Φίλε σκηνοθέτη, τον βασανίζεις τον ηθοποιό σου; – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Φίλε σκηνοθέτη, τον βασανίζεις τον ηθοποιό σου;

Αφιερώματα | 2-7-2014 |

Διότι όπως γνωρίζουμε η τέχνη θέλει θυσίες. Άρα θα υπάρξουν και θύματα. 

Τις περισσότερες φορές τα θύματα είναι οι θεατές, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας.

Κάθε σκηνοθέτης που σέβεται τον εαυτό του, οφείλει να παιδεύει τον ηθοποιό του. Και αναλόγως με τα κέφια του, τις αντοχές του και το νευρικό του σύστημα, ο ηθοποιός επιλέγει αν θα δεχτεί ή όχι. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα, “Η ζωή της Αντέλ”, όπου από την ολοκλήρωση των γυρισμάτων μέχρι και την άφιξη και βράβευση στις Κάννες, και τι δεν ακούσαμε για τις συνθήκες που ο Abdellatif Kechiche, κατάφερε να “φέρει σε επαφή” τις Léa Seydoux και Adèle Exarchopoulos. Υπάρχουν όμως και σκηνοθέτες που κατ’ εξακολούθηση δυσκολεύουν τους ερμηνευτές τους για να πετύχουν το επιθυμητόν. Όπως αρχικά, ο κύριος της φωτογραφίας:

-Και ξεκινάμε με τον κύριο “είμαι-μισογύνης-και-δεν-ντρέπομαι-να-το-δείξω”, Lars Von Trier

Prelude-to-a-Wholesome-Evening

Από που να ξεκινήσεις. Από την σχεδόν υποδουλωμένη Nicole Kidman, στο “Dogville”; Από το ψαλίδι στα χέρια της Charlotte Gainsbourg στον “Αντίχριστο”; (που αν δεν ξέρετε τι το έκανε, δεν θα σας πω, για να σας προστατέψω). Ο Lars ξέρει τι θέλει, και πως ακριβώς να το πετύχει. Κυρίως η δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι οι “γυναίκες” του, πρακτικά παίζουν εκείνον, σε μία πιο αφαιρετική μορφή μεν, με μία παγκόσμια οπτική δε.

Η τελευταία του ταινία, το ανατρεπτικό-αν-δεν-τον-ξέρεις-αλλά-κλασσικά-πράγματα-αν-τον-έχεις-ξαναδεί “Nymphomaniac”, δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο Von Trier κινηματογραφεί τις Stacy Martin και Charlotte Gainsbourg, όπου και οι δύο αναπαριστούν την σεξομανή Joe σε διάφορες φάσεις της ζωής της, από όλες τις οπτικές που μπορείτε να φανταστείτε:  γυμνή, πρόστυχη, με αιμορραγία, να μαστιγώνεται, να συνουσιάζεται, να πνίγεται (όχι από φαγητό), να να να… Όλοι όμως οι γυναικείοι χαρακτήρες φαίνεται να κινούν τα νήματα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μη ανοχής στον σκηνοθέτη ήταν η Bjork. Μετά την ολοκλήρωση των γυρισμάτων του “Χορεύοντας στη Σιωπή” (“Dancer in the Dark”), η τραγουδίστρια δήλωσε πως δεν θα ξαναπαίξει στον κινηματογράφο. Κατά την διάρκεια των γυρισμάτων, εξαφανιζόταν από τα set, έλεγε συνέχεια στον Trier ότι τον μισεί, και επίσης λέγεται ότι έφαγε και ένα πουλόβερ από το νεύρα της. Φήμες ή όχι, πολύ θα ήθελα να το δω.

Παρ’ όλες τις ασυνήθιστες πρακτικές του, και την επιμονή του σε ορισμένα θέματα, δεν είναι λίγες οι φορές που έχει φτάσει στα σκαλιά των Καννών, με τον χρυσό φοίνικα στα χέρια. Ο σκοπός μάλλον αγιάζει τα μέσα.

-Επόμενος σταθμός: Alfred Hitchcock

Hitchcock,_Alfred_02

Ένα από τα μεγαλύτερα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι ο Alfi ήταν λίγο δύσκολος δεν είναι άλλο από την σχέση του με την ηθοποιό Tippi Hedren, η οποία έκανε καριέρα εξαιτίας του, αλλά και σταμάτησε την καριέρα της, πάλι εξαιτίας του. Το 1961, την εντόπισε και αμέσως την έπεισε να υπογράψει 7ετές συμβόλαιο συνεργασίας με την Hedren να παίζει σε δύο ψυχο-σεξουαλικά θρίλερ. Στα “Πουλιά” (έλα θέλω σοβαρότητα) το 1963, και στο “Marnie” το 1964.

Ο Hitchcock φρόντισε να κάνει κόλαση τη ζωή της στα γυρίσματα του “Birds”, με την ίδια να τον αποκαλεί μανιακό και stalker. Θυμάστε την σκηνή που η Herden κατευθύνεται, χωρίς προφανή λόγο, στην προβλήτα; Ο Alfred έπεισε το συνεργείο, να αφήσουν κανονικά πουλιά σε αντίθεση με τα ψεύτικα που χρησιμοποιούσαν σε όλα τα γυρίσματα. Τα τραύματα στο πρόσωπό της, όλα αληθινά. Την κραυγή της την θυμάστε; Επίσης αληθινή.

Αλλά αυτό ήταν και πρακτική του σε άλλες ταινίες. Στο “Ψυχώ” για παράδειγμα, η σκηνή του ντουζ είναι πέρα για πέρα αληθινή, αφού επιτέθηκε ο ίδιος με μαχαίρι στην πρωταγωνίστρια προκειμένου να πετύχει την κραυγή αγωνίας που ήθελε.

Ό,τι έχει “Λάμψη”, δεν είναι χρυσός, aka Stanley Kubrick

The Shining 028

Είναι πολύ σοφό να δανειστούμε μία φράση των New York Times, όπου σε ένα αφιέρωμα που του έκαναν κάποτε έγραψαν: “Η αγάπη του είναι για την δουλειά, και όχι για τους ηθοποιούς.” Η ίδια του η κόρη, Vivian, στο ντοκυμανταίρ της “Making of the Shining”, δείχνει τα εξαντλητικά ωράρια, τα σκηνικά που έγιναν πρακτικά το σπίτι των ηθοποιών, και τον πατέρα της να βρίζει τους ηθοποιούς μεταξύ των λήψεων.

Μεταξύ άλλων η Shelley Duvall, πρωταγωνίστρια της Λάμψης, δεν ήταν και τόσο χαρούμενη. Τα μαλλιά της άρχισαν να πέφτουν, η μύτη της ήταν μονίμως σε αιμορραγία, και σε κάθε διάλειμμα φώναζε στον σκηνοθέτη σα να μην υπάρχει αύριο. Οι προσπάθειές της, της έδωσαν ένα άδικο χρυσό βατόμουρο, και οι κριτικοί “έθαψαν” την ερμηνεία της. Κι όμως έδωσε στο ρόλο τον φόβο, την εξάντληση και τα νεύρα της.

Βέβαια η ίδια μετά παραδέχτηκε ότι τα βασανιστήρια είχαν σκοπό, ο οποίος απέδωσε. Άβυσσος η ψυχή του βασανιζόμενου ηθοποιού.

-Για βασανιστήρια οσκαρικών προδιαγραφών, who you gonna call? Darren Aronofsky

Darren-Aronofsky-directin-007

Πρόκειται για καθαρά βασανιστικές μεθόδους, και αυτές γιατί η τεχνική του Darren, δεν είναι άλλη από το close up. Και όχι μόνο. Ο σκηνοθέτης απαιτεί πέρα από ψυχολογική, και σωματική εναλλαγή. Ellen Burstyn στο “Requiem for a Dream”, Mickey Rourke στο “The Wrestler”, Natalie Potman στο “Black Swan”. Η διαφορά; Και οι τρεις έφτασαν να έχουν υποψηφιότητα για πρώτο ρόλο, με την Portman να το κερδίζει κιόλας.

Ο Aronofsky αγαπάει τα κοντινά. Τα αγαπάει τόσο πολύ που κοντεύει να μπήξει την κάμερα στο μάτι του πρωταγωνιστή του. Από μόνο του αποτελεί βάσανο. Από μακριά μπορείς και να κλέψεις. Από κοντά όμως; Και πόσο μάλλον όταν το κοντινό απαιτεί να δείξεις όλα τα συναισθήματα και την τρέλα που απαιτείται;

Πέρα όμως από τα κοντινά δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει και τεχνολογία στις σκηνές η οποία μπορεί να θεωρηθεί και επικίνδυνη. Βλέπε τον φετινό “Νώε”. Όλο το cast βρεχόταν σχεδόν συνέχεια, και τα εκρηκτικά που χρησιμοποιήθηκαν γίνονταν κοντά στους ηθοποιούς, και όλα αυτά προς χάρη της ρεαλιστικότητας.

Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα το μόνο που θα μπορούσα να πω είναι το “Τεχνικές σκηνοθετών, παιδεύουσοι καλλιτέχνας”

Διαβάστε περισσότερα για: , , ,