικονομικά, επαγγελματικά, κοινωνικά, σεξουαλικά, σε όλα! Να μη συμβιβαστούμε με καμιά βαλτωμένη κατάσταση και με κανένα στερεότυπο. Ξέρετε γιατί; Γιατί λίγη ώρα αργότερα από το περιστατικό με την σκούπα, ο πατέρας μου άπλωνε ρούχα, ενώ πριν επιστρέψει σπίτι του, μια άλλη μέρα σφουγγάρισε κιόλας. Πολύ σημαντικά τα μεγάλα θέματα και οι στατιστικές, όμως για να αλλάξουν αυτές θα πρέπει να δούμε τους άντρες να σκουπίζουμε, να μαγειρεύουμε, να έχουμε γυναίκα αφεντικό. Χρειαζόμαστε ιστορίες επαγγελματικής, οικογενειακής, σεξουαλικής ισότητας. Χρειαζόμαστε εκείνους που θα κοροϊδεύουν το αυτονόητο της ισότητας, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να είναι στο περιθώριο της κοινωνίας και όχι στο κέντρο της, όπως νομίζω ότι είναι τώρα. Μόνο τότε θα έχουμε αλλαγή και μόνο τότε δεν θα χρειάζεται πλέον ο φεμινισμός.