Το Τελευταίο Σημείωμα: H νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη στις αίθουσες – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Το Τελευταίο Σημείωμα


Είδος:

,

Έτος παραγωγής:
Χώρα: Ελλάδα
Σκηνοθεσία:
Σενάριο: ,
Ηθοποιοί: , ,
Πρεμιέρα: 26-10-2017

Γράφει:
Βαθμολογία Cinefreaks:

Κατοχή. Άνοιξη του 1944. Στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, ο 34χρονος Ναπολέων Σουκατζίδης, κομμουνιστής, συνδικαλιστής και κρατούμενος σε εξορίες και φυλακές από το 1936, εκτελεί χρέη διερμηνέα για τον Γερμανό διοικητή του στρατοπέδου. Η ανεξήγητη (;) συμπάθεια που δείχνει ο (σκληρός και απάνθρωπος κατά τα άλλα) ναζί αξιωματικός προς το πρόσωπό του, το γεγονός ότι ο ίδιος εξαιρείται διαρκώς από τα ναζιστικά βασανιστήρια λόγω της χρησιμότητάς του καθώς και το ότι είναι εκείνος που μεταφράζει για λογαριασμό των ναζί τις ομολογίες των Ελλήνων αντιστασιακών, που προκύπτουν έπειτα από σκληρά βασανιστήρια, φέρνουν τον Ναπολέων αντιμέτωπο με μια σειρά από ηθικά διλήμματα που μοιάζει αβέβαιο πως μπορεί να διαχειριστεί.

Μυθοπλαστική προσέγγιση της αληθινής ιστορίας του Σουκατζίδη, τον οποίο «ζωντανεύει» με υποδειγματικό τρόπο ο Ανδρέας Κωνσταντίνου, ένας κινηματογραφικός φόρος τιμής στους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τους ναζί στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, το «Τελευταίο Σημείωμα» είναι η επιστροφή του Παντελή Βούλγαρη στο αγαπημένο του, βαθιά στρατευμένο σινεμά. Οι προθέσεις χαρακτηρίζονται από αληθινό πάθος και μεράκι για αυτό που κάνει. Είναι ωστόσο ισοδύναμο το αποτέλεσμα; Αυτό είναι μια λίγο πιο περίπλοκη συζήτηση.

Μοιάζει αδύνατο να αναλύσει κανείς ένα τόσο πολιτικό έργο μιλώντας αμιγώς κινηματογραφικά: είναι ξεκάθαρο ότι θα πρέπει να μιλήσουμε και πολιτικά. Και ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με την ταινία ενός σκηνοθέτη που δηλώνει με περηφάνια κομμουνιστής και οι ταινίες του είναι φτιαγμένες για να αντανακλούν αυτή του την ιδιότητα. Και αν με την «Ψυχή Βαθιά» του 2009, ο Βούλγαρης δίχασε ένα μεγάλο κομμάτι του αριστερού κοινού προωθώντας μια λογική εθνικής ενότητας που ξένισε μπόλικους αριστερούς, το «Τελευταίο Σημείωμα» είναι φτιαγμένο για τον αντίστροφο σκοπό. Είναι μια ταινία προορισμένη να συσπειρώσει τους αριστερούς – και ας μην έχει κανείς αμφιβολία: σε αυτούς απευθύνεται πρωταρχικά ο Βούλγαρης.

Η ελληνική Αριστερά ξέφυγε από τη φάση τη απομονωμένης πολιτικής σέχτας και έγινε υπαρκτό κοινωνικό ρεύμα κατά τη διάρκεια της εθνικής αντίστασης, όταν και υπήρξε η αντικειμενική πολιτική και στρατιωτική προμετωπίδα στον πόλεμο εναντίον των ναζί και στην συνέχεια μέσω του εμφυλίου πολέμου, όπου παρά την στρατιωτική της ήττα κληρονόμησε για πάντα το ηθικό πλεονέκτημα της εποχής. Υπό αυτή την έννοια, η εμμονή της σύγχρονης πολιτιστικής έκφρασης της Αριστεράς, μιας έκφρασης της οποίας ο Βούλγαρης αποτελεί χαρακτηριστικό εκπρόσωπο, να επιστρέφει διαρκώς σε εκείνη την εποχή, εξηγείται. Το κύριο ερώτημα όμως είναι το εξής: υπάρχει κάτι καινούριο να ειπωθεί όσον αφορά την ιστορική μνήμη εκείνης της περιόδου ή τα πάντα είναι γνωστά και πλέον η επιστροφή σε αυτή την εποχή είναι καταδικασμένη στην επανάληψη;

Ο Βούλγαρης δίνει το τεστ αναφορικά με το παραπάνω ερώτημα και η αλήθεια είναι πως δεν το περνάει. Εδώ που τα λέμε, φαίνεται να μην έχει αντιληφθεί καν το ερώτημα. Η ταινία του μοιάζει να είναι μια αναπαραγωγή όλων εκείνων των κλισέ που έχουν συγκροτήσει το μετεμφυλιακό αριστερό πολιτισμό: ηττημένοι αλλά περήφανοι, με τη σταλινογενή κουλτούρα περί ένδοξων και ηρωικών θυσιών να συνοδεύει τις μορφές τους, οι πρωταγωνιστές του Βούλγαρη μοιάζουν με τις προσωποποιήσεις κακογερασμένων πολιτικών συνθημάτων μιας Αριστεράς που έχει ξεχάσει πως πρέπει να μιλήσει για την ζωή και αναλώνεται στο να μιλάει για ένδοξους και περήφανους (μεν) θανάτους (δε).

Είναι χαρακτηριστικό πως οι πιο δυνατές στιγμές της ταινίας είναι και εκείνες που η πλοκή βαδίζει σε μονοπάτια πιο υπόγεια πολιτικά, εκείνες οι στιγμές που το πολιτικό μήνυμα υποβόσκει και ο Βούλγαρης επικεντρώνεται κατά βάση στη ψυχολογία και τη ψυχοσύνθεση των χαρακτήρων. Αυτές οι στιγμές κάνουν ξεκάθαρο πως το «Τελευταίο Σημείωμα» είναι μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία: αν ο Βούλγαρης είχε καταπιαστεί με το να δημιουργήσει μια ταινία χαρακτήρων με φόντο ένα ιστορικό γεγονός (και όχι μια αποτύπωση ενός ιστορικού γεγονότος με τους χαρακτήρες απλά ως πρόσχημα) τότε ίσως αυτή η ταινία να είχε και πολλά περισσότερα να πει. Μάταια όμως…

Ο Βούλγαρης μένει πειθαρχημένος στον πολιτικό του σκοπό, νιώθει πως θα τον εκπληρώσει καλύτερα αν οι διάλογοι μοιάζουν βγαλμένοι μέσα από ξύλινη γλώσσα προκηρύξεων, πιστεύει πως μια ακόμα κραυγή της υπερήφανης ήττας της Αριστεράς του ’40 έχει πραγματικά να πει κάτι. Το δήλωσε άλλωστε και ο ίδιος μετά την δημοσιογραφική προβολή της ταινίας, όταν και απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων: «Θεώρησα σημαντικό να κάνω αυτή την ταινία σε μια εποχή που ο κόσμος κάθεται στον καναπέ του».

Τιμή και σεβασμός στην ηρωική ιστορία των εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής, τιμή και σεβασμός σε όσους αγωνίστηκαν και έδωσαν τη ζωή τους για κάτι που πίστευαν πως είναι ανώτερο από αυτούς. Όμως, ας μας επιτρέψει ο κύριος Βούλγαρης: δεν απευθύνεται σε μια γενιά που κάθεται στον καναπέ της αλλά σε μια γενιά που βιώνει μια εξαιρετικά δύσκολη συνθήκη και παρ’ όλα αυτά στέκεται όρθια, σε μια γενιά που ζει μέσα στην ανεργία και την επισφάλεια και καλείται να επιβιώσει εν μέσω αυτών των δεινών, σε μια γενιά που (ναι, γιατί όχι;) αγωνίζεται για το δίκιο της. Όχι κύριε Βούλγαρη, αυτή η γενιά δεν κάθεται στον καναπέ της αλλά ακόμα και αν καθόταν μοιάζει αφέλεια να θεωρεί κανείς πως η αφύπνιση έρχεται μέσα από αφηγήσεις γεμάτες ηττοπάθεια και ανούσια νοσταλγία όπως -συγγνώμη κύριε Βούλγαρη- αυτή του «Τελευταίου Σημειώματος».

Εν τέλει, αυτό που μένει από το «Τελευταίο Σημείωμα» είναι ένα μούδιασμα για το άνισο αποτέλεσμά του: ορισμένοι ρόλοι είχαν προοπτικές (και ειδικά αυτός του Ανδρέα Κωνσταντίνου) αλλά η ταινία δεν ενδιαφέρεται για αυτές και έτσι περνάνε ανεκμετάλλευτες. Ο Βούλγαρης κάνει επίδειξη κινηματογραφικής τεχνικής σε τρεις-τέσσερις σκηνές, οι οποίες ωστόσο είναι πολύ άγαρμπα τοποθετημένες μέσα στη συνολική αφήγηση. Ο «The Βoy» κάνει παπάδες στο σάουντρακ αλλά όσο φρέσκια είναι η μουσική του άλλο τόσο ξαναζεσταμένη, χιλιοειπωμένη και (ακριβώς λόγω αυτών) ανούσια είναι η πολιτική προσέγγιση της ταινίας που την συνοδεύει. Γενικά, οι προθέσεις είναι καλές αλλά το αποτέλεσμα πάσχει από πολλές μεριές. Ίσως το πολιτικό σινεμά να πρέπει να προσαρμοστεί: τα 00s και τα 10s δεν μπορούν να προσεγγιστούν πολιτικά με τους όρους της Μεταπολίτευσης. Ζούμε σε άλλη εποχή. Όσοι έχουν σηκωθεί από τον καναπέ τους το έχουν καταλάβει…

  • pegasus_LARGE_t_1581_107574426
  • Poster
  • sim708_0
  • simasmd3

Βαθμολογία Χρηστών


1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (6 votes, average: 4.17 out of 5)
Loading...

Προβολές


Παίζεται σε: 14 αίθουσες
5 αίθουσες στην Αθήνα
4 αίθουσες στην Θεσσαλονίκη
5 αίθουσες στην Επαρχία


ΝΑΝΑ CINEMAX-CYTA


• Αίθουσα 3
Παρασκευή 15/12: 19:30
Σάββατο 16/12: 19:30
Κυριακή 17/12: 19:30
Δευτέρα 18/12: 19:30
Τρίτη 19/12: 19:30

ΑΝΟΙΞΙΣ ΧΑΙΔΑΡΙ


• Αίθουσα 1
• Αίθουσα 2

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ 1 & 2 – ΕΤΟΥΑΛ Καλλιθέα


• Αίθουσα 1

VILLAGE SHOPPING & MORE… – ΡΕΝΤΗ


• Αίθουσα 12
Καθημερινά 20.10

Χανιά


MEGA PLACE


• Αίθουσα 3

Λάρισα


VICTORIA CINEMAS


• Αίθουσα 3

Ρέθυμνο


CINELAND ΠΑΝΤΕΛΗΣ


• Αίθουσα 1

Δράμα


ΟΛΥΜΠΙΑ




Ηράκλειο


ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ


• Αίθουσα 1
Δευτέρα 18/12: 17:30
Τρίτη 19/12: 17:30
Τετάρτη 20/12: 17:30