«Ιρανική Άνοιξη» - Κινηματογραφικό Αφιέρωμα στην Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

«Ιρανική Άνοιξη» – Κινηματογραφικό Αφιέρωμα στην Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης

Προβολές | 2-5-2014 |

Η Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης επιστρέφει δυναμικά και εγκαινιάζει τις προβολές του Μαΐου μ’ ένα σπουδαίο Κινηματογραφικό Αφιέρωμα με τον τίτλο: «Ιρανική Άνοιξη». Μέσα από τέσσερις χαρακτηριστικές ταινίες που σημάδεψαν, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο, τον σύγχρονο ιρανικό κινηματογράφο και προβάλλονται από την Πέμπτη 1 Μαΐου έως και την Κυριακή 4 Μαΐου, στην αίθουσα Τάκης Κανελλόπουλος.

Ο σύγχρονος ιρανικός κινηματογράφος, κοινωνικός, πολιτικός, βαθιά ουμανιστικός, επαναπροσδιορίζει βασικές έννοιες, με τη ματιά δημιουργών που δε διστάζουν να γίνουν αιχμηροί όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις, αλλά και συγκινητικοί όταν το επιτρέπει το θέμα τους. Η θέση της γυναίκας στο Ιράν, τα παιδιά, οι κοινωνικές και πολιτικές μεταβολές, αλλά και οι παραδόσεις, όλα έρχονται στο προσκήνιο, μέσα από το Αφιέρωμα «Ιρανική Άνοιξη» που πραγματοποιείται στην Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης.

Στο πλαίσιο του Αφιερώματος στην Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης «Ιρανική Άνοιξη», το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει στην μεγάλη οθόνη, τα εξής τέσσερα φιλμ:

“Ο Κύκλος” του Τζαφάρ Παναχί (2000)

“Ο Άνεμος θα μας Πάρει” του Αμπάς Κιαροστάμι (1999)

“Τι Απέγινε η Έλι;” του Ασγκάρ Φαραντί (2009)

“Persepolis” των Βίνσεντ Παρονό και Μαρτζιάν Σατραπί (2007)

Το αναλυτικό πρόγραμμα προβολών του Αφιερώματος στην «Ιρανική Άνοιξη», έχει διαμορφωθεί ως εξής:

Πέμπτη, 1 Μαΐου
19:00 Persepolis
21:30 Ο Κύκλος

Παρασκευή 2 Μαΐου
19:00 Τι Απέγινε η Έλι;
21:30 Ο Άνεμος θα μας Πάρει

Σάββατο 3 Μαΐου
19:00 Ο Κύκλος
21:30 Τι Απέγινε η Έλι;

Κυριακή 4 Μαΐου
19:00 Ο Άνεμος θα μας Πάρει
21:30 Persepolis

Λίγα λόγια για τις ταινίες του Αφιερώματος:

Ο Κύκλος (Ιράν, Ιταλία, Ελβετία – 2000)
Σκηνοθεσία: Τζαφάρ Παναχί
(Χρυσό Λιοντάρι Φεστιβάλ Βενετίας και Βραβείο Fipresci)

Τρεις γυναίκες βγαίνουν από τη φυλακή με προσωρινή άδεια. Η ανάγκη τους για εξεύρεση χρημάτων, προκειμένου να ξεφύγουν από την ταπεινωτική και εξευτελιστική κατάσταση στην οποία βρίσκονται, θα τις οδηγήσει σε απελπισμένες κινήσεις. Η μία, χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα και υποχρεωτική αντρική «συνοδεία» για το ταξίδι που θέλει να κάνει, πρέπει να πει ψέματα και να ικετεύσει. Κι όλο αυτό, μόνο και μόνο για να μπορέσει να αγοράσει ένα εισιτήριο για το λεωφορείο που θα την οδηγήσει μακριά από την πόλη. Η άλλη, ανύπαντρη, που είναι έγκυος σκοπεύει να κάνει έκτρωση, αλλά αντιμετωπίζει την εκδίωξή της από το πατρικό της σπίτι, ενώ παράλληλα τα αδέλφια της απειλούν ότι θα την σκοτώσουν αν το επιχειρήσει…

Ο “Κύκλος” του πολυβραβευμένου Τζαφάρ Παναχί, αποτελεί μια συγκλονιστική μαρτυρία, για την ζωή των γυναικών στο Ιράν. Η ταινία, βραβευμένη με το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2000 και απαγορευμένη στο Ιράν, περιγράφει τις παράλληλες πορείες τριών γυναικών, στην αστυνομοκρατούμενη και ισλαμοκρατούμενη Τεχεράνη. Οι ηρωίδες, θύματα μιας παράλογης νομοθεσίας, που έχει θέσει ολόκληρο το γυναικείο φύλο σε κατάσταση διωγμού, βγαίνοντας από την φυλακή βρίσκονται εγκλωβισμένες σε μια χώρα που δεν είναι παρά μια άλλη απέραντη «ανοιχτή» φυλακή.

Ποτέ δεν μαθαίνουμε για ποιον λόγο αυτές οι γυναίκες βρέθηκαν στη φυλακή, ούτε ποτέ εξακριβώνουμε την πιθανή ενοχή ή αθωότητά τους, καθώς ζουν σ’ έναν κόσμο διαρκούς επιτήρησης, νομοτελειακής, σχεδόν αρχέγονης ανισότητας και αποκλεισμού. Η κάμερα του σκηνοθέτη με ρεαλιστική δύναμη και αφηγηματική τόλμη παρακολουθεί τις ηρωίδες του στις αδιέξοδες διαδρομές και συναντήσεις τους, μέσα στους δρόμους της πόλης, την απεγνωσμένη αναζήτηση σημείων διαφυγής από μια κοινωνία ακραίας καταπίεσης και ολοκληρωτισμού. Οι προσωπικές ιστορίες τους καθώς εναλλάσσονται, δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο αδικίας, κοινωνικού αποκλεισμού, διακρίσεων, ανισοτήτων και παροιμιώδους καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο σπουδαίος δημιουργός Τζαφάρ Παναχί, με μεγάλη σκηνοθετική μαεστρία, δημιουργεί μέσα από το σχήμα του κύκλου, έναν κλειστό χώρο, εγκλωβίζοντας τις ηρωίδες του σ΄ έναν αποπνικτικό κόσμο. Έναν κόσμο που βρίσκεται υπό αδιάκοπη επιτήρηση, με προαιώνιες ανισότητες που επιβάλλουν οι μεσαιωνικοί θρησκευτικοί κανόνες. Αυτός όμως, ο ασφυκτικός κόσμος επιτήρησης και εκφοβισμού δεν μπορεί να εξαλείψει την αδάμαστη θέληση, τη δύναμη και το κουράγιο αυτού του «κύκλου των χαμένων γυναικών». Το συμβολικό άναμμα ενός τσιγάρου, αποτελεί εδώ μία πράξη εξέγερσης, συνειδητής αντίστασης, ένα μήνυμα ελπίδας. Μία προσπάθεια ώστε να σπάσει αυτός ο αποτρόπαιος κύκλος.

Ο Άνεμος θα μας Πάρει
Σκηνοθεσία: Αμπάς Κιαροστάμι, (Ιράν, Γαλλία – 1999)
(Μεγάλο Ειδικό βραβείο της Επιτροπής Φεστιβάλ Βενετίας και Βραβείο Fipresci)

Ένα τζιπάκι κατευθύνεται στο Σια Νταρέχ, ένα χωριουδάκι κάπου στο ιρανικό Κουρδιστάν. Το ταξίδι είναι μακρινό και δύσκολο. Οι ταξιδιώτες- ένα τηλεοπτικό συνεργείο – έχουν ως σκοπό να καταγράψουν μια παραδοσιακή κηδεία, την τελετουργία του πένθους και το μοιρολόι αμέσως μετά τον επικείμενο θάνατο μιας γυναίκας εκατό ετών. Όμως όταν φτάνουν στον προορισμό τους, ο Μπεχζάντ, επικεφαλής της ομάδας, λέει στον εντεκάχρονο Φορζάντ – ένα παιδί του χωριού που τους περιμένει και αναλαμβάνει να τους εξυπηρετεί και να τους ενημερώνει για την πορεία της υγείας της υπέργηρης γυναίκας – ότι εάν να τον ρωτήσουν οι συγχωριανοί του τι θέλουν εκεί, να τους πει ότι ψάχνουν κάποιο χαμένο θησαυρό.

Καθώς οι ημέρες κυλούν, παρακολουθούμε τον Μπεχζάντ, ο οποίος περιμένοντας να συμβεί το μοιραίο, περιπλανιέται άσκοπα, ενώ η ζωή στο χωριό συνεχίζεται αδιατάρακτα με τους κανονικούς της ρυθμούς. Κάποια στιγμή τα υπόλοιπα μέλη του συνεργείου αποχωρούν και ο επικεφαλής μένει μόνος. Ο Μπεχζάντ, άνθρωπος της πόλης αδιάφορος και υπερόπτης, προσπαθεί βαριεστημένα να επικοινωνήσει με τους ντόπιους, χωρίς ουσιαστικά να νοιάζεται πραγματικά γι’ αυτό. Επιπλέον, συνεχή τηλεφωνήματα στο κινητό του, τον αναγκάζουν να διασχίζει το χωριό προκειμένου να φτάσει στην κορυφή ενός λόφου, όπου βρίσκεται το νεκροταφείο και είναι το μοναδικό σημείο που έχει σήμα.

Φτάνοντας εκεί, πιάνει κουβέντα μ’ έναν άνθρωπο που σκάβει μια βαθιά τρύπα στο χώμα και τον οποίο ουσιαστικά δεν βλέπει ποτέ. Ένα πρωί ανακαλύπτει πως ένας όγκος από χώμα έχει πλακώσει τον άνθρωπο που σκάβει. Τρέχει στο χωριό για βοήθεια και παραχωρεί το τζιπ για να τον μεταφέρουν στο νοσοκομείο. Έχοντας μείνει μόνος στην κορυφή του λόφου, ζητά από έναν ηλικιωμένο άνδρα που είναι γιατρός και περνά με το μηχανάκι του να τον πάρει από εκεί. Ο Μπεχζάντ συνομιλώντας μαζί του, για πρώτη φορά βλέπει πραγματικά την ομορφιά του τοπίου και μαγεύεται. Ο γερο-γιατρός του απαγγέλλει ποιήματα και του λέει ότι ο άνθρωπος πρέπει να κυνηγά τη στιγμή, να ζει μέρα με τη μέρα, να απολαμβάνει την ομορφιά της ζωής και της φύσης και να μην νοιάζεται για τον θάνατο, αφού τίποτα δεν πεθαίνει, καθώς τα πάντα μετασχηματίζονται σε κάτι άλλο. Ένας πνευματικός και ηθικός επαναπροσανατολισμός συντελείται στο εσωτερικό του Μπεχζάντ…

Ένα ποιητικό ταξίδι είναι το φιλμ “Ο Άνεμος θα μας Πάρει” του Αμπάς Κιαροστάμι, για το οποίο ο δημιουργός δηλώνει χαρακτηριστικά: «…Από την πρώτη στιγμή που πάτησα το πόδι μου εκεί, κατάλαβα ότι αυτό ήταν το μέρος που έψαχνα. Μου πήρε δύο χρόνια για να το βρω. Είχα ταξιδέψει σ’ όλες τις επαρχίες του Ιράν, εκτός από το Κουρδιστάν και ήμουν πολύ περίεργος να δω αυτό που για μένα ήταν μονάχα μια λέξη πάνω στο χάρτη. Εντυπωσιάστηκα όχι μονάχα από το εκπληκτικό σε ομορφιά τοπίο, αλλά και από τη ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής μέσα στην οποία ζούσαν οι άνθρωποι. Δεν είχαν ιδέα τι ήταν ο κινηματογράφος και το μόνο που έκαναν ήταν να εργάζονται αδιάκοπα. Αντιμετωπίσαμε πολλές δυσκολίες για να τους πείσουμε ν’ αφήσουν, έστω και για λίγο, τη δουλειά στα χωράφια για να “παίξουν” στην ταινία… Δεν μπορούσα να διευθύνω τους “ηθοποιούς” όπως ήθελα, γιατί ο καθένας σκεφτόταν τις γεωργικές ασχολίες του, τις οποίες θεωρούσε πολύ πιο σημαντικές από τα γυρίσματα. Από την άλλη μεριά βέβαια, υπήρχε το πλεονέκτημα ότι κανείς δεν νοιαζόταν για την παρουσία της κινηματογραφικής κάμερας. Ήταν όλοι άνετοι και ήρεμοι…»

Τι Απέγινε η Έλι;

Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης T 03 - about elly
Σκηνοθεσία: Ασγκάρ Φαραντί (Ιράν, Γαλλία – 2009)
(Αργυρή Άρκτος Φεστιβάλ Βερολίνου και Βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ της Tribeca)

Μετά από πολλά χρόνια στη Γερμανία, ο Αχμάντ ξαναγυρίζει στην Τεχεράνη και οι παλιοί φίλοι και συμφοιτητές του από το πανεπιστήμιο, επαγγελματικά καταξιωμένοι και οικογενειάρχες, μεσοαστοί πια, οργανώνουν προς τιμήν του μια τριήμερη εκδρομή στην Κασπία Θάλασσα. Τελικά η παρέα καταλήγει σ’ ένα παλιό σπίτι δίπλα στη θάλασσα και η διασκέδαση αρχίζει αμέσως, καθώς όλοι συμμετέχουν στο σχέδιο της Σεπιντέχ, η οποία έφερε μαζί της τη νεαρή και όμορφη νηπιαγωγό Ελί, δασκάλα της μικρής κόρης της, με την ελπίδα ότι θα συνάψει σχέση με τον πρόσφατα χωρισμένο Αχμάντ. Ύστερα από ένα ήρεμο και ειδυλλιακό ξεκίνημα, οι διακοπές μετατρέπονται σε εφιάλτη όταν ξαφνικά η Ελί εξαφανίζεται. Τα μέλη της ομάδας, που φοβούνται πως πνίγηκε προσπαθώντας να σώσει ένα από τα παιδιά που κινδύνεψε στη θάλασσα, αρχίζουν να κατηγορούν ο ένας τον άλλο και το γεγονός φέρνει μεγάλη αναστάτωση και ταραχή στην παρέα.

Υπέροχο δείγμα γραφής του σπουδαίου Ασγκάρ Φαραντί. Αυτό που αρχίζει σαν ανέμελη περιπέτεια, καταλήγει σε τραγωδία με απροσδόκητες συνέπειες. Αίφνης, η ταινία από κοινωνική ηθογραφία μετατρέπεται σε δράμα, με επίκεντρο τη γυναίκα και πλαίσιο τον θεσμό της οικογένειας στο σημερινό Ιράν. Η εξαφάνιση της Ελί θα πυροδοτήσει μια σειρά αλυσιδωτών και δραματικών εξελίξεων ενώ θα φέρει στη επιφάνεια μια σειρά από μυστικά και ψέματα, αναδεικνύοντας παράλληλα τις αδυναμίες, τις στρεβλώσεις, τις αγκυλώσεις και τα προβλήματα της ιρανικής οικογένειας και κατ’ επέκταση της τοπικής κοινωνίας.

Η αποκάλυψη του μυστικού της Ελί (ότι ήταν αρραβωνιασμένη) και η συνειδητοποίηση πως ήταν εντελώς άγνωστη (κανείς δεν ξέρει το επώνυμό της, ή το τηλέφωνό της, ούτε γνωρίζουν κάτι για την οικογενειακή της κατάσταση) προκαλεί τριβές και συγκρούσεις ανάμεσα στα ζευγάρια της παρέας και τοποθετούν σε κρίση τις αξίες της φιλίας και της εμπιστοσύνης. Κάτω από τη γυαλιστερή επιφάνεια της επιτυχίας, της οικονομικής άνεσης και μιας επίπλαστης ευτυχίας κρύβονται βαθιά συντηρητικές δομές, που εμποδίζουν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα και τους οδηγούν μοιραία στο ψέμα, με καταστροφικές συνέπειες.

Το “Τι Απέγινε η Ελί”, είναι μια συναρπαστική, όσο και γεμάτη δραματική ένταση ταινία, ένα «θρίλερ» συναισθημάτων, που καταγράφει τον συντηρητισμό, την υποκρισία και τις δυσλειτουργίες της μεσαίας τάξης στη σύγχρονη αστική κοινωνία του Ιράν. Η εξαιρετική ψυχολογική ανάλυση των χαρακτήρων, η σοφή κλιμάκωση της δράσης και ο δεξιοτεχνικός χειρισμός των σιωπών, των εσωτερικών εντάσεων και των συγκρούσεων ανάμεσα στα πρόσωπα, είναι ένα κινηματογραφικό μάθημα αφηγηματικής οικονομίας. Μία δημιουργία που επιβεβαιώνει το τεράστιο ταλέντο του Ασγκάρ Φαραντί, ο οποίος δύο χρόνια μετά θα κερδίσει πανάξια το Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας με τον αριστουργηματικό “Χωρισμό”. Εξαιρετικές οι ερμηνείες όλων των πρωταγωνιστών.

Persepolis

Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης T 04 - persepolis
Σκηνοθεσία: Βίνσεντ Παρονό, Μαρτζιάν Σατραπί (Γαλλία, ΗΠΑ – 2007) (κινούμενα σχέδια)
(Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής Φεστιβάλ Καννών, Βραβεία Σεζάρ καλύτερης ταινίας, καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου και καλύτερης πρώτης ταινίας, Βραβεία καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας από το Βρετανικό Ινστιτούτο κινηματογράφου)

Στην Τεχεράνη της δεκαετίας του ’70, η μικρή Mαρζιάν μεγαλώνει σε μια προοδευτική οικογένεια που επιθυμεί την κοινωνικοπολιτική αλλαγή, παρατηρώντας με την αθωότητα του μικρού παιδιού τα κακώς κείμενα της κοινωνίας της και βιώνει την Ισλαμική Επανάσταση του Χομεϊνί, καθώς και την ανατροπή του παλιού διεφθαρμένου καθεστώτος του Σάχη. Αρνείται όμως να συμβιβαστεί με τη νέα τάξη πραγμάτων του μισαλλόδοξου θρησκευτικού φανατισμού και στην αρχή της εφηβείας της, φεύγει στην Αυστρία, για ασφάλεια, από τους ίδιους τους γονείς της. Εκεί, γνωρίζει από πρώτο χέρι τα θετικά αλλά και τα αρνητικά της ευρωπαϊκής κουλτούρας. Μετά από λίγα χρόνια επιστρέφει, πιο συνειδητοποιημένη, για να αντιμετωπίσει εκ νέου τη στυγνή πραγματικότητα της ισλαμικής Τεχεράνης και για να ξαναφύγει απογοητευμένη, ακόμα μια φορά από τη χώρα της, αυτή τη φορά, στο Παρίσι.

Η ταινία κινουμένων σχεδίων “Περσέπολις” είναι η κινηματογραφική μεταφορά της ομώνυμης και αυτοβιογραφικής, κόμικς ιστορίας της Ιρανής σκηνοθέτιδας και εικονογράφου Μαρζιάν Σατραπί, που συν-σκηνοθετεί και συν-υπογράφει το σενάριο με τον Βενσάν Παρονό. Μέσω μιας λιτής και ουσιαστικής αφήγησης, αποφεύγοντας τους μελοδραματισμούς, και διατηρώντας ακέραιο το χιούμορ της, παρά την τραγικότητα των καταστάσεων που περιγράφονται, η ταινία εξελίσσεται σε μια ιρανική ιστορικο-κοινωνική-πολιτική τοιχογραφία τριών και πλέον δεκαετιών.

Ανθρώπινο, αστείο και συγκινητικό, το “Περσέπολις” εκτός από ένας ύμνος σε πανανθρώπινες αξίες όπως η ελευθερία, η αντίσταση στην φαυλότητα και στην αδικία, η αξιοπρέπεια και η ακεραιότητα, είναι ταυτόχρονα και μία ειλικρινής, όσο και αφοπλιστική ιστορία ενηλικίωσης και γυναικείας χειραφέτησης. Μια ιστορία που είναι πρωτίστως μια εκ βαθέων εξομολόγηση, παρά μια στεγνή πολιτική καταγγελία.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Ιρανικό Υπουργείο Πολιτισμού, διαμαρτυρήθηκε έντονα στη Γαλλική Πρεσβεία της Τεχεράνης, ενάντια στην επιλογή της ταινίας να προβληθεί στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα στο 60ο Φεστιβάλ Καννών το 2007. Το σκεπτικό της διαμαρτυρίας ήταν «η ταινία παρουσιάζει μια μη ρεαλιστική εικόνα των συνεπειών και των επιτευγμάτων της ισλαμικής επανάστασης». Αυτό βέβαια κάθε άλλο παρά πτόησε την Επιτροπή, που αποφάσισε να βραβεύσει την ταινία με το Μεγάλο Ειδικό Βραβείο του Φεστιβάλ.

Στο πλαίσιο του Αφιερώματος στο Ιρανικό Σινεμά, στο βιβλιοπωλείο του Φεστιβάλ θα διατίθενται σε προσφορά σχετικές εκδόσεις, όπως οι: Abbas Kiarostami, Abbas Kiarostami: The Roads & Untitled, ένα συλλεκτικό έντυπο της Εβδομάδας Ιρανικού Κινηματογράφου κ.α.

Πώληση εισιτηρίων: Μουσείο Κινηματογράφου – Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Α΄, Λιμάνι, τηλ. 2310-508.398, cinematheque@filmfestival.gr)
Τιμή εισιτηρίου: 4 ευρώ (γενική είσοδος), 3 ευρώ (για τα μέλη).
Κάρτα μέλους: 1 ευρώ.

Το Κινηματογραφικό Αφιέρωμα στην «Ιρανική Άνοιξη», από την Ταινιοθήκη της Θεσσαλονίκης, θα πραγματοποιηθεί από την Πέμπτη 1 Μαΐου έως και την Κυριακή 4 Μαΐου, στην Αίθουσα Τάκης Κανελλόπουλος (Μουσείο Κινηματογράφου – Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης, Αποθήκη Α΄, Λιμάνι).