Τι ήθελε να πει ο ποιητής... στο "Arrival" – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Τι ήθελε να πει ο ποιητής… στο “Arrival”

Τι ήθελε να πει ο ποιητής... | 25-3-2019 |

Η σχέση μου με το “Arrival”, την πανέμορφη και πανέξυπνη ταινία, του αγαπημένου Dennis Villeneuve, είναι αυτό που λένε “έρωτας με την πρώτη ματιά”.

Όταν είχε βγει το πρώτο trailer το 2016, άκουγα πολλούς που ενθουσιάστηκαν για μία ακόμα sci-fi περιπέτεια. Όσοι όμως γνώριζαν ότι ο Villeneuve πριν από αυτό είχε βάλει την υπογραφή του στα “Prisoners” και “Sicario”, ήξεραν ότι αυτό που θα δουν δεν είναι κάτι αναμενόμενο.

Όταν η ταινία βγήκε στις αίθουσες ορισμένοι μιλούσαν για βαρετή, μεγάλη ταινία, που ήταν μπερδεμένη, που δεν βγάζει νόημα κτλ κτλ. Άλλοι πάλι μίλησαν για μία από τις καλύτερες sci-fi ταινίες όλων των εποχών, και προσωπικά θα συμφωνήσω κατάφορα με τους δεύτερους.

To αφήγημα του Villeneuve ακολουθεί την φόρμα του ίδιου του σεναρίου που δημιούργησε ο Eric Heisserer.

Ξαφνικά και από το πουθενά 12 εξωγήινα σκάφη, καταφθάνουν σε 12 διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. Οι εξωγήινες μορφές δεν έχουν σκοπό να επιτεθούν, αλλά αυτό δεν το γνωρίζουν ακόμα οι ανθρώπινες δυνάμεις. Στις ΗΠΑ, ο στρατός με επικεφαλής τον στρατηγό Weber (Forest Witaker), θα επιστρατεύσει την καθηγήτρια γλωσσολογίας Louise Banks (Amy Adams) και τον ψυχίατρο Ian Donelly (Jeremy Renner), για να κάνουν επαφή με τους οργανισμούς, για να καταλάβουν τι θέλουν τελικά.

Αυτή είναι η υπόθεση, αρχικά. Γιατί η ταινία δεν θέλει να σου πει κάτι ανάλογο με αυτά που έχεις δει, ή περιμένεις από είδος.

Και έρχεται η ερώτηση: Τελικά, τι ήθελε να πει ο ποιητής στο “Arrival”;

Προσοχή! Spoilers Ahead. 


Η ταινία χτίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες.

Πυλώνας 1: Η ανθρώπινη φυλή, και η ανικανότητά της να συνυπάρξει 

Και δυστυχώς δεν εννοώ να συνυπάρξει με άλλα είδη. Να συνυπάρξει μεταξύ της.

Στην αρχή της ταινίας, οι 12 μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη, προσπαθούν να συνεργαστούν προκειμένου να συγκεντρώσουν όλα τους τα στοιχεία μαζί, και έτσι να βγάλουν άκρη, από τον σκοπό της επίσκεψης. Κάθε κράτος όμως έχει τις δικές του επιδιώξεις. Την δική του ατζέντα. Έτσι όταν οι διαπραγματεύσεις αποτυγχάνουν σχετικά με αλληλεπίδραση των πληροφοριών, κάθε χώρα αποφασίζει να κινηθεί μόνη της. Το domino effect ξεκινάει από την Κίνα, η οποία αποχωρεί πρώτη. Διπλή ανάγνωση στην σεναριακή επιλογή. Η Κίνα αποχωρεί γιατί οι ΗΠΑ θέλουν να έχουν το πάνω χέρι. Από την άλλη οι ΗΠΑ πάνε για ακόμα μία φορά να κάνουν τον αρχηγό. Ποιος φταίει για το fallout; Και οι δύο.

Οι υπόλοιπες χώρες θα αποφασίσουν να ακολουθήσουν την πολιτική των αποχωρήσεων, υπερθεματίζοντας μία πτυχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς: τον εγωισμό.

Βέβαια ίσως πρέπει να αναγνώσουμε τα παραπάνω σαν μία πτυχή της πολιτικής. Αλλά αυτό είναι μία ολόκληρη ανάλυση από μόνο του. Σε καταστάσεις παγκόσμιου τρόμου, οι άνθρωποι ενώνονται. Οι πολιτικοί όχι.

Πάμε όμως και σε μία άλλη πτυχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς, την οποία πρέπει να τοποθετήσετε στα καθ’ υμών.

Μετά από την αποτυχία γρήγορης κατανόησης των προθέσεων των σκαφών, όλα τα κράτη ανεξαιρέτως αποφασίζουν να επιτεθούν. Χωρίς προφανή λόγο, χωρίς να έχει υπάρξει απειλή. Πάμε πίσω στην ανθρώπινη φύση που μπορεί να έχει γαλουχηθεί με κοινωνικά στερεότυπα. Ο άνθρωπος πάντα προσπαθεί να καταστρέψει και να εξουδετερώσει ό,τι βλέπει και δεν μπορεί να καταλάβει. Και δυστυχώς υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα στην ανθρώπινη ιστορία.


Πυλώνας 2: Η μητρότητα, η αποδοχή της, ο κίνδυνος και η τελική επιλογή

Από την αρχή βλέπουμε flashbacks, με την Louise και την δεκαπεντάχρονη κόρη της Hannah, η οποία πάσχει από καρκίνο, και χάνει την ζωή της στην εφηβεία. Αυτό που μας παρουσιάζεται σαν flashback, είναι τελικά fast forward. Συνηθισμένοι από τον κινηματογράφο όπως τον ξέρουμε, ο Villeneuve εκμεταλλεύεται αυτή μας την γνώση προς όφελος του σεναρίου του.

Ουσιαστικά δεν βλέπουμε το παρελθόν της Louise, και πώς εκείνη ζει τώρα, μετά τον θάνατο της κόρης της.

Η γνώση που παίρνει από τους οργανισμούς είναι η ικανότητα να μπορεί να επικοινωνήσει με τους δικούς τους κώδικες, δηλαδή με την γλώσσα τους. Ο τρόπος σκέψης τους όμως ξεκλειδώνει μία ικανότητα. Η Louise μπορεί να βλέπει τον χρόνο εκτός της γραμμικότητάς του. Μπορεί να δει το τώρα, το παρελθόν της, αλλά κυρίως το μέλλον της. Σαν να βρίσκεται στην περίμετρο ενός κύκλου, και από αυτό το σημείο να μπορεί να δει όλα τα μέρη του.

Εμείς δεν βλέπουμε flashbacks. Βλέπουμε το μέλλον της Louise, μετά την “Άφιξη”. Στο μέλλον θα μείνει έγκυος, θα γεννήσει στην Hannah, η οποία θα πεθάνει στα 15 της. Η Louise έχει την γνώση των γεγονότων. Επιλέγει να αφήσει το μέλλον της να συμβεί, ενώ φαινομενικά μπορεί να το αλλάξει.

Και εδώ το σενάριο μας θέτει συγκλονιστικά ερωτήματα, τα οποία δεν μπορούν να απαντηθούν με ακρίβεια: Η Louise αποδέχτηκε τον ρόλο της ως μητέρα γιατί φοβήθηκε να αλλάξει τα πράγματα; Ήθελε να γίνει μητέρα, και το επέλεξε γνωρίζοντας το τίμημα, γιατί απλά και μόνο ήθελε να γίνει μητέρα; Είναι δική της ευθύνη ο πόνος που προκλήθηκε στην Hannah, με την λογική ότι θα μπορούσε να αποτρέψει τον πόνο της κόρης της; Γνωρίζοντας τι θα συμβεί, γιατί δεν θέλησε να το μοιραστεί με τον Ian, που ήταν ο πατέρας του παιδιού της; Γιατί ενώ ήξερε τα πάντα, όταν ο Ian την ρώτησε αν θέλει να κάνουν οικογένεια, εκείνη επέλεξε ναι, γνωρίζοντας ότι αυτή η γνώση, και κυρίως η απόκρυψή της, θα καταστρέψει τον γάμο της; Ο πατέρας γιατί εξαναγκάζεται να μείνει αμέτοχος σε μία επιλογή που κατευθύνει το μέλλον της κόρης τους;

Ωστόσο η επιλογή της Louise δεν την κάνει έναν εγωκεντρικό δαίμονα. Κι αυτό γιατί η ταινία θέλει να σου δείξει κάτι εντελώς διαφορετικό. Ότι πρέπει να νικάς τον φόβο. Κανείς δεν μπορεί να σου εγγυηθεί ότι όλα τα παραπάνω δεν θα συμβούν σε κάθε άλλη περίπτωση. Ο φόβος είναι αυτός που σε κρατάει πίσω. Στον φόβο να μην πεθάνει το παιδί σου, μένεις άτεκνος. Στον φόβο μην καταστραφεί ο γάμος σου, μένεις μόνος σου.

Σε τελική αναφορά, η Louise επέλεξε 15 ξεχωριστά χρόνια, με ένα πλάσμα που λάτρεψε, από 15 χρόνια φόβου για το τι μπορεί να συμβεί. Καμία φορά είναι και καλύτερο.

Σημαντική σημείωση – easter egg, που κάνουν την ταινία πρωταθλήτρια στις λεπτομέρειες. Η Louise βλέπει τον χρόνο κυκλικά, χωρίς καμία γραμμικότητα. Η κόρη της ονομάζεται Hannah, δηλώνοντας έτσι ακριβώς αυτό, καθώς είναι από τα ελάχιστα ονόματα που διαβάζονται και αντίστροφα. Δείτε το με κεφαλαία: HANNAH.


Σε κάθε περίπτωση, το “Arrival” είναι μία από τις καλύτερες ταινίες που έχουν γίνει ποτέ, και καλό θα ήταν να την (ξανα)δείτε…