Το Δικαστήριο (Court) - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Το Δικαστήριο (Court)


Το “Δικαστήριο” είναι η πολυβραβευμένη και ιδιότυπη ταινία – ντεμπούτο του νέου Ινδού σκηνοθέτη Chaitanya Tamhane. Η ιστορία διαδραματίζεται στην πόλη Mumbai, ενώ ανιχνεύει τις παθογένειες του δικαστικού θεσμού στην Ινδία και όχι μόνο. Με αφορμή τη σύλληψη ενός μεσήλικα τραγουδοποιού για παρακίνηση σε αυτοκτονία ενός εργάτη του αποχετευτικού δικτύου, εξετάζεται αφενός το κοινωνικοπολιτικό σύστημα της Ινδίας που καθρεφτίζεται στην ακροαματική διαδικασία την οποία παρακολουθούμε κατά τη διάρκεια της ταινίας και αφετέρου η προσωπική ζωή όλων των μετεχόντων σε αυτήν τη διαδικασία, δηλαδή των ατόμων εκείνων, που, εκτός δικαστικής αίθουσας μεταμορφώνονται και γίνονται απλοί άνθρωποι όπως όλοι μας, ενώ εντός της αίθουσας ανταποκρίνονται επιμελώς στο συχνά απάνθρωπο ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν ως γρανάζια μιας κρατικής μηχανής. Το “Δικαστήριο” δεν είναι ένα απλό δικαστικό δράμα. Είναι μια νατουραλιστική απεικόνιση της αδιαφορίας για δικαιοσύνη και της λατρείας της διεκπεραιωτικότητας εκ μέρους της σύγχρονης κοινωνίας σε παγκόσμιο και όχι μόνο ινδικό επίπεδο.

Χρησιμοποιώντας αποστασιοποιημένο και αντικειμενικό βλέμμα, ο σκηνοθέτης μας εισάγει τον ήρωά του, ο οποίος, αν και δεν παρουσιάζει κάποιο από τα συνήθη “ηρωικά” κλισέ, δημιουργεί από την αρχή εντύπωση. Ο Narayan Kamble είναι ένας εξηντάρης δάσκαλος, τραγουδιστής και συνθέτης επαναστατικών τραγουδιών και εν γένει πολιτικός ακτιβιστής, που έχει απασχολήσει κατά καιρούς την ινδική δικαιοσύνη κυρίως εξαιτίας της δριμείας κριτικής που ασκεί μέσα από τη δράση του κατά των ανισοτήτων και των κοινωνικών αδικιών που βρίσκονται σε έξαρση στη σύγχρονη Ινδία. Παρακολουθούμε τη συναυλία του να σταματάει βίαια από την αστυνομία, με τη δικαιολογία ότι ο ίδιος και η ομάδα του ευθύνονται για την αυτοκτονία ενός Ινδού εργάτη, ο οποίος σκοτώθηκε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες πριν δυο μέρες, ύστερα από συναυλία που οι ίδιοι είχαν δώσει σε προηγούμενη πόλη. Πολύ σύντομα γίνεται φανερό ότι οι κατηγορίες δεν ευσταθούν και ότι η δίκη είναι σχεδόν “στημένη” μόνο και μόνο επειδή ο Narayan Kamble είναι στη “μαύρη λίστα” της ινδικής αστυνομίας, αφού η προσπάθειά του να αφυπνίσει τον ινδικό λαό σχετικά με τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης που οι περισσότεροι ανέχονται, είναι εξαιρετικά “ενοχλητική” για όσους έχουν συμφέρον να διατηρηθεί η παρούσα κατάσταση “ως έχει” και να αποφευχθούν οι όποιες “επικίνδυνες” ανατροπές. Μέσα από μια μακροσκελή διαδικασία, που θυμίζει σε τρομακτικά πολλά στοιχεία την αντίστοιχη ελληνική, βλέπουμε το συνήγορο του ήρωα να προσπαθεί να αμυνθεί αποκαθιστώντας την αλήθεια και αποδεικνύοντας ότι ο πελάτης του δεν είναι “ελέφαντας”.

o-COURT

Αυτό που ο σκηνοθέτης προσπαθεί να περάσει στο θεατή μέσα από τις σκηνές στο Δικαστήριο, είναι η αφόρητη σχετικότητα της δικαιοσύνης με πλείστους όσους παράγοντες. Το δίκαιο φαίνεται να είναι πολύ μακριά από το νομοθετικό σύστημα και οι δικαστικές διαδικασίες δεν έχουν σκοπό να αποδώσουν δικαιοσύνη, αλλά απλώς να εφαρμόσουν το νόμο. Ο τρόπος που η ταινία επικεντρώνεται στις συνεχείς αναβολές, στην εμμονή των δικαστών στις τυπικές λεπτομέρειες, στην ευκολία με την οποία επιβάλλονται υπέρογκα ποσά προστίμων ακόμα και σε πάμφτωχους μικρο-παραβάτες, θέλει να υπογραμμίσει πως τελικά το Δικαστήριο δεν είναι παρά μια αίθουσα, όπου κάποιοι επαγγελματίες προσπαθούν να κάνουν τη δουλειά τους, με τη μεγαλύτερη δυνατή πίστη στην παντοδύναμη ρουτίνα τους. Το Δίκαιο είναι ένα σύνολο νόμων, οι εφαρμοστές του είναι απλοί κρατικοί υπάλληλοι και οι πολίτες είναι μόνον αριθμοί υποθέσεων. Κι όλα αυτά μέχρι να ολοκληρωθεί το προκαθορισμένο ωράριο. Καμία πάλη, καμία υπέρβαση, κανένας ηρωισμός, καμία ιδέα. Το Δικαστήριο είναι, δυστυχώς, ένας χώρος εργασίας όπως τόσοι και τόσοι άλλοι.

Μάλιστα, για να τονιστεί ακόμα περισσότερο η ιδέα αυτή, ο σκηνοθέτης κάνει ίσως την ευφυέστερη επιλογή του απ’ ότι σε όλη την υπόλοιπη ταινία: μας δείχνει τις ζωές των ηρώων και έξω από το Δικαστήριο. Απομυθοποίηση τώρα. Ο συνήγορος του Narayan Kamble είναι ένας απλός νέος, που του τη λένε οι γονείς του στο κυριακάτικο οικογενειακό τραπέζι κατηγορώντας τον ότι είναι μόνος και δεν τους έχει παρουσιάσει καμία “νύφη” ακόμα, ο σκληρός και “παντοδύναμος” δικαστής είναι ένας συμπαθής ηλικιωμένος κύριος που τα σαββατοκύριακα πηγαίνει εκδρομές στη θάλασσα με συνομηλίκους του και πέφτει θύμα των αστείων μιας ομάδας “βρωμόπαιδων”, ενώ η αντιπαθέστατη και απάνθρωπη αντίδικος είναι μάνα δύο παιδιών που φτύνει αίμα για να τα αναθρέψει.

Αυτή η πραγματικά ρηξικέλευθη και νεωτερική ματιά στο είδος του δικαστικού δράματος, σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά φυσικές ερμηνείες, το άκρως ρεαλιστικό σενάριο και την απολύτως αντικειμενική – σχεδόν ντοκιμαντερίστικη – σκηνοθεσία, συνθέτουν μια ταινία πρωτοποριακή για τα δεδομένα της, που αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και βλέπουμε τις ταινίες αυτού του είδους. Σε κάποια σημεία βέβαια, το γεγονός ότι η ταινία δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση, δυσκολεύει αρκετά τον θεατή να ταυτιστεί με την μία ή την άλλη πλευρά, με κίνδυνο να θεωρηθεί άνευρη ή κενή πάθους. Ωστόσο, όσο κι αν μας ξενίζει, δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε την καινοτόμα ματιά του Chaitanya Tamhane, που κατορθώνει να τηρεί μια ακραία δίκαιη στάση σε μια ταινία που αρθρώνεται πάνω στον άξονα της ανεπάρκειας της δικαιοσύνης.