Nobi (Venice Κριτική) - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Nobi (Venice Κριτική)

3-9-2014 |


Ο Ιάπωνας σκηνοθέτης Shin’ya Tsukamoto επιστρέφει στη Βενετία με το πολεμικό θρίλερ Nobi και με μία ακόμη υποψηφιότητα για Χρυσό Λέοντα. Αυτή είναι η τέταρτη σκηνοθετική του δουλειά που στέλνει στη Μόστρα της Βενετίας, και δεύτερη που τα καταφέρνει ως το διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ, μετά το Tetsuo: The Bullet Man το 2009. Το φιλμ είναι βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα (στα Αγγλικά Fires on the Plain), του Ιάπωνα Shōhei Ōoka, που κυκλοφόρησε το 1951.

Η φρίκη του πολέμου έχει εμπνεύσει τόσες πολλές ταινίες – μεταξύ των οποίων και πολλά αριστουργήματα – που, όταν ο σκηνοθέτης δεν μπορεί να προσφέρει μια πραγματικά προσωπική άποψη ή μια νέα πτυχή του θέματος στη μεγάλη οθόνη, αισθανόμαστε ότι μάλλον θα ήταν καλύτερα αν δεν είχε κάνει την ταινία καθόλου. Ο καλτ Ιάπωνας σκηνοθέτης Shinya Tsukamoto φαίνεται να μην έχει τίποτα καινούριο να προσθέσει στο θέμα που πραγματεύεται η νέα του ταινία, Nobi. Άλλα όσον αφορά το στυλ, είχε να επιδείξει ένα πολύ ιδιαίτερο πολεμικό φιλμ, χθες στη Βενετία.

Βλέποντας την ταινία είναι σα να εισέρχεσαι για μιάμιση ώρα στο μυαλό ενός τρελού και να βλέπεις τον κόσμο μέσα από τα μάτια του. Είναι μάλλον αστείο και ενδιαφέρον στην αρχή, αλλά και κλειστοφοβικό. Μετά από λίγο όμως, η λογική μας αρχίζει να μιλά πολύ πιο δυνατά από την περιέργειά μας και αρχίζουμε να κουραζόμαστε (ή να βαριόμαστε) αρκετά ώστε να συνεχίσουμε να παρακολουθούμε όλη αυτή την τρέλα. Παρόλα αυτά είναι κάτι το εντυπωσιακό.

nobi-fires-on-the-plain-film-iage-5

Το δελτίο τύπου μας ενημερώνει ότι η ιστορία είναι τοποθετημένη στις Φιλιππίνες, στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτή η πληροφορία δε γίνεται πραγματικά καθόλου σαφής μέσα στην ταινία, επειδή ίσως να μην είναι τόσο σημαντική: θα μπορούσε να είναι οπουδήποτε, με εμπλεκόμενους στρατιώτες προερχόμενους από οπουδήποτε, πολεμώντας οποιονδήποτε βρίσκουν στο δρόμο τους. Τις περισσότερες φορές είναι ο καθένας για τον εαυτό του και, μιας και δύο είναι συνήθως δυνατότεροι από έναν, οι στρατιώτες πάντα προσπαθούν να παρεισφρήσουν σε ομάδες, ούτως ώστε να έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν.

Η ταινία παρακολουθεί έναν Ιάπωνα στρατιώτη, ο οποίος ξεκινά την ιστορία αναζητώντας ιατρική βοήθεια για τα αναπνευστικά του προβλήματα. Στέλνεται σε μία άλλη στρατιωτική μονάδα, όμως εκεί οι γιατροί αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρότερα περιστατικά από το δικό του, οπότε και τελικά στέλνεται πίσω. Αλλά οι εκεί αξιωματικοί του λένε να επιστρέψει στην προηγούμενη μονάδα, και έτσι για ένα διάστημα μετακινείται συνεχώς μπρος-πίσω. Όλη αυτή η διαδικασία είναι αρκετά παράλογη, αλλά παράλληλα πολύ αστεία. Η ταινία θα συνεχίσει να μας δίνει τέτοιες σουρεαλιστικές σκηνές μέχρι το τέλος της.

Η ταινία τρέχει σαν σφαίρα, με το μεγαλύτερο μέρος της δράσης της να προκύπτει από ένα υπερβολικό μοντάζ. Βλέπουμε jump cuts και ελλείψεις όλη την ώρα. Η κάμερα κινείται έντονα και κάνει zoom in και zoom out συνεχώς.

nobi-fires-on-the-plain-film-image-4

Η βία είναι πανταχού παρούσα, και πρόκειται για μια πολύ αισθητικοποιημένη βία: βλέπουμε πλημμύρες αίματος, ανθρώπους να χάνουν τα χέρια και τα πόδια τους, ακόμη και έναν να τρώει ένα κομμάτι της πλάτης του που έχει πυροβοληθεί προ ολίγου. Αν ο σκηνοθέτης ήθελε να μας αποδείξει ότι ο πόλεμος είναι φρικιαστικός, έχει αποτύχει παταγωδώς, αφού τις συγκεκριμένες εικόνες είναι αδύνατο να τις πάρουμε στα σοβαρά. Ωστόσο, αν η πρόθεση ήταν να δείξει πως ο πόλεμος είναι αηδιαστικός, τότε τα έχει καταφέρει. Οι εικόνες είναι τόσο κακόγουστες που δε θα αποτελούσε έκπληξη αν μέρος του κοινού αισθάνθηκε ναυτία. Η ταινία είναι ένας εφιάλτης δίχως τέλος, αποτελούμενος από άχρηστα και παράλογα κομμάτια.

Ο Tsukamoto είναι ένας πολύ εφευρετικός καλλιτέχνης, αλλά δε φαίνεται να εκλογικεύει το υλικό του – και αυτό είναι κάπως ανεύθυνο από μεριάς του. Τις περισσότερες φορές φαίνεται να μην ξέρει ούτε ο ίδιος τι εννοεί με αυτά που δείχνει. Είναι ένας ενστικτώδης καλλιτέχνης, σύμφωνοι, αλλά βάζει τον εαυτό σε μια μάλλον βολική θέση, τοποθετώντας στην οθόνη οτιδήποτε του έρχεται στο μυαλό – έτσι όλη η σκληρή δουλειά πέφτει στο κοινό που πρέπει να νοηματοδοτήσει τις εικόνες που βλέπει. Είναι τυχερός που το ασυνείδητό του συχνά δουλεύει αρκετά καλά, ώστε να παρέχει αυτομάτως ερμηνείες στις δημιουργίες του. Όταν όμως αυτό δε συμβαίνει νιώθουμε την τέχνη του να υπολείπεται ουσίας.

Γνωρίζουμε όμως σχεδόν από την αρχή της τι περίπου πραγματεύεται η ταινία: την επιβίωση. Είναι επίσης αντιπολεμική, όπως κάθε ταινία για τον πόλεμο, με τη διαφορά όμως ότι αυτή εδώ είναι πιο ρηχή και με ύφος πιο φρέσκο από τις υπόλοιπες. Ακόμη και αν η ταινία δεν κατάφερε πολλά, τουλάχιστον ο Tsukamoto επιχείρησε ένα νέο τρόπο θέασης ενός πολύ παλιού θέματος.