Τι ήθελε να πει ο ποιητής... στον Εξορκιστή – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Τι ήθελε να πει ο ποιητής… στον Εξορκιστή

Τι ήθελε να πει ο ποιητής... | 27-11-2018 |

Στην προσπάθεια μου να βρω θέμα για την στήλη, αναρωτήθηκα ποιες ταινίες με έχουν απασχολήσει αρκετά σε αυτή τη ζωή. Και για ποιο λόγο. Έτσι λοιπόν γύρισα πίσω. Πολύ πίσω όμως.

Και συγκεκριμένα στο 1974, και στον “Εξορκιστή”… Δεν ζούσα τότε. Αλλά τι σχέση έχει αυτό; Η ταινία, και πολύ μεταγενέστερα το βιβλίο, με έκαναν να τρομοκρατηθώ όσο λίγα καλλιτεχνικά προϊόντα σε αυτόν τον κόσμο. Σε παλιότερο άρθρο είχαμε ασχοληθεί με την σύγκριση της ταινίας και του βιβλίου, το οποίο μπορείς να διαβάσεις εδώ. 

Για την ιστορία: Η Regan είναι μία κοπέλα στην εφηβεία, και κόρη της Chris, μιας γνωστής ηθοποιού. Όταν η υγεία της θα φανεί ότι πάει από το κακό στο χειρότερο, με τους γιατρούς να μην μπορούν να βοηθήσουν, η μητέρα της θα πλησιάσει τον Πατέρα Karras, και ένας εξορκισμός πρέπει να λάβει χώρα. Μην κατηγορήσετε την ταινία για κλισέ, καθώς αποτελεί μία από τις πρώτες που προσπάθησαν να δείξουν κινηματογραφικά κάτι ανάλογο. Επίσης για την ιστορία, ήταν υποψήφια για 10 oscar.

Σε πρώτη ανάγνωση αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα κινηματογραφικού θρησκευτικού τρόμου, το οποίο συνεχίζει να έχει τις αντιγραφές του. Κι όμως. Τα πράγματα μόνο τόσο απλά δεν είναι.

Η υπόθεση λαμβάνει χώρα μέσα στην δεκαετία του 70, και προσπαθεί να σκιαγραφήσει την θέση της θρησκείας στην σύγχρονη κοινωνία. Εκείνη την περίοδο το μεταβατικό στάδιο ήταν στο ζενίθ του. Η θρησκευτική προσήλωση ήταν σε μείωση, ενώ ταυτόχρονα η σεξουαλική απελευθέρωση έβρισκε ακόμα περισσότερους υποστηρικτές. Σε ό,τι αφορά το πρώτο, η ταινία ξεκινά με τον πατέρα Merrin, τον οποίο ερμηνεύει ο Max Von Sydow, να ανακαλύπτει στο Ιράν, θαμμένο, το άγαλμα του δαίμονα Pazuzu. Μία συμβολική κίνηση που ουσιαστικά προβάλει την διάθεση της τότε κοινωνίας να θάψει το παλιό, προς χάριν της νέας κοινωνίας. Σε ότι αφορά το δεύτερο, επίσης στην αρχή της ταινίας μαθαίνουμε ότι η Chris, η οποία φέρει ανδρικό όνομα, είναι ηθοποιός, πλούσια, μεγαλώνει μόνη της το παιδί της, και οι δεσμοί της με την εκκλησία, δεν είναι και οι δυνατότεροι. Σχεδόν δεν υπάρχουν. Όταν τα προβλήματα της Regan βγαίνουν στο προσκήνιο, η επιστήμη είναι εκείνη που έχει τον πρώτο λόγο.

Και σε αυτό το σημείο έρχεται, ίσως το σημαντικότερο θέμα της ταινίας: η σχέση μεταξύ θρησκείας και επιστήμης. Ο Karras είναι παπάς. Πλέον. Πριν από αυτό σπούδασε ιατρική, και από μόνος του αμφισβητεί την διαδικασία του εξορκισμού. Η μητέρα του πάσχει από άνοια, πράγμα το οποίο τον οδηγεί στο ότι πάντα υπάρχει επιστημονική εξήγηση. Θα πειστεί όμως από τον Merrin, ότι ο εξορκισμός είναι η λύση, και τότε είναι που θα δεχτεί. Η ταινία εδώ θέλει να μας πει ότι η θρησκεία διατηρεί την σχετικότητά της στον σύγχρονο κόσμο. Χωρίς όμως να το καταλάβουμε ο σκηνοθέτης William Friedkin, κάνει την δική του κριτική και στα δύο όρια του φάσματος. Οι γιατροί προσπαθούν να βρουν τι πάει στραβά με την Regan, και η διαδικασία των εξετάσεων γίνεται με μαγνητικούς τομογράφους, καλώδια, ορούς της αλήθειας, πράγματα που παρουσιάζονται με τρόπο τρομακτικό, θέλοντας να πατήσει στις δικές μας ανασφάλειες, όταν περιμένουμε κι εμείς τα αποτελέσματα των ιατρικών μας εξετάσεων. Στη συνέχεια η διαδικασία του εξορκισμού είναι εξίσου τρομακτική, για άλλους λόγους βέβαια. Θεωρεί ότι και η θρησκεία και ο σύγχρονος κόσμος είναι εξίσου παράλογα.

Η βασική θεωρία της ταινίας, (η οποία ήταν επίσης και ο λόγος διαμονισμού της Emily Rose στην αντίστοιχη ταινία) είναι η θεοδίκη: Η απόδειξη θεϊκής παρουσίας και πρόνοιας, μέσω της προβολής ύπαρξης του κακού. Ο δαιμονισμός της Regan δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει Θεός. Αντίθετα, λειτουργεί σαν δοκιμασία πίστης για εκείνους που βρίσκονται γύρω της. Ο Karras αμφισβητεί την πίστη του λόγω της κατάστασης της μητέρας του. Και ο δαίμονας χτυπάει ακριβώς εκεί. Η Chris δεν πιστεύει στον Θεό, για αυτό και ο δαίμονας την εκσφενδονίζει στους τοίχους (τραυματίζοντας την Ellen Burstyn στην μέση, true fact). O Merrin συνεχίζει να αναζητά την δύναμη της δικής του πίστης, για αυτό και ο δαίμονας προσπαθεί να εξολοθρεύσει τους υπόλοιπους πρώτα, σαν πιο εύκολους στόχους.

Όπως και τόσες άλλες, έτσι και εδώ, τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα. Σε καμία περίπτωση ο “Εξορκιστής” δεν είναι μία απλή ταινία.