ΕΘ49: Το Gamato, η πειρατεία και το (Ελληνικό) σινεμά που πεθαίνει – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

ΕΘ49: Το Gamato, η πειρατεία και το (Ελληνικό) σινεμά που πεθαίνει

Eκτός Θέματος | 27-10-2015 |

Για τον ένα ή τον άλλο λόγο δεν έχουμε ασχοληθεί στο Cinefreaks με την πειρατεία όσα θα έπρεπε. Όμως η επικαιρότητα δεν μας αφήνει πλέον να αγνοήσουμε το θέμα. Την επικαιρότητα την ξέρετε και την μάθατε με το κλείσιμο του Gamato αλλά και τον πόλεμο που γίνεται σε πολλά άλλα παρόμοια sites σε Ελλάδα και εξωτερικό. Αν περιμένετε από το παρόν άρθρο να πάρω την μία ή την άλλη πλευρά, μπορείτε ελεύθερα να πατήσετε το Χ και να πάτε να διαβάσετε κάτι άλλο. Ας δούμε λοιπόν τα γεγονότα στο Ελληνικό (κυρίως) και το διεθνές (λιγότερο) τοπίο.

Τέχνη, ιδιοκτησία και πνευματικά δικαιώματα

Πολλοί έχουν γράψει και τοποθετηθεί κατά καιρούς στο ερώτημα του αν η τέχνη έχει ή όχι ιδιοκτησία. Προφανώς και η τέχνη έχει ιδιοκτησία. Ο κάθε σκηνοθέτης είναι ιδιοκτήτης αυτού που δημιουργεί, όμοια και ο κάθε στιχουργός ή συνθέτης ή συγγραφέας. Και γω είμαι ιδιοκτήτης αυτών εδώ των αδαών γραμμών. Τι θα πει όμως αυτό; Πρέπει να πληρώσει κάποιος για να δει την ιδιοκτησία μου; Ιδιοκτησία έχει και ένα σπίτι, ζητάτε λοιπόν από τους φίλους σας όταν τους καλείτε σπίτι σας να πληρώσουν εισιτήριο; Όταν μπαίνουν στο αυτοκίνητο σας; Μάλλον όχι. Ο καλλιτέχνης λοιπόν παράγει κάτι που είναι ιδιοκτησία του, όμως σκοπός του είναι αυτή η ιδιοκτησία να γίνει κτήμα όλου του κόσμου. του παγκόσμιου πολιτισμού. Όταν κάποιος έχει μια ζωγραφιά ή ένα σενάριο στο συρτάρι του, τότε δεν είναι τέχνη. Τέχνη είναι όταν αυτό το έργο το βγάλει από το συρτάρι και το δείξει στους γύρω του. Για αυτό τον λόγω το άρθρο του συν-Cinefreak Ανέστη που μπορείτε να διαβάσετε εδώ, με βρίσκει κάθετα διαφωνούντα όταν λέει για παράδειγμα ότι “Ο del Toro (όπου del Toro μπορείτε να βάλετε τον αγαπημένο σας σκηνοθέτη) συνεχίζει να κάνει ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, γιατί πιστεύει ότι με αυτό το πράγμα μπορεί να ζήσει. Αν δεν μπορούσε να ζήσει από αυτό, πολύ πιθανό να σταματούσε να γυρίζει ταινίες. Τόσο απλά“.

Ο del Toro, ή ο κάθε del Toro θα ήταν έτη φωτός από το να ήταν αγαπημένος καλλιτέχνης κάποιου σινεφίλ ή λάτρη άλλης τέχνης, απλά αν κάνει την τέχνη του επειδή μπορεί να ζει από αυτήν. Ο καλλιτέχνης κάνει και θα κάνει τέχνη επειδή έχει το μικρόβιο της δημιουργίας, επειδή έχει κάτι να πει, επειδή τον τρώει κάτι. Πρώτα αυτά και μετά γιατί είναι η δουλειά του. Κάπως έτσι δεν θεωρώ τύπους σαν τον Robert Downey Jr. – Tony Stark, καλλιτέχνες, όταν σε δηλώσεις του υποτιμά οτιδήποτε δεν κάνει τόσα εισιτήρια όσα ο Iron Man και θεωρεί καλό σινεμά τις δικέ του ταινίες που είναι γυρισμένες στην ασφάλεια των μεγάλων στούντιο και με μηδενικά ρίσκα –  και όχι οτιδήποτε άλλο, κόψει ή όχι εισιτήρια, βγάλει ή όχι εκατομμύρια. Λες και το σινεμά είναι μόνο βιομηχανία και τίποτα άλλο.

Πνευματικά δικαιώματα συνεπώς, κατά την ταπεινή μου άποψη, υπάρχουν στην τέχνη μεν, όμως είναι εντελώς διαφορετικά από τα εμπορικά δικαιώματα εταιριών κολοσσών και περσόνων του σινεμά ή γενικότερα της τέχνης.

Screen-Shot-2557-03-01-at-14.39.33

Και πως θα φάνε οι καλλιτέχνες; 

Ένα ερώτημα που απασχολεί όποιον σκέφτηκε έστω και για λίγο στην ζωή του να ακολουθήσει το δρόμο οποιασδήποτε τέχνης. Κάτι που διάβασα πρόσφατα, σχετικά με τους καλλιτέχνες, είναι ότι είναι άνθρωποι με ευαισθησίες που θα πρέπει να τους στηρίζουμε, να τους ενθαρρύνουμε να συνεχίσουν και γιατί όχι να τους στηρίζουμε και οικονομικά για να τις επόμενες δουλειές τους. Κάτι παρόμοιο πρέπει να γίνεται για τους κινηματογραφιστές. Πολλοί “ορθολογιστικοί” κύκλοι βλέπουν την τέχνη και λίγο πολύ όλες τις ανθρωπιστικές επιστήμες με μισό μάτι, καθώς δεν παράγουν. Ακόμα και στην Ευρώπη τμήματα πανεπιστημίων των ανθρωπιστικών σπουδών υποχρηματοδοτούνται και φυτοζωούν καθώς δεν είναι παραγωγικά. Η τέχνη όμως δεν είναι εμπόρευμα και δεν θα πρέπει να την βλέπουμε σαν τέτοιο.

Οι καλλιτέχνες θα πρέπει να στηρίζονται από όλους μας, με κάποια κριτήρια φυσικά, αλλά να στηρίζονται, χωρίς να αισθάνονται ότι τους δίνουμε ελεημοσύνη. Δεν παίρνουν όλοι τα εκατομμύρια που βλέπετε σε σχετικά άρθρα, για την ακρίβεια το πρόβλημα δεν είναι μόνο δικό μας, αλλά και παγκόσμιο, ακόμα και στην μεγαλύτερη κινηματογραφική παραγωγή του κόσμου, το Hollywood. Το 1% – οι μεγάλοι σταρ –  εκεί παίρνουν εκατομμύρια, όμως υπάρχει ένα 99% που παίρνει ψίχουλα και μετά βίας επιβιώνει. Ο τύπος και οι star βέβαια όταν συζητάνε για ανισότητες, μιλάνε μόνο για τα εκατομμύρια που παίρνουν παραπάνω οι άντρες από τις γυναίκες μεγάλοι star, λες και όποιος δεν ζει στο American Dream δεν έχει δικαίωμα να μιλά για ανισότητες.

Η περίπτωση του Ελληνικού Σινεμά

Το Ελληνικό κράτος είχε αποφασίσει να στηρίζει το ελληνικό σινεμά παρακρατώντας ένα φόρο υπέρ αυτού, ο οποίος πήγαινε στο ΕΚΚ και από κει στην χρηματοδότηση Ελληνικών ταινιών. Χωρίς αυτόν τον φόρο το Ελληνικό σινεμά θα πρέπει να θεωρείται κλινικά νεκρό. Είχαμε γράψει μάλιστα ότι με τις μνημονιακές υποχρεώσεις ο φόρος αυτός καταργήθηκε και φαίνεται να επανέρχεται τώρα μετά από αρκετές συζητήσεις περι αντικατάστασής του και απευθείας χρηματοδότησης στο ΕΚΚ.

Έτσι προφανώς κάποιος μπορεί να καταλάβει ότι το πόσο εμείς πηγαίνουμε σινεμά, είναι άμεσα συνδεδεμένο με το πόσες και ποιες Ελληνικές ταινίες θα γυριστούν αλλά και το πως. Ακόμα και ταινίες με ξένη συμπαραγωγή, παίρνουν χρήματα από το ΕΚΚ με τέτοιο περίπλοκο τρόπο μάλιστα, που αν για κάποιο λόγο τα χρήματα αυτά δεν έρθουν μπορεί να μην εκταμιευτούν και τα χρήματα από τους παραγωγούς του εξωτερικού. Σε συζητήσεις μας με αρκετούς Έλληνες κινηματογραφιστές, το άγχος για τα χρήματα ποτέ δεν λείπει, ενώ χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός από τους πιο γνωστούς Έλληνες σκηνοθέτες που βρέθηκε πρόσφατα σε μεγάλο Φεστιβάλ, που μεταξύ σοβαρού και αστείου μου είχε πει ότι φοβάται μη μπει φυλακή για χρέη λόγω ταινίας του…

Αυτά έκαναν το Ελληνικό σινεμά και συγκεκριμένα την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου να βγάλει αυτό το βίντεο:

… το οποίο αν και ένα ένα δίκιο, λόγω όλων των παραπάνω, για μένα είναι στην λάθος κατεύθυνση και μπορεί ακόμη και προσβλητικό να το θεωρήσει κάποιος. Ο λόγος απλός. Το γεγονός ότι ο κόσμος δεν πάει σινεμά είναι κατά μικρό μέρος ευθύνη μόνο του κόσμου. Το πιο απλό επιχείρημα. Η Ελλάδα έχει κινηματογραφικό πληθυσμό περί τα 11 εκατομμύρια, σωστά; Λάθος! Η Ελλάδα έχει κινηματογραφικό πληθυσμό 4-5 εκατομμύρια. Ένα 20-30% του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση καν στο σινεμά, γιατί πολύ απλά δεν υπάρχει σινεμά στην πόλη του, ενώ το υπόλοιπο της επαρχίας είναι καταδικασμένο να βλέπει Avengers και μετά Χ-Men και μετά ντουπλαρισμένο Inside Out και μετά τον Κλεαρχο την Μαρίνα και τον Κοντό. Έλα μωρέ τώρα θα πει κάποιος θες να παίξει στο κωλοχώρι κουλτούρα; Ε λοιπόν η τρίτη σε μέγεθος πόλη της Ελλάδας, η Πάτρα, έχει μόνο ένα πολυσινεμά που το πρόγραμμά του είναι κάπως έτσι και αν δεν υπήρχε μια κινηματογραφική λέσχη (που αναγκαστικά στεγάζεται στο πολυσινεμά), το Xenia, το Pride και λίγο πολύ οποιαδήποτε ελάχιστα εξεζητημένη ταινία δεν θα έπαιζε ποτέ σε ολόκληρη την Πελοπόννησο! (σκόπιμα ανέφερα ταινίες που είναι στα όρια του mainstream αλλά για κάποιο λόγo τα πολυσινεμά δεν τις παίζουν).

Έχοντας μείνει στην επαρχία αρκετά χρόνια, νιώθω προσβεβλημένος από την διαφήμιση της ακαδημίας. Στην επαρχία υπάρχει πολύς κόσμος που διψά για σινεμά και οι επιλογές του είναι ελάχιστες ή και καθόλου. Ο μισός πληθυσμός της χώρας είναι αποκλεισμένος από το καλό σινεμά και μπορεί να βλέπει μόνο blockbusters, ενώ προτάσεις για παράδειγμα για παραρτήματα της Ταινιοθήκης της Ελλάδας ή arthouse κινηματογράφων σε άλλες πόλεις πέρα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, εγώ δεν έχω ακούσει. Έχει κάνει κάτι η κινηματογραφική μας βιομηχανία πέρα από το να ζητά χρήματα για ταινίες; Έχει αναλύσει καθόλου το ποιος κόσμος πάει σινεμά, που, και τι βλέπει; Έχει ιδέα ότι πέρα από την Αθήνα, ακόμα και στην Θεσσαλονίκη, αν δεν υπήρχε το Φεστιβάλ και οι προβολές στο Ολύμπιο, οι περισσότερες Ελληνικές ταινίες δεν θα παίζονταν πουθενά αλλού πέρα της πρωτεύουσας;

Αλλά ας αφήσουμε την επαρχία. Είπαμε δίκιο έχει η ακαδημία και η κινηματογραφική βιομηχανία μας να ζητά στον κόσμο να πάει σινεμά. Και τουλάχιστον στην Αθήνα όλα τα παραπάνω δεν ισχύουν. Με ένα πεντάευρο μπορεί κάποιος πλέον να δει μια καλή ταινία, ίσως και με λιγότερο αν εκμεταλλευτεί προσφορές. Πόσοι όμως θα εκτιμήσουν το “Όταν κατεβάζεις μια ταινία κλείνεις ένα σινεμά, σταματάς τα γυρίσματα μιας ταινίας” και αυτό το μαύρο γενικά στην διαφήμιση. Καταλαβαίνω απόλυτα το ότι το σινεμά μας βρίσκεται σε οριακό σημείο, οπότε το κοινό ίσως να χρειάζεται ένα σοκ για να καταλάβει ότι πηγαίνοντας σινεμά το στηρίζει. Είναι όμως το μαύρο η λύση; Γράφοντας όλα αυτά θυμήθηκα ένα αγαπημένο βίντεο από το It Crowd, οπότε ας κάνουμε ένα διάλειμμα για να το δούμε πάλι:

Όχι μη με παρεξηγήσετε. Δεν λέω ότι σε αυτό το επίπεδο κινείται το clipακι της Ακαδημίας. Κάθε άλλο. Όμως θα προτιμούσα να είναι ένα φωτεινό κλιπ, ένα κλιπ που θα μας θύμιζε για παράδειγμα τις καλύτερες στιγμές του Ελληνικού σινεμά τελευταία, που δεν είναι και λίγες, ένα κλιπ που θα μας έκανε να σκεφτούμε το πόσο διαφορετική είναι η εμπειρία της αίθουσας. Του φωτός που πέφτει, του μαγικού πανιού, του καλού ήχου, των άλλων γύρω μας που γίνονται παρέα μας για δύο ώρες ακόμα και της μυρωδιάς. Δεν νομίζω να υπάρχει άνθρωπος που να ευχαριστήθηκε ποτέ ταινία καλύτερα στο σπίτι του, από ότι στο σινεμά, πόσο μάλλον ταινία στα 500 pixels, που πρακτικά σε κάνει να βλέπεις άλλη ταινία από αυτήν που έφτιαξε ο δημιουργός της. Δεν νομίζω να υπάρχει βιβλιοφάγος που να πέρασε καλύτερα με ένα e-book σε σχέση με την μυρωδιά του βιβλίου. Γιατί να μην χτίσουμε μια γενιά νέων σινεφίλ αντί για να προσπαθήσουμε μόνο να σώσουμε με ημίμετρα το προβληματικό Ελληνικό σινεμά;

Και η κρίση; 

Κλισέ, αλλά η κρίση είναι και ευκαιρία. Η κρίση και κάθε κρίση, το κάθε έντονο κοινωνικό και πολιτικό συμβάν, είναι κατά ένα περίεργο τρόπο τροφή για την τέχνη και το σινεμά. Το βλέπουμε και στο Ελληνικό σινεμά αυτό. Μπορεί τα χρήματα να είναι λιγότερα, αλλά βλέπουμε νομίζω περισσότερες και καλύτερες ταινίες τελευταία, ενώ τα ξένα Φεστιβάλ βλέπουν με καλό μάτι πλέον τις Ελληνικές ταινίες. Ωστόσο η κρίση αποτελεί το κύριο λόγω της βουτιάς στο Ελληνικό box-office τα τελευταία χρόνια. Ο άλλος κατά την γνώμη μου είναι η μιζέρια και η έλλειψη παιδείας.

Συναντάς στην Ελλάδα κάποιον που έχει 5 ευρώ να δώσει σε ένα καφέ στα Starbucks αλλά σου λέει ότι το σινεμά είναι ακριβό γι’ αυτό κατεβάζω. Συναντάς και τον άλλον που προτιμά την μπύρα του και τους καφέδες από την στιγμή που μπορεί να μη δώσει τίποτα για να δει μια ταινία. Ελπίζω έστω και ένας είτε με το κλιπ της Ακαδημίας είτε με αυτά που έγραψα να αποφασίσει να πάει παραπάνω σινεμά. Να καταλάβει ότι έτσι βοηθά την τέχνη και τον ανώνυμο καλλιτέχνη της διπλανής πόρτας, όπως και την μαγεία της αίθουσας να μείνουν ζωντανά.

Συναντάς βέβαια και οικογένειες ολόκληρες που δεν έχουν να φάνε πλήρες μεσημεριανό. Σε αυτές σίγουρα κανείς δεν μπορεί να πει ‘αλα Θηβαίο’ φάε παξιμάδι και πήγαινε σινεμά. Γι’ αυτές τις οικογένειες, για αυτούς τους ανθρώπους, όχι μόνο πιστεύω ότι δεν είναι κατακριτέο να κατεβάζουν μια ταινία ή να την βλέπουν στο gamato για να χαρούν λίγο, αλλά αντίθετα πιστεύω ότι, το ότι θα την δουν, έστω και έτσι, κάνει καλό στους ίδιους, αλλά και στο σινεμά, καθώς αλλιώς δεν θα την έβλεπαν καθόλου…

Υστερόγραφο Υποκρισίας 1: Γράφω κριτικές σειρών που δεν παίζονται στην Ελληνική TV, όπως πχ Netflix αλλά κατά τα άλλα γράφω κατά της πειρατείας όταν ρίχνουν το gamato

Υστερόγραφο Υποκρισίας 2: Διαδίδω ψευδώς ότι οι τύποι του gamato ή τα παιδιά που μεταφράζουν υπότιτλους βγάζουν εκατομμύρια, ενώ βγάζουν πενταροδεκάρες, υπολογίζοντας διαφυγόντα κέρδη από φόρους, τους οποίους κανείς δεν θα εισέπραττε γιατί και με 0 πειρατεία, δεν υπάρχει περίπτωση να βλέπαμε ότι βλέπουμε παράνομα στο σινεμά.