#OurWeekInHorror: Ο Εξορκιστής. Από το βιβλίο στην οθόνη – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

#OurWeekInHorror: Ο Εξορκιστής. Από το βιβλίο στην οθόνη

Adapted | 12-3-2019 |

Δαίμονας: Δεν είμαι η Ρέιγκαν.

Πάτερ Ντέμιαν Καρράς: Οπότε ας συστηθούμε. Είμαι ο Ντέμιαν Καρράς.

Δαίμονας: Και εγώ είμαι ο Διάβολος. Τώρα αν θες λύσε μου αυτούς του ιμάντες.

Πάτερ Ντέμιαν Καρράς: Αν είσαι ο Διάβολος, γιατί δεν εξαφανίζεις τους ιμάντες;

Δαίμονας: Θα ήταν μία πολύ χυδαία επίδειξη δύναμης, Καρρά.

Και δεν ξέρω για εσάς, αλλά μία ανατριχίλα  την ένιωσα.

the-exorcist

Όταν πήρα την απόφαση να γράψω για την μεταφορά του “Εξορκιστή”, από το βιβλίο στην μεγάλη οθόνη, μάλλον δεν το είχα σκεφτεί καλά. Μεγαλύτερο λάθος βέβαια είναι η ώρα που επέλεξα να κάνω αυτή την ανάλυση. Το να είσαι βραδινός τύπος, σε τέτοιες περιπτώσεις δεν βοηθάει.

Και τώρα που το σκέφτομαι η σχέση μου με τον “Εξορκιστή”, μετράει μόνο λάθη. Πρώτο και βασικό, ότι το είδα. Δεύτερο και εξίσου βασικό, ότι το διάβασα. Το πρώτο ήταν λάθος γιατί κατάφερε να με κάνει να μην μπορώ να κοιμηθώ. (στο τέλος του κειμένου, θα σας πω και τον πραγματικό λόγο). Το δεύτερο, γιατί έκανα να τελειώσω το βιβλίο 3 μήνες, καθώς κάθε τι που διάβαζα κατάφερε να με τρομάξει το ίδιο, και έτσι κάθε ανάγνωση είχε απότομη διακοπή.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, ρεαλιστικά και ψύχραιμα (όσο είναι δυνατόν).

Ποιος είναι ο “Εξορκιστής”;

Ο “Εξορκιστής” είναι ο πολιούχος των δαιμονισμένων, ο πιο χαρακτηριστικός. Πολλοί έχουν προσπαθήσει στην πορεία να τον μιμηθούν. Δαιμονισμένα κορίτσια, παπάδες που αμφισβητούν την πίστη τους, δαίμονες και φόνοι. Άλλοι πετυχημένα (Εξορκισμός της Εμίλυ Ρόουζ), άλλοι αποτυχημένα (The Devil Inside), αλλά κανείς από αυτούς δεν είχε Linda Blair να απειλεί δαιμονικά με πέοι από την κόλαση.

Το έργο διέπεται από μία αρχή. Αν πιστεύεις αρκετά στο ενδεχόμενο ότι θα δαιμονιστείς, αυτό απλά θα συμβεί. Αυτό άλλωστε είναι μία ρεαλιστική αντιμετώπιση. Στην ιστορία άλλωστε οι γιατροί της Ρέιγκαν, συστήνουν από μόνοι τους τον εξορκισμό, καθώς πιστεύουν ότι αν η παθούσα είχε την ικανότητα να προβάλει την δαιμονική παρουσία, τότε θα πιστέψει και στον εξορκισμό, και έτσι θα αντιδράσει θετικά σε αυτή την εμπειρία. (Αυτό ισχύει να ξέρετε, και θα σας παραπέμψω στην ανάλογη σκηνή του “Εξορκισμού της Έμιλυ Ρόουζ” όπου η μάρτυρας υπεράσπισης Αντίρα Αντάντι, μιλάει για την ψυχολογική κατάσταση ενός δαιμονισμένου, κατά την διάρκεια του εξορκισμού). Είναι μία αρχή που δεν μπορείς να αγνοήσεις.

CLH1.CA.0f.0919.EXORCIST1.Q.0

Τα ενδεχόμενα είναι δύο, και είναι και ακραία. Είτε είδες τον “Εξορκιστή” και το θεώρησες μία γκροτέσκα B-movie, ή τρόμαξες παράφορα. Μέση λύση δεν υπάρχει.

Ανήκω, προφανέστατα, στην δεύτερη κατηγορία. Και μπορεί να σας φανεί περίεργο, αλλά δεν βρήκα ποτέ κάτι το υπερβολικό. Και αυτό είναι υπερβολή, αλλά πιστέψτε με. Ισχύει. Η Ρέιγκαν ασελγεί στον ίδιο της τον εαυτό με έναν σταυρό. Με την δύναμη της σκέψης εκσφενδονίζει την ίδια της τη μητέρα με την σκέψη της και μόνο (προκαλώντας αληθινό ατύχημα στην ηθοποιό Ellen Burstyn). Το κεφάλι της Ρέιγκαν γυρίζει 360 μοίρες. Μάλλον είχα τρομάξει πολύ και όλα αυτά δεν μου φαίνονταν υπερβολικά. Ο τρόμος υπερτερεί στην προκειμένη περίπτωση της υπερβολής.

The-Exorcist-Ellen-Burstyn-demon-subliminal-flash

Και κάπου εκεί λες, θα το διαβάσω. Για να κάνω την σύγκριση. Έτσι λοιπόν, και δυστυχώς ή ευτυχώς , παίρνω στα χέρια μου τη νουβέλα του William Peter Blatty.

Η φαντασία μπορεί να είναι τρομακτικότερη από την εικόνα, αλλά και το αντίθετο. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η νουβέλα δεν είναι απαραίτητα πιο τρομακτική από την ταινία. Αλλά υπερτερεί σε ποσότητα. Στα μεγάλα ατού του γεγονότος ότι η μεταφορά είναι επιτυχημένη, είναι ότι ο ίδιος ο Blatty έγραψε το σενάριο της ταινίας. Τουλάχιστον λεκτικά, είναι πανομοιότυπα.

Η ταινία εκμεταλλεύεται το μέσο για το οποίο προορίζεται στο έπακρο. Το βιβλίο από την άλλη πετυχαίνει κάτι άλλο. Να κάνει την όλη διαδικασία πιο εκτενή και αβάσταχτη, καθώς διαρκεί μήνες, με τον δαίμονα να έχει την δυνατότητα να “παίξει” με τους ήρωες, από την περηφάνια του Merrin (Max Von Sydow), από την αμφισβήτηση της πίστης του πατέρα Καρρά (Jason Miller), μέχρι την αποκάλυψη των μυστικών της ζωής όλων.

Η βασική διαφορά του μέσου

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ίδιο με αυτό της ταινίας. Αυτό που ξεκινάει στο βιβλίο να σε τρομοκρατεί, και να σου προκαλεί συγκεκριμένες εικόνες και ήχους, καταλήγει ακόμα πιο τρομακτικό στην οθόνη. Αλλά το περίεργο είναι ότι συμβαίνει και το αντίθετο. Οι περιγραφές που γίνονται στο βιβλίο έχουν μεταφερθεί στην οθόνη με τον καλύτερο τρόπο. Από την φωνή της Ρέιγκαν, και την δολοφονική διάθεση του δαίμονα, μέχρι και την περιγραφή του σπιτιού. Αυτό που υστερεί η ταινία είναι κάποιες λεπτομέρειες, που μόνο λεπτομέρειες δεν είναι. Με την πάροδο των ημερών, ο σφυγμός της παθούσης, αλλάζει ανάλογα με αυτό που θέλει να πετύχει η οντότητα που κατοικεί μέσα της. Η δικαιολογία είναι ότι ο πάτερ δεν την αφήνει να κοιμηθεί. Σημεία που κάνουν την υπόθεση πιο ανθρώπινη, και ίσως πιο τρομακτική στο βιβλίο.

Στην ταινία η τελευταία μέρα του εξορκισμού μας θέλει απλούς παρατηρητές. Αποτελεί θέμα χρόνου, μέχρι να λήξει το μαρτύριο, και της Blair και το δικό μας. Κάποιος θα πεθάνει αλλά η πιθανότητα να είναι η Ρέιγκαν φαντάζει αδύνατη. Στο βιβλίο ο σκοπός είναι ακριβώς αυτός. Να σκοτωθεί εκείνη, κυρίως για να τιμωρηθούν οι ιερείς. Ο θάνατος του Merrin, εξοργίζει τον δαίμονα, που θεωρεί ότι έκλεψαν στην μεταξύ τους διαμάχη, καθώς κατάλαβαν ότι έχαναν, και έστρεψαν με αυτόν τον τρόπο την νίκη προς το μέρος τους. Δαίμονας με άποψη δηλαδή.

the-exorcist-pic-42

Η νουβέλα επίσης ξεκαθαρίζει κάποιους από τους συμβολισμούς και από τα γεγονότα που βλέπουμε στην ταινία, αλλά χάριν μοντάζ και χρόνου δεν έχουμε απαντήσεις, όπως η αρχική σκηνή με την Πατέρα Μέρριν, δίπλα από το άγαλμα του Pazuzu.

Οι χαρακτήρες περιγράφονται στο βιβλίο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, και με δεδομένη την διασκευή από τον ίδιο τον συγγραφέα, η παρουσία τους στην οθόνη, είναι από τις ιδανικότερες. Τα δεδομένα λένε το εξής: Πατέρας Μέρριν, ο Max Von Sydow, Πατέρας Καρράς ο Jason Miller, Ρέιγκαν η 11χρονη τότε Linda Blair, μητέρα της η Ellen Burstyn.

Η ταινία ήταν υποψήφια για 10 βραβεία Όσκαρ, και κατάφερε να κερδίσει 2, Διασκευασμένου Σεναρίου και Ηχητικής Επένδυσης, το 1974.

Το βιβλίο εκδόθηκε το 1971.

Η Ετυμηγορία

Τι καλύτερο; Βιβλίο ή ταινία;

Λυπάμαι αλλά εδώ δεν μπορώ να σας δώσω απάντηση. Λατρεύω και τα δύο εξίσου και αν θα έπρεπε να διαλέξω ένα από αυτά, ίσως να είναι το βιβλίο. Την ταινία άλλωστε, τόσα χρόνια μετά την βλέπω ακόμα με δυσκολία. Όχι γιατί με κουράζει. Με κάνει να τρομάζω όσο καμία άλλη.

Στην αρχή του κειμένου σας είπα ότι υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος λόγος για τον οποίο η ταινία με τρομάζει όσο τίποτε άλλο.

Αυτός είναι η παρουσία ελληνικών. Ο πατέρας Καρράς, δεν λέγεται έτσι τυχαία. Είναι ελληνικής καταγωγής. Την πρώτη φορά που μπαίνει στο σπίτι της μητέρας του, η μουσική υπόκρουση είναι Στέλιος Καζαντζίδης. Όταν πλησιάζει την μητέρα του, η μουσική έχει αλλάξει. Ακούγεται Ρίτα Σακελλαρίου, και το “Είναι γλυκό το πιοτό της Αμαρτίας”. Σας φαίνεται γελοίο, και το ξέρω. Επίσης η πρώτη ατάκα της μητέρας του, είναι στα ελληνικά και λέει:”Δημητράκη μου, αγοράκι μου γύρισες;”.

Γιατί με τρομάζει τόσο πολύ; Γιατί η όλη διαδικασία είναι τόσο μακριά από εμένα, και με το να ακούω την γλώσσα μου, το κάνει αυτομάτως τόσο δικό μου.

Συγχωρέστε με.

Σας αφήνω με ένα βίντεο με τις 5 πιο τρομακτικές σκηνές της ταινίας. Μην το δείτε βράδυ. Για το καλό σας το λέω.

Διαβάστε περισσότερα για: