Top 10: Κλασσικές ταινίες που ελάχιστοι γνωρίζαμε οτι είναι εμπνευσμένες από έργα τέχνης – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Top 10: Κλασσικές ταινίες που ελάχιστοι γνωρίζαμε οτι είναι εμπνευσμένες από έργα τέχνης

Top-10 | 23-12-2015 |

Μόνο τυχαίος δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ο προσδιορισμός “έβδομη τέχνη” που αποδίδεται στον κινηματογράφο εφόσον συν τοις άλλοις πιστοποιεί την στενή συγγένεια που διατηρεί ο τελευταίος με τις υπόλοιπες τέχνες – ζωγραφική, ποίηση, μουσική, αρχιτεκτονική – τόσο συνθετικά όσο και εννοιολογικά. Συγκεκριμένα, το μελετημένο στήσιμο του κάδρου δηλαδή η συμμετρική ή ελεύθερη διάταξη των αντικειμένων στον χώρο, η χρωματική αναλογία και εναλλαγή, το  αρχιτεκτονικό ύφος των αντικειμένων που απαρτίζουν το σκηνικό όπως επίσης η δυναμική των διαλόγων και η μουσική επένδυση είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά στοιχεία που όχι μόνο συνθέτουν τη κινηματογραφική πλοκή της ταινίας αλλά την τοποθετούν σε ένα συγκεκριμένο νοηματικό και χωροχρονικό πλαίσιο, διαμορφώνουν την ιδιαίτερη ματιά του εκάστοτε σκηνοθέτη και εν δυνάμει την κάνουν ιδιαίτερη ή ακόμα και μοναδική.

Για όλους τους παραπάνω λόγους είναι κάθε άλλο παρα αιφνιδιαστική η διαπίστωση πως αρκετοί σκηνοθέτες στην πάροδο των χρόνων έχουν “δανειστεί” θέματα λιγότερο ή περισσότερο γνωστών έργων τέχνης για να δομήσουν πασίγνωστα κάδρα ταινιών τους που σήμερα πλέον θεωρούνται από πολλούς κλασσικές. Παραθέτουμε παρακάτω δέκα εξ αυτών όπως παρουσιάστηκαν στο Taste of Cinema:

1. Metropolis (Fitz Lang, 1928) – The Tower Of Babel (Pieter Bruegel, 1563)

BruegelBabel_Metropolis

Το “Metropolis” εκτός από αριστούργημα του γερμανικού εξπρεσιονισμού αποτελεί δικαίως ένα από τα πιο καινοτόμα και ριζοσπαστικά έργα τέχνης τόσο σεναριακά όσο και συνθετικά. Ο Fitz Lang μας μεταφέρει σε ένα φουτουριστικό 2026 όπως εκείνος το οραματίζεται μόλις το 1928, όπου μεγάλος πρωταγωνιστής αναδεικνύεται η ίδια η μητρόπολη ως μια καθαρά ταξικά οργανωμένη από τα πάνω προς τα κάτω δομή η οποία λειτουργεί μηχανιστικά σε φρενήρεις ρυθμούς ανάμεσα σε πανύψηλους ουρανοξύστες και ένα αχανές μεταφορικό δίκτυο που διατρέχει σε πολλαπλά επίπεδα την πόλη.

Η ταινία περιγράφει την αέναη πάλη των κοινωνικών τάξεων τόσο μέσω της φωτογραφίας όσο και μέσω της πλοκής της, αποτυπώνοντας τον αντίκτυπο του καπιταλισμού στην μορφή και λειτουργία της σύχρονης μεγαλούπολης. Χαρακτηριστικό στοιχείο της τελευταίας είναι ο πανύψηλος ουρανοξύστης που δεσπόζει στην καρδιά της με σαφείς μορφολογικές και εννοιολογικές αναφορές στον Πύργο της Βαβέλ του Bruegel. Πρόκειται για το τοπόσημο της μητρόπολης στο οποίο μέσω του συνειδητού συσχετισμού του με τον Πύργο, ο Fitz Lang θέλει να προσδώσει τις αναφορές της βιβλικής παραβολής για την αλαζονεία της ανθρώπινης φυλής που εν τέλει οδήγησε στον διαχωρισμό της.

2. Psycho (Alfred Hitchcock, 1960) – House By The Rail Road (Edward Hopper, 1925)

HouseByTheRailroad_Psycho

Ίσως το πιο γνωστό και αριστοτεχνικό ψυχολογικό θρίλερ όλων των εποχών, το “Psycho” του Alfred Hitchcock μας μεταφέρει στο απομονωμένο Bates Motel, στα ίχνη της Marion η οποία καταφεύγει εκεί περιμένοντας τον εραστή της μη γνωρίζοντας την απρόσμενη τροπή που θα πάρουν τα πράγματα εξαιτίας του αλλόκοτου γιού της ιδιοκτήτριας, Norman Bates…

Αυτό που δεν είναι τόσο γνωστό για την ταινία είναι πως ο Hitchcock εμνεύστηκε την μορφή της οικίας Bates, εκεί οπου στεγάζεται το μεγάλο μυστικό, από τον πίνακα του Edward Hopper ” House By The Rail Road”.  Μάλιστα υπάρχουν και άλλα κάδρα στην ταινία που φέρουν ομοιότητες με πίνακες του Hopper όπως η εναρκτήρια σκηνή που φαίνεται να δανείστηκε στοιχεία από το έργο του “The City” (1927).

3. Mean Streets (Martin Scorsese, 1973) – The Calling Of St Matthew (Caravaggio, 1959-1960)

mean-streets-art

Στην περίπτωση των “Κακόφημων Δρόμων” του Martin Scorsese τα πράγματα είναι ξεκάθαρα εφόσον ο ίδιος ο σκηνοθέτης σχολίασε την επιρροή που άσκησαν στα κάδρα της ταινίας οι πίνακες του Caravaggio. Όπως ο ίδιος αναφέρει συναρπάστηκε τόσο από την δύναμη και την αμεσότητα αυτών των απεικονήσεων που τις θεώρησε ιδανικό μέτρο για να στηθούν επάνω τους οι σκηνές που εκτυλίσσονται στα κακόφημα bars της Μικρής Ιταλίας , εκεί όπου ξετυλίγεται το συναρπαστικό και επικίνδυνο παιχνίδι κυριαρχίας ανάμεσα στην ιταλική μαφία της Νέας Υόρκης.

“The Calling Of St Matthew, αλλά στην Νέα Υόρκη!” Αυτό ήταν το προσχέδιο στο οποίο πάτησε το γκανγκστερικό θρίλερ του Scorsese για να γίνει το κλασσικό αριστούργημα που αποτελεί σήμερα.

4. Barry Lyndon (Stanley Kubrick, 1975) – The Dance/ The Happy Marriage VI: The Country Dance (William Hogarth, 1745)

The-Happy-Marriage-VI-The-Country-Dance1

Στο “Barry Lyndon” ο Kubrick επιχειρεί μια ακτινογραφία της αγγλικής αριστοκρατίας στις αρχές του 18ου αιώνα, στα χρόνια του Επταετούς Πολέμου. Συγκεκριμένα παρακολουθούμε την πορεία κοινωνικής ανέλιξης ενός  αριβίστα, νεαρού χωρικού και το κατα πόσο η αλαζονεία, ο εγωισμός και η φιλαργυρία του μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση όλα όσα με τόσες θυσίες έχει πετύχει.

Όπως σε όλες τις ταινίες του ετσι και εδώ επιβεβαιώνεται περίτρανα η αριστοτεχνικής φύσεως κινηματογράφιση του σκηνοθέτη, με την ρηξικέλευθη, λεπτομερή προσέγγιση και την εκλεπτισμένη αισθητική που ξεχωρίζει. Το σύνολο των πλάνων της ταινίας είναι γυρισμένα με φυσικό φωτισμό, επιζητώντας ένα πιο ρεαλιστικό αποτέλεσμα ενώ η γενικότερη αισθητική των κάδρων δανείζεται στοιχεία εργων τέχνης της εποχής, όπως της ζωγραφικής του Hogarth, με την επιρροή του “Country Dance” να είναι η πιο εμφανής της ταινίας.

5. The Adventures of Baron Munchausen (Terry Gilliam, 1989) – The Birth Of Venus (Sandro Botticelli, 1484-1486)

The-Birth-Of-Venus

Σε μια από τις φανταστικές περιπέτειες που εμπλέκεται η ομάδα του Baron Munchausen έρχονται αντιμέτωποι με την ομορφιά της Αφροδίτης που αναδύεται γυμνή από ένα τεράστιο κοχύλι, πλαισιωμένη από αγγελικές μορφές ακριβώς όπως περιγράφει την γέννηση της στον θρυλικό αναγεννησιακό πινακά του ο Sandro Botticelli… χαρίζοντας μας ενα κάδρο υψηλής αισθητικής αξίας και την πλεον αξιομνημόνευτη στιγμή της ταινίας!

6. The Shining (Stanley Kubrick, 1980) – Identical Twins, Roselle, New Jersey, 1967 (Diane Arbus, 1967)

Identical-Twins-Roselle-New-Jersey-1967

Βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Stephen King, η “Λάμψη” αποθεώνει το καθηλωτικό της σενάριο μέσω της μυσταγωγικής σκηνοθεσίας του Stanley Kubrick που σταδιακά βυθίζει τον θεατή στην “σαγηνευτική” τρέλα του επιστάτη του Overlook Hotel προσφέροντας μας ενα τόσο άρτια δομημένο ψυχολογικό θρίλερ που μένει ανεξίτηλα χαραγμένο στην μνήμη του θεατή…

Τα φαντάσματα του ξενοδοχείου που εμφανίζονται το ένα μετά το άλλο δοκιμάζοντας το μυαλό και την αντίληψη των ταραγμένων ενοίκων παρουσιάζονται σε σταθερά, συμμετρικά πλάνα πολύ μικρής διάρκειας με χρωμτική ένταση και αναλογία που αιφνιδιάζουν και προκαλούν δέος. Το κάδρο που απεικονίζει τα δολοφονημένα δίδυμα κοριτσάκια που στοιχειώνουν τον μικρό Danny φέρεται να είναι εμπνευσμένο από φωτογραφία της Diane Arbus στα τέλη της δεκαετίας του ’60 με το πλεον χαρακτηριστικό, κοινό στοιχείο να αποτελεί το διαπεραστικό, σχεδόν άψυχο βλέμμα των παιδιών.

7. Labyrinth (Jim Henson, 1986) – Relativity (M. C. Escher, 1953)

Relativity

Στο “Labyrinth” η επιρροή που προσφέρει ο πίνακας “Relativity” του Escher στην ταινία, είναι πρόδηλη και σαφής εξ αρχής εφόσον η αφίσα του συγκεκριμένου έργου βρίσκεται αναρτημένη στο δωμάτιο της πρωταγωνίστριας, Sarah. Αυτός λοιπόν ο χάρτινος κόσμος που αγνοεί την προοπτική, την λογική και την βαρύτητα πρόκειται να μετουσιωθεί σε πραγματικό χώρο στο όνειρο της Sarah αποτελώντας την λαβυρινθώδη διάταξη που πρέπει να αποκρυπτογραφήσει προκειμένου να σώσει τον εαυτό της και τον μικρό αδελφό της από την φανταστική απειλή που τους καταδιώκει…

8. Lost In Translation (Sofia Coppola, 2003) – Jutta (John Kacere, 1973)

Jutta

Το εναρκτήριο κάδρο με το οποίο μας συστήνεται η ταινία “Lost In Translation” της Sofia Coppola είναι σαφως εμνευσμένο από τη δουλειά του John Kacere και συγκεκριμένα το έργο του Jutta παρουσιάζοντας με μια ρομαντική και συνάμα τρυφηλή διάθεση τα οπίσθια μιας γυναικείας φιγούρας που βρίσκεται ξαπλωμένη και χαλαρή.

Το συγκεκριμένο κάδρο μας παρουσιάζει την πρωταγωνίστρια του έργου και υποδηλώνει θέτωντας σε εφαρμογή την παραπάνω αντιστοιχία με την Jutta τον αποπροσανατολισμό και την αποσύνδεση της από την πραγματική ζωή.

9. Inception (Christopher Nolan, 2010) – Ascending and Descending (M. C. Escher, 1960)

Inception

Η συνεχής ακροβασία μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, μεταξύ συνειδητού και ασυνείδητου που λαμβάνει χώρα στην ταινία του Christopher Nolan, “Inception” είναι εξ ορισμού αρκετά παρεμφερής με τη θεματολογία που πραγματεύεται γενικότερα στα έργα του ο M. C. Escher και ειδικότερα στο Ascending and Descending του 1960. Πέραν λοιπόν της εννοιολογικής συνάφειας των δύο έργων αρκετά φανερή είναι η μορφολογική τους σύγκλιση στο συγκεκριμένο κάδρο της ταινίας όπου η νεαρή αρχιτέκτονας ξεναγείται στον κόσμο του ονείρου που καλείται και η ίδια να αναπαράγει σχεδιάζοντας πραγματικά περιβάλλοντα που το μόνο που στερούνται είναι η ίδια η πραγματικότητα..!

10. Django Unchained (Quentin Tarantino, 2012) – The Blue Boy (Thomas Gainsborough, 1977)

Django-Unchained

Το “Django Unchained” είναι μια ακόμα ταινία που πραγματεύεται το ζήτημα της δουλείας των μαύρων από τους λευκούς και την προσπάθεια των πρώτων να επαναστατήσουν σε κάθε ευκαιρία διεκδικώντας μια καλύτερη ζωή. Όλα τα παραπάνω δίνονται μέσα από την ιδιαίτερη ματιά του Tarantino ο οποίος ως γνωστόν δεν φοβάται να σοκάρει, να αιφνιδιάσει, να σαστίσει μέσω της υπερβολής και της κυνικότητας που διέπουν την κινηματογράφηση του.

Η επιρροή που άσκησε στον σκηνοθέτη το έργο ” The Blue Boy” του Gainsborough αφορά την ένδυση του πρώην σκλάβου Django με την φορεσιά ενός αναγεννησιακού αριστοκράτη θέλοντας με αυτό τον τρόπο, συνειδητά, να προκαλέσει εξισώνοντας εναν αριστοκράτη με έναν μαύρο πρώην σκλάβο τονίζοντας οτι δεν υπάρχει κατι που να διαχωρίζει πραγματικά αυτούς τους δύο. Το ίδιο έργο πάντως είχε αποτελέσει πηγή έμνευσης για ακόμα μια ταινία του F. W. Murnau το 1924, όπου μάλιστα είχε εφευρεθεί μια καινούργια κινηματογραφική τεχνική, ονομαζόμενη Unchained, που πλέον όμως έχει χαθεί.

Διαβάστε περισσότερα για: