Το σινεμά βλέπει τον άνθρωπο στο διάστημα – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Το σινεμά βλέπει τον άνθρωπο στο διάστημα

Αφιερώματα | 7-11-2013 |

Με αφορμή το Gravity που βγαίνει αυτή την εβδομάδα στις αίθουσες, οι συντάκτες του Cinefreaks έριξαν μια ματιά στην ταινιοθήκη τους και αποφάσισαν ποια είναι η καλύτερη ταινία που έχει γίνει ποτέ για τον άνθρωπο στο διάστημα. Στα όρια της επιστημονικής φαντασίας και της πραγματικότητας είναι εύκολο να χαθεί κανείς προσπαθώντας να απαντήσει ένα τέτοιο ερώτημα, οπότε αφαιρέσαμε από τις επιλογές μας ταινίες σαν το Star Wars ή το Star Trek που είναι πρακτικά ολόκληρα εναλλακτικά διαστήματα από μόνα τους, κρατήσαμε όμως επιστημονική φαντασία για το πως μπορεί να είναι ο άνθρωπος στο διάστημα στο μέλλον.

 O Ανέστης Χατζηδιάκος επιλέγει Avatar

Καμία σχέση με το Gravity, στο οποίο ο Alfonso Cuarón μας παρουσιάζει την ρεαλιστικότερη μεταφορά του Διαστήματος στο σινεμά, σε μια ταινία που δεν την χαρακτηρίζεις επιστημονικής φαντασίας. Το Avatar του James Cameron όμως είναι μια ταινία, που άλλαξε τον τρόπο που οι σκηνοθέτες δημιουργούν και οι θεατές παρακολουθούν ταινίες. Ουσιαστικά μιλάμε για μια ιστορία που “τρέχει” σε έναν άλλον πλανήτη, φορτωμένη με σεναριακά κλισέ όπως ο έρωτας ανάμεσα σε δυο τόσο διαφορετικούς χαρακτήρες (που έχουμε δει από την Ποκαχόντας μέχρι τον Τιτανικό), διακριτικά όμως για να περάσει και τα δικά του μηνύματα σχετικά με το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η επιστήμη, για την επεκτατική “πολιτική” του άπληστου ανθρώπινου είδους γενικότερα και το ότι ο όποιος φαινομενικά Δαυίδ μπορεί να κερδίσει όποιον Γολιάθ, αρκεί να έχει θέληση. Το θέμα είναι πως μετά τους τίτλους τέλους σκέφτηκα πως “το 3D φτιάχτηκε για αυτή την ταινία” και η μετά το Avatar εποχή έχει σημαδευτεί από αυτό: από την επιτυχημένη ή (τις περισσότερες φορές) αποτυχημένη ή έστω αχρείαστη επιλογή του 3D για εντυπωσιασμό ή/και αύξηση των εσόδων και γενικότερα τις πολύ υψηλές προσδοκίες ως προς τα ειδικά εφέ στον κινηματογράφο. Σε ένα χρόνο από τώρα θα ξεκινήσουν τα γυρίσματα τριών sequel της ταινίας, που ελπίζω να σταθούν αντάξια της δυναμικής και της αξίας της πρώτης ταινίας.

O Βασίλης Οικονόμου επιλέγει Ikarie XB-1

Το Τσεχοσλοβάκικο Ikarie XB-1 του Jindrich Polak γυρισμένο ακριβώς πριν 50 χρόνια είναι μία ιδανική πρώτη επιλογή στη τότε καινοτόμο προσέγγιση της ανθρώπινης ύπαρξης στο διάστημα. Αποστασιοποιημένο από την τάση των 60s που επέβαλλε ελαφρές περιπέτειες με εξωγήινους η ταινία βρίσκεται πιο κοντά στις φιλοσοφικές αναζητήσεις που θα απασχολήσουν αργότερα τον κινηματογράφο. Η ιστορία τοποθετείται στο 2163 και παρακολουθεί τις ζωές του πληρώματος του Ikarie XB-1 που ταξιδεύει για 15 γήινα χρόνια προς τον αστερισμό του Κενταύρου. Η ταινία όντας απόλυτα ατμοσφαιρική και διατηρώντας ιδανικά την εσωτερική της αγωνία, επικεντρώνεται στις διαπροσωπικές σχέσεις και συγκρούσεις των μελών του πληρώματος αλλά και στις σκέψεις τους για τον ρόλο και την ύπαρξή τους όπως και στα συναισθήματά τους για τους ανθρώπους που άφησαν πίσω στη Γη. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η σκηνοθεσία και η γεωμετρική αυστηρότητα στα πλάνα του Polak επηρέασαν εντονότατα τον Stanley Kubrick στο 2001: A Space Odyssey. Επίσης η κλειστοφοβική φωτογραφία, αν και ασπρόμαυρη, θυμίζει αρκετά το μεταγενέστερο Alien του Ridley Scott. Το σενάριο είναι βασισμένο στο βιβλίο “Το Μαγγελανικό Σύννεφο” του Stanislaw Lem, συγγραφέα και του Solaris. Τέλος το Ikarie XB-1 ξεχωρίζει από αντίστοιχες ταινίες του είδους αφού προσθέτει στην επιστημονική φαντασία στοιχεία ρεαλισμού καθώς βρίσκεται κοντά στην τότε πραγματικότητα κάνοντας πολιτικές αναφορές εν είδει κριτικής τόσο στο ψυχροπολεμικό κλίμα της εποχής όσο και στον θεωρητικά υπαρκτό φόβο ενός πυρηνικού ολέθρου.

Η Ευθυμία Χριστοδουλοπούλου επιλέγει 2001: A space Odyssey

Αυτή η ταινία είναι από τις πιο πρωτότυπες επιστημονικής φαντασίας αλλά και από τις πιο πρωτοπόρες. Ο Κιούμπρικ, με τα περιορισμένα εφέ της εποχής,αλλά παρ’όλα αυτά προσαρμοσμένα τέλεια στο ρόλο που εξυπηρετούν στην ταινία, δίνουν μία άλλη αίσθηση και βάζουν μία νοητή γραμμή, σαν τομή, στο σινεμά πριν αυτή την ταινία και μετά.

Τα θέματα που βάζει ο σκηνοθέτης, για την χρήση της τεχνολογίας και πόσο αυτή μπορεί να επηρεάσει τις ζωές μας σε σημείο που να ξεφύγει από τα ηθικά και κοινωνικά πλαίσια, καθιστώντας μας υποχείριά της, τα ηθικά διλήμματα, η έννοια της βίας και πώς αυτή χρησιμοποιείται, πιο επίκαιρη από ποτέ, η ύπαρξη ή όχι άλλων πλασμάτων στο γαλαξία κτλ, μας κάνει να απορούμε με την απίστευτη ικανότητα του σκηνοθέτη να προβλέπει το μέλλον και να το αποτυπώνει αυτό στην μεγάλη οθόνη.

Μία ταινία με άπειρα ερείσματα για σκέψη αλλά και με φοβερές εικόνες από το διάστημα αλλά και από το μέλλον! Μία ταινία σταθμός για την ανθρώπινη ύπαρξη που μας υπενθυμίζει πως ο κινηματογράφος είναι μία μεγάλη τέχνη και πως το διάστημα μπορεί να γίνει αφορμή για μεγάλες ταινίες υπό την καθοδήγηση αξιόλογων σκηνοθετών.

O Γιάννης Πατλάκας επιλέγει 2001: A space Odyssey

Ο άνθρωπος στο διάστημα είναι από τα πιο συγκλονιστικά θέματα για τον κινηματογράφο. Είναι αναμφισβήτητα μία πρόκληση η απεικόνιση του ανθρώπου έξω από το φυσικό του σπίτι, την γη, και πολλές ταινίες δεν τα έχουν καταφέρει. Πάμπολλες είναι δε οι ταινίες πάνω στο θέμα με μία κάλυψη σχεδόν όλων των κατηγοριών ταινιών, από τις κλασσικές περιπέτειες στα όρια της επιστημονικής φαντασίας και από κει ακόμη και στην κωμωδία αλλά και το δράμα. Δύσκολο λοιπόν να επιλέξει κάποιος. Έτσι αφαιρέσαμε ταινίες σαν τα Star Wars και τα Star Trek όπου μιλάμε πρακτικά για εναλλακτικά σύμπαντα και όχι για το παρόν. Από κει και πέρα ήμουν προβληματισμένος ανάμεσα στο αριστούργημα του Kubrick, 2001: A space Odyssey, το Avatar του Cameron, και το Moon του Duncan Jones. Η τελική επιλογή λοιπόν είναι το 2001 A space Odyssey για τον απλό λόγο ότι του αξίζει ειδική μνεία όταν μιλάμε για τον κινηματογράφο και το διάστημα. Αν σκεφτεί μάλιστα κάποιος πως μιλάμε για μια ταινία της δεκαετίας του 60. Όμως γι αυτό σας τα είπε ήδη η Ευθυμία οπότε, ας πω δυο λόγια για το δεύτερο στην σειρά το Moon.
Μία πραγματικά καλή ταινία με έναν εντυπωσιακό Sam Rockwell στο ρόλο του αστροναύτη που θα πρέπει να μείνει στην σελήνη για τρία χρόνια. Το Moon παίζει με τα νεύρα του θεατή με έναν τέτοιο τρόπο και σε ένα τόσο κλειστοφοβικό περιβάλλον όσο ένα διαστημόπλοιο, που πραγματικά καθηλώνει. Και όλα αυτά έχοντας μόνο τον εξαιρετικό Rockwell και την φωνή του Kevin Spacey σαν το ρομπότ που κάνει παρέα στον αστροναύτη.

O Ηλέκτρα Φουρτούνα επιλέγει Prometheus

Ομολογουμένως οι «διαστημικές» ταινίες δεν είναι οι αγαπημένες μου. Το sci-fi ως είδος δε με συγκίνησε ποτέ ιδιαίτερα. Με βάση αυτά λοιπόν επέλεξα μια ταινία που έχει στη βάση της φιλοσοφικά ερωτήματα και αναφορές σε παλιότερες αγαπημένες ταινίες! Και φυσικά καλές υποκριτικές! Ok είναι blockbuster, ok δεν αποφεύγει τα χολιγουντιανά κλισέ, ok είναι προβλέψιμο (δηλαδή, σαν να λέμε, “χάνει στο σενάριο”) αλλά δε σε κάνει να βαριέσαι (εσένα που είσαι σαν εμένα και δεν είναι το είδος σου). Στο πρώτο της μισό σε κάνει να ασχολείσαι με κλασσικά ερωτήματα της ύπαρξης όπως «ποιος είναι ο κατασκευαστής του ανθρώπινου είδους;», «έχει δίκιο η θρησκεία ή η έρευνα;», «είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν;» και άλλα τέτοια! Όλα αυτά μένουν ερωτήματα βέβαια γιατί στη συνέχεια ο συνδυασμός μεταφυσικής και υπαρξιακής ατμόσφαιρας του πρώτου μέρους δίνει τη θέση του σε μια διαστημική περιπέτεια τρόμου και φρίκης. Ο Ridley Scott κάνει δυναμικό come-back και συνδιαλέγεται τόσος με δικέ του ταινίες (Alien, Blade Runner) αλλά κυρίως με τo «2001:Η Οδύσσεια του διαστήματος» του Kubrick. Όλοι οι χαρακτήρες του είναι εξαιρετικά δουλεμένοι ακόμα και οι αναλώσιμοι με προεξάρχοντα έναν υπέροχο Michael Fassbender σε έξοχα ευνουχισμένο διπλό ρόλο πράκτορα και υπηρέτη που ξεσηκώνει την εκφορά του Πίτερ Ο’ Τουλ από την αγαπημένη του ταινία. Ανακεφαλαιώνοντας  λοιπόν αν θες σκέψη, δράση, τρόμο και συζήτηση για μετά καλώς ήρθες στο “Prometheus”.

Να θυμίσουμε ότι το Prometheus ετοιμάζεται για το sequel του και μόλις πριν λίγες μέρες ο Ridley Scott δήλωσε πως το σενάριο είναι έτοιμο και οι Michael Fassbender, Noomi Rapace, θα γυρίσουν στους ρόλους τους.

Η Μαρία Ζαμπέτη επιλέγει A Trip to the Moon

Είναι η πρώτη και ό, τι και να λέμε είναι η καλύτερη. Το “Le voyage dans la lune” (αγγλιστί: “A trip to the moon”) προβλήθηκε για πρώτη φορά το 1902 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δημιουργός ήταν ο Georges Melies, ένας «μάγος» της εποχής, πρωτοπόρος στη χρήση ειδικών εφέ και της ψευδαίσθησης στον κινηματογράφο. Η βωβή αυτή ταινία, βασισμένη στο βιβλίο του Ιούλιου Βερν «Από τη Γη στη Σελήνη», ακολουθεί ένα γκρουπ αστρονόμων που ταξιδεύουν στο φεγγάρι μέσα σε ένα διαστημόπλοιο σε σχήμα κανονιού. Το σκάφος καρφώνεται στο μάτι της Σελήνης και η σκηνή μένει στην ιστορία. Το «Ταξίδι στο Φεγγάρι» είναι ασπρόμαυρο, έχει διάρκεια 12.30 λεπτά και έχει χαρακτηριστεί ως ταινία Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO. Ταπεινή μου άποψη είναι ότι καμία ταινία επιστημονικής φαντασίας δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει ποτέ αυτήν την πρώτη, τη χειροπιαστή, την εντυπωσιακότερη όλων, ούτε θα μπορέσει σκηνοθέτης να προσεγγίσει τέτοιο θέμα με την αγνότητα που το έκανε ο Melies. Μπορείτε να απολαύσετε τη μαγεία εδώ:

 

Διαβάστε περισσότερα για: , , , , , , , , , ,