David Fincher: Ο σκηνοθέτης που αγάπησες χωρίς να το καταλάβεις – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

David Fincher: Ο σκηνοθέτης που αγάπησες χωρίς να το καταλάβεις

Αφιερώματα | 8-7-2014 |

Τουλάχιστον αυτό συνέβη στην δική μου περίπτωση. Γιατί ποτέ δεν κατάλαβα ότι μου άρεσε το video clip του “Express Yourself”, της Madonna, ούτε γιατί μου άρεσε η διαφήμιση της Levi’s στα 90’s. Ξεκίνησα παράδοξα το ξέρω. Αλλά σίγουρα αν δεν το ξέρεις, βλέποντας τα παραπάνω που ανέφερα, θα πεις ότι κάτι μου θυμίζουν. 

Διότι ο σωστός σκηνοθέτης έχει στίγμα. Και φροντίζει να το διαιωνίζει και να το φωνάζει. Ο David Fincher είναι ένας από αυτούς. Είναι από τα λίγα ονόματα-εγγύηση στο σημερινό κόσμο της βιομηχανίας, και ξέρεις ότι όταν κάτι έχει την υπογραφή του, αξίζει την προσοχή σου.

Ο David (ελπίζω να συγχωρήσει την οικειότητα), γεννήθηκε το 1962 στο Ντένβερ του Κολοράντο, και ασχολήθηκε με την σκηνοθεσία από τα 18. Το 1987 ιδρύει με άλλους σκηνοθέτες την εταιρεία του, Propaganda, μαζί με τους Dominic Sena, Greg Gold και Nigel Dick. Έχει σκηνοθετήσει διαφημίσεις για τους Nike, Coca-Cola, Budweiser, Heineken, Pepsi, Levi’s, Converse, AT&T και Chanel, και video clips για τους Madonna, Sting, The Rolling Stones, Michael Jackson, Aerosmith, George Michael, Iggy Pop, The Wallflowers, Billy Idol, Steve Winwood, The Motels και προσφάτως για τους A Perfect Circle. Αυτά είναι τα εξωκινηματογραφικά.

Η κινηματογραφική του καριέρα στο καρεκλάκι του σκηνοθέτη ξεκινά το 1992, με το τρίτο installment των Alien. Και θα σας αραδιάσω τίτλους τώρα: 1995-Se7en, 1997-The Game, 1999-Fight Club, 2002-Δωμάτιο Πανικού, 2007-Zodiac, 2008-Η Απίστευτη Ιστορία του Benjamin Button, 2010-The Social Network, 2011-Το Κορίτσι με το Τατουάζ, και φέτος περιμένουμε το Gone Girl.

Και ρωτήστε τον εαυτό σας τώρα. Ποια από αυτές δεν μου άρεσε; Σας αφήνω να το σκεφτείτε. Σίγουρα κάποια θα σας άρεσε περισσότερο, κάποια λιγότερο. Αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορείτε να ισχυρισθείτε ότι τεχνικά δεν ήταν αρτιότατες.

Τι κάνει όμως ο Fincher; Πως φαίνεται το στίγμα του και η οπτική του γωνία στη σκηνοθεσία; Έχει μυστικά; Κάτσαμε και είδαμε τα πάντα, και ξεσηκώσαμε τις τεχνικές του, τι του αρέσει να κάνει, και ποια μέσα χρησιμοποιεί για να πει τις ιστορίες του.

Πριν το οτιδήποτε θα πρέπει να σας πω ότι δεν κάνει κάτι τυχαία, και κυρίως οι τεχνικές κινηματογράφησής του δεν γίνονται για να εντυπωσιάσουν. Θα εξηγηθώ παρακάτω.

Ας ξεκινήσουμε με τον Σχεδιασμό Φωτισμών

Και αναγκαστικά θα πρέπει να χωρίσουμε αυτή την κατηγορία σε 2 απαραίτητες υποκατηγορίες:

α) Σιλουέτες και η σκιαγράφησή τους 

Θα σας πάω στο 1995 και στο se7en. Η ταινία που έβαλε τους serial killer στο mainstream.

Μία ολόκληρη ταινία δολοφόνο περιμέναμε και δεν δολοφόνο δεν βλέπαμε. Σεναριακά αυτό δικαιολογείται. Ήθελε να μπούμε στην ψυχολογία των ηρώων. Δεν τον ξέρουν εκείνοι, δεν πρέπει να τον ξέρουμε κι εμείς. Τεχνικά τώρα αυτό πως φάνηκε; Σε δύο πολύ συγκεκριμένα πλάνα.

Όταν ο Ντεντέκτιβ Μιλς πηγαίνει σε ένα συγκρότημα κατοικιών προκειμένου να ερευνήσει μία πληροφορία, συναντά έναν δημοσιογράφο στις σκάλες, ο οποίος τον φωτογραφίζει χωρίς την θέλησή του. Ο δημοσιογράφος είναι ο Kevin Spacey, ο αργότερα δολοφόνος. Δεν τον βλέπουμε όμως, καθώς το πλάνο είναι σκοτεινό, και επικεντρώνεται κυρίως στον Brad Pitt. Επόμενο πλάνο, στο δρομάκι μετά τον πυροβολισμό. Ο Pitt έρχεται αντιμέτωπος με τον δολοφόνο, αλλά η πορεία τον γεγονότων δεν καθιστά δυνατόν ο ντεντέκτιβ να δει το πρόσωπό του. Εμείς το μόνο που βλέπουμε είναι τη σιλουέτα του Spacey, μέσα από λίμνη νερού στο δρόμο, αλλά και όταν απειλεί να τον σκοτώσει. Focus στο περίστροφο, εκτός εστίασης ο δολοφόνος. Δείτε το βίντεο:

Αλλάζουμε κλίμα και πάμε στο Fight Club. Εδώ χρησιμοποιεί τις σιλουέτες για να δείξει το διαφορετικό νόημα που έχουν αντικείμενα και άνθρωποι με τους χαρακτήρες.

Στις σκηνές με τον Durden να μάχεται, συχνά υπάρχει κάποιος από πίσω του, μόνο όταν τον βλέπουμε από την οπτική του Norton. Όσες φορές ο Norton δεν αφηγείται, και άρα δεν έχουμε την οπτική του γωνία, σιλουέτα δίπλα από τον Pitt, δεν υπάρχει. Αυτό είναι ο τρόπος του Fincher, να μας δείξει το πόσο σημαντικοί είναι στην μεταξύ τους σχέση. Και για όσους δεν έχετε δει το fight club, αρχικά ντροπή σας, και κατά δεύτερον, όταν το δείτε θα καταλάβετε ότι η σχέση τους δεν είναι απλή.

Η μορφές και η σιλουέτες, είναι ο τρόπος του σκηνοθέτη να επικοινωνεί με το κοινό, και να δίνει στοιχεία για την σχέση τους. Αυτό φάνηκε και στον Benjamin Button, όπου αυτή η πρακτική χρησιμοποιείται κατά κόρον για να δείξει την σύνδεση μεταξύ αυτού και της Daisy.

β) Φωτισμοί

Οι φωτισμοί παίζουν σημαντικό ρόλο σε κάθε φιλμ. Ο Fincher όμως έχει πάει το θέμα λίγο παρακάτω, και χρησιμοποιεί το φως όχι μόνο για να δημιουργήσει ατμόσφαιρα, αλλά για να δώσει στοιχεία στην ιστορία του.

Χρησιμοποιεί χαμηλούς βασικούς φωτισμούς στις ταινίες του. Χρωματικά, χρησιμοποιεί πολύ πράσινους και μπλε χρωματισμούς, εξηγώντας την οπτική του ιδίου για τον κόσμο της κάθε ιστορίας του. Παράδειγμα: Στα Se7en, Fight Club, Panic Room, Κορίτσι με το Τατουάζ, τα θέματα είναι σκοτεινά. Έτσι δημιουργεί καταθλιπτικά και ζοφερά περιβάλλοντα χρησιμοποιώντας μπλε και πράσινες αποχρώσεις. Αυτό κάνει τις ταινίες πιστευτές και πραγματικές, πράγμα που απέχει από την συνηθισμένη Χολιγουντιανή συνταγή. Το χρώμα επίσης, λειτουργεί και σαν προοικονομία: προκαλεί το κοινό να περιμένει δυσάρεστα γεγονότα να συμβούν.

the-girl-with-the-dragon-tattoo-rooney-mara

Στον Benjamin Button, όμως άλλο νόημα, άλλο χρώμα. Μεταπηδά στις κίτρινες αποχρώσεις, γιατί το θέμα είναι πιο ζεστό, πιο ανθρώπινο, και πρέπει να σε κάνει να συμπαθήσεις τους ήρωες.

Ο Fincher χρησιμοποιεί έξυπνα το χρώμα, ανάλογα με το θέμα τις ταινίας που καταπιάνεται.

Συνεχίζουμε με την Σύνθεση των Πλάνων:

Και πάλι θα χωρίσω, αλλά σε 4 υποκατηγορίες.

α) Πλάνο διαμέσου αντικειμένων

Στο se7en, συχνά κάνει πλάνα διαμέσου αντικειμένων, όπως παράθυρα αυτοκινήτων ή γυάλινες πόρτες. Πάντα προσπαθεί να κρατήσει το ενδιαφέρον του κοινού, με το να δείχνει ασυνήθιστες γωνίες και πλάνα.

β) Συμμετρία στα Κάδρα

Αυτό σημαίνει ότι δημιουργεί κάδρο μέσα στο κάδρο. Και αυτό για να επικεντρώνει την προσοχή των θεατών Δείτε την φώτο:

73

Στο se7en, αυτό γίνεται συνεχώς. Αλλά όχι μόνο εκεί. Στο Panic Room, έτσι παρουσιάζεται ο χαρακτήρας του Forest Whitaker, όταν πλησιάζει στο σπίτι.

Χρησιμοποιώντας αυτή την τεχνική, οι σκηνές γίνονται ευχάριστες στο μάτι, και η σκηνή επικεντρώνεται στον χαρακτήρα. Κρατάει το ενδιαφέρον του θεατή, σε σκηνές που συνήθως δεν γίνεται τίποτα.

γ) Μεμονωμένες ένθετες εικόνες

Πρόκειται για εικόνες οι οποίες εμφανίζονται μόνο μία στιγμή, δημιουργώντας μία στιγμιαία λάμψη στην οθόνη, τις οποίες όμως μπορείς εύκολα να μην δεις.

Δείτε τα παρακάτω βίντεο:

Από το Se7en (κοιτάξτε προσεκτικά στο 0:15), στο οποίο προοικονομεί την αποκάλυψη του φινάλε:

Από το Fight Club:

 

δ) Ενιαία λήψη σκηνών

Δεν έχει σημασία πόσο γρήγορα ή πόσο αργά πηγαίνει η κάμερα. Μπορεί να ξεκινήσει από μία εικόνα, και χωρίς μοντάζ να φτάσει σε κάτι άλλο. Επίσης σε αυτή την κατηγορία μπορούμε να βάλουμε και τις λήψεις, συνδυαστικές ψηφιακά και μη, τις οποίες…. πως να σας το πω. Δεν θα σας το πω. Θα σας τις δείξω.

Panic Room:

Αντίστοιχη σκηνή υπάρχει και στο Fight Club, στα πρώτα λεπτά της ταινίας.

Αυτά τα ολίγα. Τεχνικά είναι εξαιρετικός. Και θα συνεχίζουμε να τον ακολουθούμε ό,τι και να κάνει.

Υ.Σ.: Επίσης του αρέσει να κάνει αντισυμβατικούς τίτλους αρχής και τέλους. Αλλά 2 παραδείγματα:

Τίτλοι αρχής, στο “Κορίτσι με το Τατουάζ”:

 

Τίτλοι αρχής, στο “Δωμάτιο Πανικού”:

 

Διαβάστε περισσότερα για: