Faust - Aleksandr Sokurov (2011) – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Faust – Aleksandr Sokurov (2011)

Uncategorized | 14-11-2011 |

Ο Φάουστ του Σοκούροφ δεν είναι μια κινηματογραφική προσαρμογή του έργου του Γκαίτε με τη συνηθισμένη έννοια, αλλά μια ανάγνωση των όσων παραμένουν πίσω από τις γραμμές. Ποιο είναι το χρώμα ενός κόσμου που γεννά μεγάλες ιδέες; Ποια είναι η μυρωδιά του; Στον κόσμο του Φάουστ είναι αποπνικτικά: ανατρεπτικά σχέδια γεννιούνται στον περιορισμένο χώρο όπου ο ήρωας τρέχει πάνω-κάτω. Είναι στοχαστής, φερέφωνο ιδεών, αναμεταδότης λέξεων, μηχανορράφος, ονειροπόλος. Ένας ανώνυμος άνδρας που οδηγείται απ’ τα πιο βασικά ένστικτα: την πείνα, την απληστία, τη λαγνεία. Ένα δυστυχισμένο, στοιχειωμένο πλάσμα που εκφράζει ένα ερώτημα. Γιατί να παραμένουμε στη στιγμή όταν μπορούμε να πάμε πιο πέρα; Όλο και πιο πέρα, όλο και πιο κει, σπρώχνοντας προς τα μπροστά – χωρίς να αντιλαμβανόμαστε ότι ο χρόνος είναι ακίνητος. Κι ότι εμείς είμαστε αυτοί που θα φύγουμε.
Πηγή: Tiff52

Η γνωστή ιστορία του αριστουργήματος της παγκόσμιας λογοτεχνίας, Faust, του Γκαίτε, σε μια πολύ διαφορετική, σύγχρονη και ελεύθερη απόδοσή του. Μια απόδοση και ανάγνωση της ιστορίας, που σκοπό έχει να δείξει την ουσία που δεν διαφαίνεται εύκολα.

Συνεχίζοντας την προβληματική του, πάνω στους μεγάλους λογοπλάνους και τυχοδιώκτες της ιστορίας, ο Σοκούροφ, μας δίνει έναν διαφορετικό “Faust”. Εξίσου επικίνδυνος με προσωπικότητες όπως ο Χίτλερ στον Μολώχ. Επικίνδυνος, διότι όπως μας λέει ο Γκαίτε: «Οι δυστυχισμένοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι».

Η κινηματογράφηση, ακολουθεί τη γνώριμη φιλμική γραφή του Αλεξάντερ Σοκούροφ, με μεγάλα, αργά και υποβλητικά τράβελινγκ. Συναντάμε ασυνήθιστες γωνίες λήψεις και υπνωτική ατμόσφαιρα, η οποία βυθίζει σιγά σιγά, τον θεατή σε μια ονειρική κόλαση…

Το “Faust”, αποτελεί ελεύθερη απόδοση του πρώτου (και πιο διάσημου) μέρους του έπους του Γκαίτε, ενώ το σενάριο υπογράφει ο Γιούρι Άραμποφ. Δεν πρόκειται για μια απλή κινηματογραφική διασκευή του μυθικού αυτού ποιήματος, αλλά για μία ανατρεπτική ερμηνεία του, από τον Σοκούροφ. Είναι περισσότερο μια φιλοσοφική μελέτη των θεμάτων της τραγωδίας του.

Στην ταινία του Σοκούροφ, ο διάβολος Μεφιστοφελής, δεν παρουσιάζεται ως μυθολογικό, αλλά ως ζωντανό πρόσωπο – ενεχυροδανειστής. Υπάρχει ο Θεός. Υπάρχει και ο άνθρωπος. Ο διάβολος δεν είναι θεατρική επινόηση, θεωρεί ο σκηνοθέτης της ταινίας. Ο Φάουστ του είναι ένας οραματιστής επιστήμονας του 19ου αιώνα, ένας επαναστάτης, ένας άνθρωπος του πνεύματος. Παραμένει όμως «άνθρωπος» και γι’ αυτό κουβαλά τις αδυναμίες της σάρκας: φιλοδοξία, απληστία, μα και πόθο.

Σύμφωνα με την ερμηνεία του ίδιου του σκηνοθέτη, ο Δρ. Φάουστ συντάσσεται με το διάβολο γιατί έχει κουραστεί να μάχεται την Εκκλησία, η οποία κλείνει συνεχώς το στόμα της επιστήμης και εμποδίζει το έργο των ερευνητών. Ο Φάουστ κλείνει τη συμφωνία του με τον Άρχοντα του Σκότους, με την ελπίδα ενός πραγματικού Διαφωτισμού!

«Ο Φάουστ δεν είναι ήρωας της λογοτεχνίας. Είναι ένας πραγματικός άνθρωπος με σάρκα και οστά» μας λέει ο Ρώσος δημιουργός Αλεξάντρ Σοκούροφ μιλώντας για τον δικό του «Φάουστ».

Η καινοτομία της προσέγγισης του Σοκούροφ είναι ότι εδώ, δεν είναι ο Διάβολος που προτείνει την ανταλλαγή της ψυχής του Φάουστ, αλλά ο ίδιος ο δόκτορας τον προσεγγίζει πρώτος.

«Πού βρίσκονται τα σύνορα; Στην κόλαση ή στον παράδεισο; Στην ταινία μου τα όρια αυτά δεν υπάρχουν. Πόσο κοστίζει μια ψυχή; Τίποτε. Είναι τόσο εύκολο να πουληθεί. Το βέβαιο είναι ότι ο Γκαίτε και ο Φάουστ είναι κλειδιά του παγκόσμιου πολιτισμού γιατί μιλούν για την αιώνια πιθανότητα του ανθρώπου να προδώσει, να χαθεί στο σκοτάδι. Και λένε επίσης ότι η νίκη δεν είναι πάντα το τέλος της ιστορίας. Η ήττα μπορεί επίσης να είναι το τέλος. Αν δεν είχε υπάρξει ο Φάουστ, ενδεχομένως να μην είχε υπάρξει ο Ντοστογιέφσκι ή ο Πούσκιν. Χωρίς τον Φάουστ δεν θα υπήρχε λογοτεχνία». Αλεξάντερ Σοκούροφ

Η ταινία “Faust”, αποτελεί το τελευταίο μέρος της τετραλογίας για τη φύση της εξουσίας: «Μολώχ», «Ταύρος», «Ο Ήλιος». Η πρώτη ταινία της τετραλογίας, «Μολώχ», ήταν αφιερωμένη στον Χίτλερ, η δεύτερη – «Ταύρος»- στον Λένιν και η Τρίτη – «Ήλιος» στον Ιάπωνα αυτοκράτορα Χιροχίτο.

Ο σκηνοθέτης, ως συμπλήρωμα και αποκορύφωμα όλων των προηγούμενων ταινιών της τετραλογίας, στον “Faust” έχει πλάσει ένα φιλοσοφικό σύμπαν, όπου κινηματογραφικές εικόνες απαράμιλλης ομορφιάς προσθέτουν την αλληγορική τους διάσταση στο διάλογο ανάμεσα στα φυσικά, θνητά μας όρια και το αχαλίνωτο μας πνεύμα.

Η ταινία προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ Βενετίας, τον Σεπτέμβριο του 2011 και προκάλεσε μεγάλη εντύπωση κατακτώντας, το ανώτερο βραβείο: τον Χρυσό Λέοντα. Η απόφαση για την απονομή του κύριου βραβείου της 68ης Μόστρα στην ταινία “Faust” πάρθηκε ομόφωνα, είπε ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, σκηνοθέτης Ντάρεν Αρονόφσκι και πρόσθεσε «Υπάρχουν ταινίες που σε κάνουν να κλάψεις, άλλες που σε κάνουν να γελάσεις, και κάποιες που σε αλλάζουν για πάντα όταν τις δεις. Αυτή είναι μια τέτοια ταινία».

Η ταινία τιμήθηκε με δύο ακόμα βραβεία στη Μόστρα: «Οικουμενικής κριτικής επιτροπής για τον ουμανισμό» και «Future Film Festival Digital Award». Η Ελληνική πρεμιέρα της ταινίας, έγινε στις 08 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο του 52ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και στο τμήμα, Ανοιχτοί Ορίζοντες.

Η ιδέα για την ταινία “Faust” είχε εμφανιστεί στον Σοκούροφ πριν 30 χρόνια, αλλά αποπεράτωσε το γύρισμά της κυριολεκτικά τις παραμονές του Φεστιβάλ της Βενετίας. Αποτελεί επίσης ένα επιτυχημένο παράδειγμα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής συνεργασίας, καθώς στο γύρισμα της ταινίας πήραν μέρος άνθρωποι 38 διαφορετικών εθνικοτήτων. Στον ρόλο του Φάουστ εμφανίστηκε ο Γερμανός ηθοποιός θεάτρου, Γιοχάνες Τσάιλερ και στου Μεφιστοφελή, ο Ρώσος χορευτής και ηθοποιός Αντόν Αντασίνσκι.

«Ο Φάουστ είναι το τελευταίο μέρος μιας κινηματογραφικής τετραλογίας πάνω στη φύση της εξουσίας. Οι κύριοι χαρακτήρες στις τρεις πρώτες ταινίες είναι αληθινές ιστορικές φιγούρες: τον Άντολφ Χίτλερ, (Μολώχ, 1999), Βλαντιμίρ Λένιν (Ταύρος, 2000) και τον αυτοκράτορα Χιροχίτο (Ο Ήλιος, 2005). Η συμβολική εικόνα του Φάουστ συμπληρώνει τη σειρά των σπουδαίων τζογαδόρων που έχασαν το πιο σημαντικό στοίχημα της ζωής τους. Ο Φάουστ μοιάζει εκτός τόπου και χρόνου σε αυτή τη συλλογή πορτρέτων, ένας σχεδόν μουσειακός λογοτεχνικός χαρακτήρας μέσα σε μια απλή πλοκή. Τι έχει κοινό με όλες αυτές τις πραγματικές φυσιογνωμίες που έχουν ανέλθει στην κορυφή της εξουσίας; Μια αγάπη για τις λέξεις που είναι εύκολο να τις πιστέψεις και μια παθολογική δυστυχία στην καθημερινή τους ζωή. Το κακό μπορεί να αναπαραχθεί και ο Γκαίτε ήταν αυτός που περιέγραψε την ουσία αυτού: «Οι δυστυχισμένοι άνθρωποι είναι επικίνδυνοι».
Αλεξάντερ Σοκούροφ

Έτος: 2011 | Χώρα: Ρωσία | Διάρκεια: 134 λεπτά | Σκηνοθεσία: Aleksandr Sokurov | Σενάριο: Aleksandr Sokurov, Marina Koreneva | Παίζουν: Johannes Zeiler, Anton Adasinsky, Isolda Dychauk.