Τι ήθελε να πει ο ποιητής... στο "Ex Machina" – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Τι ήθελε να πει ο ποιητής… στο “Ex Machina”

Τι ήθελε να πει ο ποιητής... | 14-2-2019 |

Πριν από λίγες μέρες, και ενώ βρισκόμουν χαμένος στα social media, αρχίζω να βλέπω αναρτήσεις. Κινηματογραφικές. Λέω: “Κάτι παίζεται”… Μετά από λίγο, ένα πολύ αγαπημένο μου πρόσωπο, και cinefreak η ίδια,  μου στέλνει το εξής μήνυμα:

Τι μου έκανε εντύπωση; Το ότι είχε 100% μπαταρία.

All kidding aside, έπαθα έναν ενθουσιασμό. Καρφώνομαι πάλι στην τηλεόραση γιατί ξέρω ότι μόλις τελειώσει θα με πάρει τηλέφωνο για να το συζητήσουμε.

Σκέφτηκα ότι ενώ την λατρεύω, δεν την έχω ποτέ “παρακολουθήσει”. Δεν έχω μπει ποτέ στην διαδικασία να την αποκωδηκοποιήσω, γιατί μπορεί και να μην χρειάζεται.

Για να μπορέσω λοιπόν να ικανοποιήσω την συζήτηση που θα ερχόταν μέσα στις επόμενες δύο ώρες, αναρωτήθηκα:

Τι ήθελε να πει ο ποιητής στο “Ex Machina”; Ή καλύτερα στο “Από μηχανής”;



Ο Domhnall Gleeson, ενσαρκώνει τον Caled, ένα πανέξυπνο και μοναχικό IT manager, ο οποίος στην αρχή θα λάβει ένα μήνυμα. Είναι ο νικητής του “μεγάλου βραβείου”. Ενώ ο ίδιος θεωρεί ότι είναι φάρσα, οι συνάδελφοί του τον ενθαρρύνουν να προχωρήσει, και να το διεκδικήσει.

Ο Caleb γρήγορα θα βρεθεί στην τεράστια έπαυλη του εκκεντρικού ιδιοκτήτη της εταιρείας που εργάζεται, του Nathan (Oscar Isaac). Ο Caleb βρίσκεται εκεί γιατί ο Nathan τον θέλει να πραγματοποιήσει λειτουργικές αλλαγές και ρυθμίσεις στο τελευταίο δημιούργημά του. Ένα εκλεπτυσμένο ρομπότ ονόματι Ava. Ένα ανρωποειδές, με ανθρώπινο πρόσωπο, αλλά τεχνητά και διάφανα μέλη.

Μία ευφυής κατασκευή από άποψη σκηνοθεσίας και σεναρίου. Ο Alex Garland, στην πρώτη σκηνοθετική του απόπειρα θέλει να μας βάλει στην θέση του Caleb. Να μπορούμε να δούμε πέρα και πίσω από την Ava. Να μην ξεγελαστούμε από την ανθρώπινη (τεχνητή) φύση της. Αλλά να έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι απέναντί μας έχουμε ένα μηχάνημα. Με τα ελαττώματά του.

Γρήγορα και εμείς και ο Caleb, θα καταλάβουμε ότι κάτι δεν πάει καλά. Ότι κάτι γίνεται λάθος. Ο Caleb αναλαμβάνει να μας βοηθήσει, κάνοντας παράπονα στον Nathan, ότι το πείραμα και τα δικά του test θα αποτύχουν, γιατί βλέπει μπροστά του μία μηχανή. Η απάντηση του Nathan είναι αποστομωτική: Το πραγματικό test είναι αν η Ava μπορεί να “περάσει” για άνθρωπος, ενώ δεν είναι. Στο πρώτο σκέλος. Στο δεύτερο, αν ο Caleb μπορεί να την ερωτευτεί, επίσης ξέροντας ότι αυτή είναι μόνο μία μηχανή. Κι αν αυτό συμβεί, πώς θα αντιδράσει η Ava.

Είναι ο Caleb, ο Theodore, και είναι η Ava, η Samantha, από το “Her”; Τι είναι τελικά αυτό που κινεί τα νήματα στην ταινία; Η τεχνητή νοημοσύνη ή η τεχνητή στοργή; Ή παρά την τεχνολογική μας εξέλιξη είμαστε πάντα δέσμιοι του αρχέγονου;

Δεν χρειάζεται να απαντήσουμε εμείς.

Ο Caleb ρωτάει τον Nathan γιατί αποφάσισε να δημιουργήσει ένα μηχάνημα τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο προκαλεί σεξουαλικά τον δημιουργό του. Kι όχι μόνο. Το έκανε ανθρωπόμορφο. Του έδωσε φύλο. Φλερτάρει και να προκαλεί. Γιατί;

Όλες οι σκέψεις και οι ενέργειες, σε ένα κάποιο επίπεδο, ξεκινούν και ελέγχονται από τις ορμές. Πολλές φορές δεν τις έχουμε ξεκάθαρες, αλλά μπορούν να μας οδηγήσουν. Ο Nathan καλείται να δημιουργήσει κάτι που τον συναρπάζει. Κάτι που θα τον οδηγήσει στην αθανασία και θα τον καθιερώσει στον χώρο που κινείται. Επιλέγει όμως να δημιουργήσει κάτι, που αν ήταν πραγματικό, σίγουρα θα το “πηδούσε”. Συγχωρέστε μου την έκφραση, αλλά κανένα άλλο ρήμα δεν μπορεί να περιγράψει ακριβώς αυτό που θέλω να πω.

Η δεύτερη εξήγηση είναι ότι απλά, έτσι ήθελε να κάνει. Οραματίστηκε το δημιούργημά του, και το έφτιαξε ανάλογα.

Και οι δύο εξηγήσεις μπορούν να απαντήσουν στην ερώτηση: Γιατί αποφάσισε ο Garland να γυρίσει έτσι την ταινία του; Η σχέση δημιουργού – δημιουργήματος είναι ο βασικός πυρήνας της ταινίας. Είτε αυτός λέγεται σκηνοθέτης, ή CEO εταιρείας, ή ο ίδιος ο Θεός.

Μπορεί στο αρχαίο δράμα ο “Απο Μηχανής Θεός” να έδινε την λύση σαν… σαν… από μηχανής Θεός, εδώ όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο θεός δεν δίνει την λύση. Παραμένει αμέτοχος, και ανήμπορος να διαχειριστεί το ίδιο του το δημιούργημα. Κι αν ο Nathan είναι ο Θεός, ο Caleb είναι ο Αδάμ, και σαν Αδάμ πέφτει θύμα του πιο πολύπλοκου δημιουργήματος. Η Ava είναι η Εύα του. H Ava φτάνει στο singularity, στην στιγμή εκείνη που τα όρια ανάμεσα στον άνθρωπο και στην τεχνητή νοημοσύνη, σχεδόν παύουν να υπάρχουν. Το Singularity είναι το προπατορικό τους αμάρτημα.

Όπως και στο πιο πρόσφατο “Annihilation”, τα πράγματα για τον Garland είναι απλά. Δράση – Αντίδραση. Αιτία – Αποτέλεσμα.