Τι ήθελε να πει ο ποιητής... με τον Batman; – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Τι ήθελε να πει ο ποιητής… με τον Batman;

Αφιερώματα, Τι ήθελε να πει ο ποιητής... | 19-4-2019 |

Θυμάμαι να είμαι πιτσιρίκι, και εκεί γύρω στα 10-11, όταν είδα για πρώτη φορά τον “Batman” του Tim Burton. Αγάπησα πολλά πράγματα τότε. Τον Michael Keaton, τον Jack Nicholson, τον Tim Burton.

Από τα μακρινά όμως 90’s μέχρι τώρα συνειδητοποιώ κάτι. Μονίμως επιστρέφω πίσω σε αυτόν τον ήρωα. Έχω ξαναδεί όλα τα κινηματογραφικά του κατορθώματα, ακόμα και εκείνα του Joel Schumaher. Έχω δει τις animated περιπέτειές του. Τις τηλεοπτικές. Έχω παίξει βιντεοπαιχνίδια με αυτόν. Αλλά γιατί; Γιατί με αυτόν; Τι με τραβάει τόσο πολύ στον μασκοφόρο αυτόν ήρωα; Τι κάνει έναν από τους χαρακτήρες της σύγχρονης λογοτεχνίας (ναι το είπα, τα comic είναι λογοτεχνία, και σκασμός), τόσο ιντριγκαδόρικο;

Και τελικά, τι ήθελε να πει ο ποιητής, με τον Batman;


Μύθος vs. Πραγματικότητα:

Ο Batman είναι ο ήρωας που έχουν προσπαθήσει περισσότερο να ερμηνεύσουν οι ψυχολόγοι. Και αυτό γιατί είναι ένας πολυεπίπεδος χαρακτήρας. (Αναζήτησε το ντοκιμαντέρ του History Channel με τίτλο “Batman Unmasked: The Psychology of the Dark Knight”.

Ας κάνουμε μία μικρή, και ίσως ατυχή σύγκριση. Το να προσπαθήσουμε να αναλύσουμε τον Superman, είναι σα να προσπαθούμε να βρούμε την επίδραση της μοντέρνας μυθολογίας. Είναι ένας ημίθεος μύθος, εδώ που τα λέμε. Ο Batman όμως είναι ένας πιο σκοτεινός Ρομπέν των Δασών. Γύρω από το όνομά του, κυκλοφορεί ένας μύθος, αναμφίβολα, αλλά ο Batman, κάτω από το κοστούμι του είναι ένας άνθρωπος. Και σε αντίθεση με τους άλλους, εκείνος φοράει την στολή του και κρύβει την “ανθρώπινη” φύση του, ενώ οι άλλοι φοράνε τα κοστούμια τους, και κρύβουν τις δυνάμεις τους.

Στον Superman, οι δημιουργοί του Jerry Siegel και Joe Shuster, εμπνεύστηκαν από τον Ηρακλή, τον Σαμψών, και την μυθολογία ισχυρών ανδρών που είναι εμφανής. Παίρνει ενέργεια από τον ήλιο άλλωστε. Ο Batman όμως παίρνει την δύναμή του από το σκοτάδι. Μόνο εκεί είναι άνετος, και πραγματικά ισχυρός.


Το Αρχέτυπο της Σκιάς:

Ο Carl Jung (1964) και ο Joseph Campbell (1949) ασχολήθηκαν με το πώς τα αρχέτυπα, τα καθολικά θέματα που κληρονομούμε σαν μέρος ενός συλλογικού ασυνειδήτου, διαμορφώνουν μύθους και θρύλους με παρόμοιους τρόπους, σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με τις θεωρίες τους, το “Ταξίδι του Ήρωα” συμβολίζει την ανάπτυξη κάποιου, όταν αντιμετωπίζει τις εσωτερικές τους διεργασίες προκειμένου να αναπτυχθεί και να ωριμάσει σαν οντότητα. Με άλλα λόγια, ξεκινά από το μηδέν, και με πολεμοφόδια τον χαρακτήρα και τις επιδιώξεις του, φτάνει στον στόχο. Όποιος κι αν είναι αυτός.

Από την άλλη υπάρχει το “Αρχέτυπο της Σκιάς”. Η σκοτεινή μας πλευρά. Δεν αφορά τον “κακό” μας χαρακτήρα, αλλά όλα εκείνα που κρατάμε κρυφά. Από τον κόσμο, και ίσως, και από εμάς τους ίδιους.

Ο Bruce Wayne αντιμετώπισε κάτι τέτοιο από νωρίς, αλλά αποφάσισε να το εντάξει στον εαυτό του. Ο Batman είναι η ανάγκη μας να αντιμετωπίσουμε την σκοτεινή μας πλευρά.


Προσωπικότητα ή υπερδυνάμεις;

Ο Batman είναι ένας σουπερ-ήρωας χωρίς σούπερ-δυνάμεις. Μπαίνει σε έναν χώρο που συναντά κάποιον που μπορεί να πετάξει, να πετάει ακτίνες από τα μάτια του κατά βούληση, κάποιον που τρέχει γρηγορότερα από τον κεραυνό, κάποιον που δαμάζει τα ζώα της θάλασσας, κάποια που χρησιμοποιεί ένα λάσο για να εκμαιεύσει την αλήθεια. Κι όμως, καταφέρνει να προκαλεί δέος.

Τι είναι αυτό που τον ορίζει; Η προσωπικότητά του, και η απαρχή του. Το origin story του, για να μιλήσουμε και ελληνικά.

Ο Bruce Wayne είναι απλώς ένα παιδί που έχασε τους γονείς του μπροστά στα μάτια του, με τον πιο βίαιο τρόπο.

Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ήρωες, που οι θετές οικογένειές τους τους έμαθαν περί ευθύνης της δύναμης (with great power comes great responsibility), η ανατροφή του Bruce είχε μία άλλη αρχή: να βοηθήσεις εκείνους που έχουν λιγότερα από εσένα.

Έγινε ο Batman γιατί το επέλεξε. Γιατί έβαλε το κεφάλι κάτω και είπε ότι θα το κάνω! Δεν γεννήθηκε σε έναν εξωγήινο πλανήτη, ούτε τον δάγκωσε κάποια ραδιενεργή αράχνη, ούτε εκτέθηκε σε ακτινοβολία Gamma. Έγινε Batman, γιατί ήθελε να γίνει. Ή μήπως έπρεπε κιόλας;


Πες μου τον εχθρό σου, να σου πω ποιος είσαι!

Είναι νευρωτικός; Πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες; Ή από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή; Ή από κάτι άλλο; Μήπως δεν πάσχει καθόλου;

Η εμμονές και η δυαδικότητα είναι τα εντονότερα χαρακτηριστικά του. Και όχι μόνο δικά του. Οι εχθροί του είναι γεμάτοι από δαύτα. Από τον Joker, στον Riddler, και από την Catwoman στον Two-Face, οι εχθροί του είναι στα αλήθεια κακοί, ή απλά είναι θύματα ενός διαστρεβλωμένου αφηγήματος; Οι δύο πλευρές αλληλοσυμπληρώνονται;

Πριν την άφιξη του Batman, η Gotham City φαντάζει μία πόλη με κοινούς κακοποιούς. Μετά όμως περνάμε σε εγκληματίες που καθορίζονται και εκείνοι από τον χαρακτήρα και την συμπεριφορά τους. Και my oh my, τι συμπεριφορά είναι αυτή.

Ο Batman εμπνέει τους πολίτες της πόλης του, να κάνουν το σωστό, και τους κακοποιούς της πόλης του να τον προκαλέσουν και να τον φτάσουν στα όριά του.

Ας δούμε ένα κίνητρο: Ένας από τους κακοποιούς θέλει να αποδείξει στον Batman ότι ο άνθρωπος είναι βαθιά εγωιστής. Ότι όλοι έχουν λερωμένη τη φωλιά τους, και σίγουρα δεν θα έπρεπε να τους προστατεύει. Και ερωτώ: σε ποιον από τους κακούς του Batman, ταιριάζει αυτό το κίνητρο; Μήπως σε όλους; Η Catwoman το πιστεύει. Ένα κολιέ λιγότερο δεν θα λείψει σε μία ξιπασμένη πλούσια. Ο Joker το πιστεύει. Θεωρεί ότι όλοι μπορούν να συμμετέχουν στο χάος. Ο Riddler το πιστεύει. Όλοι οι γύρω του είναι πιόνια. Ο Two-Face κι αν το πιστεύει. Δικαστής που δεν πιστεύει στην δικαιοσύνη, και αφήνεται στην τύχη.

Οι κακοί του Batman, είναι άνθρωποι που καθορίζονται από την προσωπικότητα και τα κίνητρά τους, και όχι από κάποια υπερδύναμη. Και η αντίδραση του Batman; Να τους κλείσει σε μία ψυχιατρική κλινική. Γιατί; Μπορεί να τους εκτελέσει. Μπορεί να τους εξαφανίσει.

Το σκοτάδι του Batman, πιστεύει στο φως των άλλων.


Δικαιοσύνη: Η Βίρνα Δράκου τώρα δικαιώνεται.

Ο ψυχολόγος Travis Langley, το περιγράφει καλύτερα από τον καθένα: “Θέλουμε δικαιοσύνη. Οι άνθρωποι που πιστεύουν ότι ο κόσμος είναι δίκαιος υποφέρουν από λιγότερο άγχος και κατάθλιψη, και απολαμβάνουν την ζωή περισσότερο. Πολλές κουλτούρες διδάσκουν στα μέλη τους από την παιδική ηλικία, να πιστεύουν σε έναν κόσμο φυσικής τάξης και δικαιοσύνης. Το λεγόμενο και φαινόμενο του “Δίκαιου Κόσμου”, μας καθησυχάζει γιατί οι περισσότεροι από εμάς, ακόμα και οι χειρότεροι από εμάς, πιστεύουν ότι είναι καλοί και άξιοι δίκαιης αντιμετώπισης. Η ανάγκη μας να πιστέψουμε στην δικαιοσύνη, υπερισχύει ακόμα και όταν το σύστημα καταρρέει. Ακόμα και όταν οι εγκληματίας γλυτώνουν την σύλληψη, την καταδίκη. Αυτό μας κάνει να θέλουμε κάποιον να επέμβει, για να φτιάξει την κατάσταση.” 


Τελικά, τι ήθελε να πει ο ποιητής με τον Batman;

Τα παιδιά δεν φοβούνται τον ήρωα που ντύνεται σαν τέρας, γιατί είναι το δικό τους τέρας. Το δικό μας τέρας. Είναι αυτός που χρησιμοποιεί τον εκφοβισμό για να φοβίζει τον φόβο.

Μικροί ευχόμασταν να γίνουμε ο Superman. Μεγαλώσαμε όμως και καταλάβαμε ότι δεν θα γίνουμε ποτέ.

Όσα χρόνια κι αν περάσουν όμως, θα έχουμε πάντα την ελπίδα ότι μπορούμε να γίνουμε Batman…