Black Mirror: Bandersnatch - Γίναμε τα πειραματόζωα του Netflix – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Black Mirror: Bandersnatch – Γίναμε τα πειραματόζωα του Netflix

Απόψεις, Αφιερώματα, Ειδήσεις, Τι ήθελε να πει ο ποιητής... | 29-12-2018 |

Τι προσπαθούσε να μας πεις το “Black Mirror” 4 σεζόν τώρα; Ε, μας τα είπε μαζεμένα μόλις χθες, με το νέο installment της σειράς, την τηλεταινία “Black Mirror: Bandersnatch”.

Το Black Mirror, είναι μία σειρά φαντασίας που παίζει με τις πιθανότητες… Που υπογραμμίζει τους κινδύνους που μπορεί να φέρει η τεχνολογία στην ανθρώπινη φύση. Και έτσι μετά από 4 σεζόν, και 7 χρόνια που βρίσκεται στην ζωή μας, μας πήγε στο  “Bandersnatch” ένα επεισόδιο στο οποίο εμείς αποφασίζουμε τι θα συμβεί. Ή έτσι τουλάχιστον νομίζουμε.

Και ξεκινά απλά, για να μας βάλει στο κλίμα: Ο νεαρός σχεδιαστής βιντεοπαιχνιδιών, Stefan, θα ερωτηθεί από τον πατέρα του τι δημητριακά θέλει για πρωινό. Και εσύ καλείσαι να επιλέξεις ανάμεσα σε Sugar Puffs ή  Frosties. Στην πορεία οι επιλογές σου θα γίνουν πιο δύσκολες. Θα δουλέψει στη νέα εταιρεία; Τι θα επιλέξει να πει στην ψυχολόγο του για την μητέρα του; Θα πάρει τα χάπια του; Μία πραγματικότητα, την οποία, φαινομενικά, καθορίζουμε εμείς, οι θεατές.  Πρέπει να επιλέξουμε ποιος θα ζήσει, και ποιος θα πεθάνει.

Και αν οι προβολές του επεισοδίου ξεπεράσουν το προσδοκώμενο, τότε σίγουρα η πλατφόρμα θα καταλάβει ότι είμαστε έτοιμοι για διαδραστικά τηλεοπτικά shows, και έτσι θα ξεκινήσει μία νέα γενιά αφήγησης. Ή έτσι τουλάχιστον θέλει να πιστεύει το Netflix.

Όχι ότι χρειάζεται την ψήφο μας. Ήδη έχει καταλήξει, καθώς στελέχη της πλατφόρμας δηλώνουν ότι οι θεατές νοιάζονται περισσότερο όταν συμμετέχουν.

“Αν συμβαίνουν άσχημα γεγονότα, αισθάνεσαι υπεύθυνος,” δήλωσε ο διευθυντής προϊόντων της πλατφόρμας, Todd Yellin. “Αν ο χαρακτήρας βγει νικητής, αισθάνεσαι καλύτερα, γιατί εσύ το έχεις επιλέξει.”

Δεν το είδαμε πρώτη φορά:

Όσο όμως κι αν θέλει το Netflix, να προμοτάρει τον εαυτό του ότι κάτι ανάλογο δεν έχουμε ξαναδεί, δεν μπορούμε παρά να τους επισημάνουμε ότι στα video-games αυτό συμβαίνει εδώ και χρόνια, και συγκεκριμένα από το 1983 και το arcade game, “Dragon’s Lair”. Τηλεοπτικά, το είδαμε πέρσι με το “Mosaic” του HBO, σε σκηνοθεσία Steven Soderberg. Αυτό όμως που κατάφερε το Netflix χθες, είναι να παρουσιάσει το format του choose-your-own-adventure σε μεγαλύτερη μερίδα κόσμου. Και δεν είναι και η πρώτη φορά που το κάνει. Μόλις πέρσι, παρουσίασε το “Puss in Book: Tracked in an Epic Tale”, ένα παιδικό πρόγραμμα στο οποίοι οι μικροί θεατές επέλεγαν τι θα γίνει παρακάτω.

Οι δημιουργοί υποστηρίζουν ότι δημιούργησαν μία κινηματογραφική εμπειρία, με στοιχεία βιντεοπαιχνιδιού. Και σίγουρα το “Bandersnatch” δεν είναι κάτι αστείο, ή απίστευτα διασκεδαστικό. Αλλά ποιο επεισόδιο του “Black Mirror” ήταν;

Εν αρχή είναι το 1984:

Η υπόθεση τοποθετείται στο 1984, στο Λονδίνο. (Orwell, είσαι εδώ;) Ο Stefan (Fionn Whitehead, τον οποίο είδαμε στο Dunkirk) έχασε την μητέρα του σε ηλικία 5 ετών. Κατηγορεί για αυτό τον πατέρα του, (Craig Parkinson), που του έκρυψε το κουνελάκι του, και επειδή εκείνος το έψαχνε, η μητέρα του πήρε το επόμενο τρένο το οποίο και εκτροχιάστηκε. Ο Stefan θα προσληφθεί από μία εταιρεία βιντεοπαιχνιδιών, για να ολοκληρώσει το νέο του project: ένα βιντεοπαιχνίδι στο οποίο ο παίκτης επιλέγει τι θα γίνει, βασισμένο στο βιβλίο του συγγραφέα Jerome F Davies, ο οποίος ήταν πεπεισμένος ότι βρίσκεται ανάμεσα σε παράλληλες πραγματικότητες, πράγμα που τον οδήγησε στον αποκεφαλισμό της συζύγου του. Η ζωή του Stefan από ένα σημείο και μετά, μοιάζει κοινή με εκείνη του Davies.

Οι επιλογές που έχουμε κατά την διάρκεια του “Bandersnatch” εμφανίζονται στην οθόνη, και εμείς έχουμε περιορισμένο χρόνο να επιλέξουμε. Αν δεν επιλέξεις τίποτα, η ιστορία πηγαίνει από την αρχή, μόνο και μόνο για να σου πει με τον τρόπο του το ίδιο το “Black Mirror”, ότι ΠΡΕΠΕΙ να επιλέξεις.

Ο τίτλος αναφέρεται σε ένα τέρας από το sequel της “Αλικής στην χώρα των Θαυμάτων”, το “H Αλίκη μέσα από τον Καθρέφτη”΄, ιστορία δοσμένη με παράλληλα σύμπαντα. Και όσο κι αν ενθουσιαστήκαμε βλέποντας, και “ελέγχοντας” τα πάντα, δεν μπορέσαμε να ζήσουμε την ιστορία και τους χαρακτήρες, όταν θα πρέπει να ενεργοποιηθούμε ξανά, για να “επιλέξουμε”. Κι όμως, φαίνεται ότι μόλις ξεκίνησε μία νέα εποχή στην αφήγηση.

Η ιστορία έχει 5 φινάλε, με πολλαπλούς τρόπους για να φτάσεις σε αυτά. Ανακάλυψα το πρώτο στα πρώτα 10 λεπτά. Πώς; Επέλεξα Frosties, την κασέτα του Now Music, τον δίσκο “Φαίδρα”, και να δουλέψει ο Stefan στα γραφεία της εταιρείας για να ολοκληρώσει το παιχνίδι. Το project αποτυγχάνει, το παιχνίδι βγαίνει στην αγορά αλλά “πατώνει” σε κριτικές και πωλήσεις, και ο Stefan επιστρέφει πληγωμένος στον μικρόκοσμό του. Τότε το επεισόδιο με πήγε με fast forward από την αρχή μέχρι το αν πρέπει ο Stefan να επιλέξει να ολοκληρώσει το παιχνίδι σπίτι του ή στο γραφείο. Άρα, οι πρώτες 3 επιλογές μου δεν παίζουν κανένα ρόλο. Είναι ένα μικρό tutorial που με βάζει στην λογική του επεισοδίου.

Τα υπόλοιπα φινάλε τα αφήνω επάνω σας.

Κάποια στιγμή αργότερα ο Stefan βρίσκεται στο γραφείο της ψυχολόγου. Και μας δίνεται η επιλογή, να φάει τα νύχια του ή να παίξει με το αυτί του. Και οι δύο επιλογές οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα, με την μόνη διαφορά ότι η εικόνα του Stefan είναι εντελώς διαφορετική. Επιλέγεις αυτό που θα έκανες εσύ, και όχι εκείνος. Μετά βέβαια τα πρώτα 2-3 φινάλε, θες να δεις τα πάντα. Μέχρι και μία εντελώς άκυρη, αλλά άκρως διασκεδαστική σκηνή μάχης.

Ο Stefan φωνάζει ότι δεν έχει τον έλεγχο. Ότι ενεργεί γιατί κάποιος του το υπαγορεύει. Εννοεί εμάς φυσικά.

Και εδώ φαίνεται το μεγαλείο και η ευφυΐα του πράγματος:

Σημείο 1: Το Netflix μας παρακολουθεί. Ξέρει τι βλέπουμε, πώς το βλέπουμε, που το βλέπουμε. Το ότι καλούμαστε να επιλέξουμε εδώ τι θα συμβεί, δημιουργεί ένα προφίλ χρήστη στο οποίο τα γούστα του είναι δεδομένα. Όχι με την έννοια του καθορισμένου, αλλά με την έννοια των data. Τα data μας, κάνουν τον αλγόριθμο του Netflix να μας προτείνει πράγματα. Να δημιουργεί προτάσεις σχετικά με το τι θα θέλαμε να δούμε. Παράδειγμα: Έχω παρακολουθεί τα “The Break” και “Patriot Act”, που είναι εκπομπές σχολιασμού από stand up comedians. Η πλατφόρμα θα με ενημερώσει για αντίστοιχες εκπομπές που θα παρουσιαστούν. Αντίθετα, δεν έχω δει ποτέ στο Netflix κάτι της Marvel, γιατί απλά δεν έχει τύχει. Δεν μου εμφανίζεται κάτι τέτοιο στο timeline μου.

Σημείο 2: Ο δημιουργός της σειράς, Charlie Brooker κριτικάρει την ίδια στιγμή την παραπάνω πρακτική. (minor spoiler ahead). Σε ένα σημείο επιλέγουμε να τεμαχίσει ο Stefan, τον πατέρα του. Ο Stefan λέει ένα απλό “Σοβαρά τώρα;”. Η σειρά κριτικάρει τις επιλογές μας. Τύπου, θες να δεις κάτι τέτοιο; Είσαι σίγουρος; Αφού είσαι σίγουρος, δες το, να δούμε τι θα καταλάβεις.

Σημείο 3: Οι επιλογές μας στο επεισόδιο, ή ακόμα και οι επιλογές μας στο Netflix, καθορίζουν σε ποιες παραγωγές θα δοθεί το πράσινο φως.

Σημείο 4: Πόσο διαδραστικό είναι τελικά το διαδραστικό; Όταν ο Stefan πρέπει να επιλέξει δημητριακά, ΠΡΕΠΕΙ να επιλέξει ανάμεσα σε δύο. Δεν μπορεί να επιλέξει να μην φάει δημητριακά για πρωινό. Και εσύ ΠΡΕΠΕΙ να επιλέξεις τι θα φάει ανάμεσα από αυτά τα δύο. Αργότερα ο Colin, ο μέντορας του, θα του προτείνει να τοποθετήσει στο στόμα του ένα παραισθησιογόνο strip. Αν επιλέξεις ΝΑΙ, ο Stefan ξεκινάει ένα trip που θα τον οδηγήσει είτε στην αυτοκτονία,είτε στον θάνατο του Colin. Αν επιλέξεις ΟΧΙ, ο Colin θα του το ρίξει στον καφέ, λέγοντας του ότι “Επέλεξα για εσένα”, διαλύοντας κάθε σκέψη που μπορείς να έχεις ότι επιλέγεις τι θα γίνει. Βασικά επιλέγεις τι θα δεις πρώτο.

Και όλα αυτά γιατί υπάρχει και ακόμα ένα σημείο.

Σημείο 5: Είσαι, είμαι και είμαστε ο Stefan. Έχουμε την ψευδαίσθηση της επιλογής. Νομίζουμε ότι επιλέγουμε, αλλά στην ουσία μπαίνουμε σε μία διαδικασία να εξερευνήσουμε τα πάντα από την σκοπιά μιας εξουσίας που νομίζουμε ότι μας έχει δοθεί. Δεν επιλέγουμε τι θα δούμε. Τα πάντα δημιουργούνται με τέτοιο τρόπο για να μας κάνουν να αισθανόμαστε ότι είμαστε στην εξουσία. Αλλά δεν είμαστε.

Αλλά αυτό δεν αποτελεί ολόκληρη την κοσμοθεωρία του “Black Mirror”;

Το Netflix, μας έκανε πειραματόζωα μέσα σε μία μέρα. Εμείς “εθελοντικά” συμμετείχαμε στο πείραμα. Και το συμπέρασμα;

Αυτό που είπε ο Μεροβίγγειος στο “Matrix”, όταν ο Neo του είπε ότι τα πάντα ξεκινούν από την επιλογή: “Όχι. Λάθος. Η επιλογή είναι μία ψευδαίσθηση, τοποθετημένη εκεί, για να ξεχωρίσουν εκείνοι που έχουν δύναμη, από αυτούς που δεν έχουν.”