Καζαντζάκης – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Καζαντζάκης



Γράφει:
Βαθμολογία Cinefreaks:

H βιογραφία του διάσημου Έλληνα λογοτέχνη Νίκου Καζαντζάκη βασισμένη πάνω στο αυτοβιογραφικό του έργο «Αναφορά στον Γκρέκο»: οι κυριότεροι σταθμοί στην συγγραφική και προσωπική του πορεία, οι έντονοι προβληματισμοί του αναφορικά με την ύπαρξη και την υπόσταση του Θεού και οι συναντήσεις του με τους χαρακτήρες που τελικά πρωταγωνίστησαν στα βιβλία του.

Μετά τον «Καβάφη» του 1996 και τον Ελ Γκρέκο του 2007, ο Γιάννης Σμαραγδής προσθέτει μια ακόμα βιογραφία ενός πασίγνωστου και διεθνώς αναγνωρισμένου Έλληνα στο κινηματογραφικό του βιογραφικό. Ένα κινηματογραφικό βιογραφικό που -όπως και στον «Καζαντζάκη»- χαρακτηρίζεται από την εξόφθαλμη πρόθεσή του να «μιλήσει» στη ψυχή κάθε, μα κάθε Έλληνα: ο Σμαραγδής προσεγγίζει το κοινό του με αυτόν τον τρόπο. Απευθύνεται σε Έλληνες και όχι σε κινηματογραφόφιλους.

Υπό αυτή την έννοια δεν προξενεί εντύπωση το γεγονός ότι η συχνότητα με την οποία διασκευάζει βιογραφίες διαχρονικά διάσημων Ελλήνων είναι τόσο μεγάλη. Και μάλιστα δεν επιλέγει απλά ιστορικά πρόσωπα αλλά ταυτόχρονα και ευρέως αποδεκτές φιγούρες. Όπως για παράδειγμα ο Καζαντζάκης. Στη συλλογική συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας, ο Καζαντζάκης είναι κάτι παραπάνω από ένα ιστορικό πρόσωπο. Είναι ολόκληρο κομμάτι μιας συλλογικής αφήγησης που συγκροτεί την «ελληνική ταυτότητα».

Με μια δόση υπερβολής, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Καζαντζάκης είναι ένα πρόσωπο που, στο συλλογικό φαντασιακό της ελληνικής κοινωνίας (ή τέλος πάντων μιας κρίσιμης μάζας της) είναι μια προσωπικότητα που περιγράφεται με ένα φωτοστέφανο πάνω από το κεφάλι της. Και τέτοιες προσωπικότητες, προσεγγίζονται με δυο πιθανούς τρόπους. Ο ένας είναι ο ενδιαφέρον τρόπος: να εξερευνηθεί η προσωπική τους πλευρά, να παρουσιαστούν όχι ως προσωπικότητες ή ως σύμβολα αλλά ως άτομα, να αναδειχθούν οι σκοτεινές περιοχές τους και να εκτεθούν οι αθέατες πλευρές τους. Με άλλα λόγια, να αποδομηθούν (χωρίς απαραίτητα να τους γίνεται επίθεση) τα «φωτοστέφανά» τους. Ο άλλος τρόπος είναι ο βαρετός: αφού έχουμε να κάνουμε με φιγούρες που φοράνε φωτοστέφανα, ας τους γίνει μια αγιογραφία! Όσοι ξέρουν πως λειτουργεί ο Σμαραγδής και πως αντιλαμβάνεται την τέχνη της κινηματογραφικής αφήγησης δεν θα δυσκολευτούν να μαντέψουν ποιον από τους δυο τρόπους επιλέγει: τον δεύτερο, τον βαρετό.

Ο Καζαντζάκης του Σμαραγδή, που ζωντανεύει από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο, δεν είναι ένας αληθινός άνθρωπος. Είναι μια αρχετυπική φιγούρα. Δεν μιλάει και δεν συμπεριφέρεται ποτέ όπως ο κάθε άνθρωπος στη ζωή του αλλά όπως εκφράζεται ο ίδιος μέσα από τη λογοτεχνική του γλώσσα. Ούτε καν περνάει από το μυαλό του Σμαραγδή πως το γεγονός πως ένας λογοτέχνης διαμορφώνει ένα δικό του στυλ γραφής δεν σημαίνει αυτόματα πως το υιοθετεί και στην κανονική ζωή.

Για παράδειγμα: κανένας άνθρωπος, όταν αφηγείται στη γυναίκα του τα παιδικά του χρόνια, δεν της λέει με φιλοσοφημένο ύφος: «το χιούμορ ήταν για μένα πάντα μια διέξοδος από την ρουτίνα της καθημερινότητας». Οι αληθινοί άνθρωποι δεν μιλάνε έτσι. Μπορεί να γράφουν έτσι αλλά όταν αράζουν με τη γυναίκα τους δεν εκφράζονται λες και γράφουν μυθιστόρημα. Προφανώς, για τον Σμαραγδή είναι πολύ δύσκολο να γίνει κατανοητό αυτό.

Φυσικά, δεν είναι μόνο ο Καζαντζάκης που παρουσιάζεται έτσι. Κανένας χαρακτήρας δεν σε πείθει πως είναι όντως χαρακτήρας. Ορισμένοι διάλογοι μάλιστα είναι τόσο επιτηδευμένοι και ψεύτικοι που από ένα σημείο της ταινίας και μετά, το facepalm γίνεται όλο και πιο συχνή κίνηση από τους θεατές. Αποκορύφωμα αυτής της άψυχης προσέγγισης, η γυναίκα του Καζαντζάκη. Η Ελένη Καζαντζάκη, που την υποδύεται η Μαρίνα Καλογήρου, δεν έχει καμία υπόσταση ως χαρακτήρας. Προσοχή: εδώ δεν μιλάμε για έναν όποιον κι όποιον χαρακτήρα αλλά για την γυναίκα της ζωής του πρωταγωνιστή! Ε, η Καλογήρου υπάρχει εκεί απλά για να υπάρχει, που και που και για να βοηθάει στο exposition και κατά βάση για να είναι απλά μια τύπισσα, που ο Καζαντζάκης της λέει: «Φέρε μου χαρτί, στείλε αυτή την επιστολή, κάνε εκείνο, κάνε το άλλο». Για τον Σμαραγδή, η γυναίκα της ζωής του βασικού χαρακτήρα της ταινίας του μπορεί να αποτυπωθεί μόνο με έναν τρόπο: ως η τέλεια γραμματέας.

Αυτό όμως που δεν μπορεί να συγχωρεθεί για κανένα λόγο στον Σμαραγδή είναι η παραχάραξη της Ιστορίας. Ορθότερα θα λέγαμε το γεγονός ότι αποκρύπτει δεδομένες πτυχές του Καζαντζάκη προκειμένου να μην χαλάσει ούτε στο ελάχιστο την εικόνα του. Είπαμε: εδώ έχουμε να κάνουμε με μια αγιογραφία και στις αγιογραφίες δεν χωράνε αμφιλεγόμενα στοιχεία.

Αλλά για να γίνουμε κατανοητοί, ας κάνουμε μια βουτιά στην Ιστορία. Την αληθινή Ιστορία, όχι αυτή που αφηγείται ο Σμαραγδής:

Ο Καζαντζάκης υπήρξε ένας αρκετά περίπλοκος λογοτέχνης. Ο βασικός θεματικός καμβάς των φιλοσοφικών του προβληματισμών, που χαρακτήρισαν τα έργα του και που έγιναν η αιτία να αποκηρυχθεί από την επίσημη εκκλησία, είχαν να κάνουν με τη σχέση Θεού-Ανθρώπου και το κατά πόσο ο τελευταίος μπορεί να ζήσει ελεύθερος όσο υπάρχει ο πρώτος. Φυσικά, ο Καζαντζάκης, παρά τους προβληματισμούς του, δεν μπήκε ποτέ στη διαδικασία να αποκηρύξει την ίδια την ύπαρξη Θεού (και κατ’ επέκταση να βρει μέσω αυτής την ελευθερία του) και έτσι, αν και σκεπτικιστής, ποτέ δεν έπαψε να είναι φανατικός θρησκόληπτος.

Αυτή η θρησκοληψία του Καζαντζάκη ήταν και ο λόγος του έντονου φλερτ του με τα ιδεώδη του φασισμού αλλά και με τα φασιστικά καθεστώτα της εποχής του. Όπως άλλωστε και με το καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης. Η μεσσιανική οπτική άπειρων ανθρώπων της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στη φιγούρα του Λένιν άλλωστε ήταν και η αιτία που οδήγησε τον Καζαντζάκη στο να ταξιδέψει στη λενινιστική Ρωσία για να γνωρίσει από κοντά αυτό το καθεστώς που στήνεται πάνω σε έναν νέο Μεσσία (τον Λένιν). Μιας και ο Καζαντζάκης όμως δεν ενδιαφερόταν για την εξέλιξη των κοινωνιών αλλά για τους εμβληματικούς Αρχηγούς (άλλωστε μια ζωή τη σχέση του με το Θεό, δηλαδή τον Αρχηγό των Αρχηγών, μελετούσε) δεν προκαλεί εντύπωση ότι γοητεύτηκε από τον Μουσολίνι και τον Φράνκο. Ειδικά από τον Φράνκο.

Προσοχή: ο Καζαντζάκης δεν ήταν φασίστας με τη στενή έννοια του όρου (και ας είχε πετάξει κάτι κοτσάνες περί Λευκής Φυλής). Η αθεράπευτη έλξη του ωστόσο στην λογική του ολοκληρωτισμού και η φιλική στάση του προς τέτοιου τύπου κοινωνικές κατευθύνσεις -και ειδικά σε μια περίοδο ασύλληπτα οξυμένης πολιτικής διαπάλης στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας- αυτονόητα τον κατέταξαν στο συντηρητικό μπλοκ της εποχής. Η στενή σύνδεσή του με τους βενιζελικούς της εποχής καθώς και η θητεία του ως υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην προσωρινή, ανοιχτά αντικομμουνιστική κυβέρνηση Σοφούλη, ήρθε ως απόρροια αυτής της ιδεολογικής κατεύθυνσης που ο ίδιος πήρε με τα χρόνια.

Όλα αυτά μην περιμένετε να τα δείτε στην αγιογραφία που στήνει ο Σμαραγδής. Το νταραβέρι του Καζαντζάκη με το φρανκικό και το μουσολινικό καθεστώς έχει σβηστεί από τούτη την βιογραφία. Δεν γίνεται βέβαια το ίδιο και με το ταξίδι του στην λενινιστική Ρωσία, την οποία άλλωστε ο Σμαραγδής αντιλαμβάνεται και παρουσιάζει ως μέρος των θρησκευτικών αναζητήσεων του Καζαντζάκη (και γιατί όχι άλλωστε, αυτό δεν χαλάει τόσο την εικόνα του ήρωά του). Και φυσικά, ο πολιτευτής Καζαντζάκης παρουσιάζεται από τον Σμαραγδή ως ένας αθώος πατριώτης που ο «φανατισμός» της εποχής δεν του επιτρέπει να προσφέρει στη χώρα του όσο θα ήθελε.

Για να μην παρεξηγηθούμε: δεν θα ήμασταν ικανοποιημένοι με μια ταινία ανοιχτά εχθρική προς το πρόσωπο του Καζαντζάκη, όπως τώρα δεν είμαστε ικανοποιημένοι με τούτη την αγιογραφία. Ο Κρητικός λογοτέχνης άλλωστε ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα προσωπικότητα αλλά όπως και να έχει αμφιλεγόμενη και αντιφατική: μια μονόπατη περιγραφή του θα ήταν λάθος όπως και να έχει. Αλλά αυτό είναι αναπόφευκτο όταν έχεις να κάνεις με έναν σκηνοθέτη που δεν προσεγγίζει τους χαρακτήρες του ως χαρακτήρες αλλά ως καρικατούρες…

 

  • kazantzakis_3_607
  • καζαντζακης_2_607
  • 8fb1a8c5d409d7007464a93055baf0a3
  • kazan01
  • kazantzakis7
  • Kazantzakis_Poster_Poster-Low

Βαθμολογία Χρηστών


1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 1.00 out of 5)
Loading...

Προβολές


Παίζεται σε: 51 αίθουσες
22 αίθουσες στην Αθήνα
8 αίθουσες στην Θεσσαλονίκη
21 αίθουσες στην Επαρχία


ΑΕΛΛΩ CINEMAX 5+1


• Αίθουσα 4
Πέμπτη 14/12: 18.15
Παρασκευή 15/12: 20.45
Σάββατο 16/12: 20.45
Κυριακή 17/12: 20.45
Δευτέρα 18/12: 20.45
Τρίτη 19/12: 20.45
Τετάρτη 20/12: 18.15

ΓΑΛΑΞΙΑΣ (Αμπελόκηποι)


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 19.30 – 21.45

ΣΙΝΕ ΧΟΛΑΡΓΟΣ



Καθημερινά 19.30

ΑΘΗΝΑ PISCINES IDEAL



Καθημερινά 19.45

ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 22.15

WEST CITY CINEMAS


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 19.45

ΣΙΝΕΑΚ



Καθημερινά 17.30 – 19.45

ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ – ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ



Καθημερινά 20.00

ΒΑΡΚΙΖΑ


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 18.30

ΝΑΝΑ CINEMAX-CYTA


• Αίθουσα 6
Καθημερινά 17.45 – 20.15

VILLAGE SHOPPING & MORE… – ΡΕΝΤΗ


• Αίθουσα 3
Καθημερινά 17.10, 20.00
• Αίθουσα 5
Καθημερινά 21.30

VILLAGE CINEMAS-ΠΑΓΚΡΑΤΙ


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 20.00

VILLAGE WORLD-THE MALL ATHENS


• Αίθουσα 11
Πέμπτη 14/12: 18.10, 20.45
Παρασκευή 15/12: 18.10, 20.45
Σάββατο 16/12: 20.45
Κυριακή 17/12: 20.45
Δευτέρα 18/12: 18.10, 20.45
Τρίτη 19/12: 18.10, 20.45
Τετάρτη 20/12: 18.10, 20.45

VILLAGE 9 CINEMAS-ΦΑΛΗΡΟ


• Αίθουσα 3 - EUROPA
Πέμπτη 14/12: 19.15
Παρασκευή 15/12: 19.15
Σάββατο 16/12: 19.15
Κυριακή 17/12: 19.15
Δευτέρα 18/12: 19.00
Τρίτη 19/12: 19.15
Τετάρτη 20/12: 19.15

ODEON STARCITY


• Αίθουσα 3
Καθημερινά 20.10, 22.40

NOVACINEMA ODEON ΓΛΥΦΑΔΑ


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 20.30

ODEON ΟΠΕΡΑ


• Αίθουσα 1
Καθημερινά 20.00, 22.30
• Αίθουσα 1
Πέμπτη 14/12: 17.30
Παρασκευή 15/12: 17.30
Σάββατο 16/12: 17.30
Κυριακή 17/12: 17.30
Δευτέρα 18/12: 17.30
Τετάρτη 20/12: 17.30

NOVACINEMA ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ


• Αίθουσα 1
Κυριακή 17/12:
Τρίτη 19/12: 20.00
• Αίθουσα 3
Πέμπτη 14/12: 20.30
Παρασκευή 15/12: 20.30
Σάββατο 16/12: 20.30
Κυριακή 17/12: 20.30
Δευτέρα 18/12: 20.30
Τετάρτη 20/12: 20.30

ODEON ESCAPE (πρώην STER)


• Αίθουσα 3
Καθημερινά 21.50

ΒΑΚΟΥΡΑ


• Αίθουσα 2

ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΕΥΟΣΜΟΥ




ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΚΙΝ/ΦΟΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ – ΣΥΚΕΩΝ




VILLAGE CINEMAS COSMOS


• Αίθουσα 1
Καθημερινά 19.15

ODEON ΠΛΑΤΕΙΑ


• Αίθουσα 6
Καθημερινά 17.40, 20.10, 22.40

ODEON ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (πρώην STER)


• Αίθουσα 9
Καθημερινά 19.30, 22.15

CINEPLEXX ONE


• Αίθουσα 5
Δευτέρα 18/12: 22:50
• Αίθουσα 6
Πέμπτη 14/12: 20:15
Παρασκευή 15/12: 20:15
Σάββατο 16/12: 20:15
Κυριακή 17/12: 20:15
Τρίτη 19/12: 20:15
Τετάρτη 20/12: 20:15

Λιβαδειά


CINEPLEX ΦΙΛΙΠΠΟΣ




Λάρισα


VICTORIA CINEMAS


• Αίθουσα 2

Ρέθυμνο


CINELAND ΠΑΝΤΕΛΗΣ


• Αίθουσα 2
• Αίθουσα 1

Χανιά


ΑΤΤΙΚΟΝ (Χανιά)




Βέροια


CINEMA STAR (Βέροια)




Κοζάνη


ΟΛΥΜΠΙΟΝ (ΚΟΖΑΝΗ)




Κόρινθος


ΦΛΟΙΣΒΟΣ CINEPLEX (ΠΡΩΗΝ ΛΑΪΣ) – ΚΟΡΙΝΘΟΣ




Πύργος


ΟΡΦΕΑΣ CINEPLEX (Πύργος)




Αμαλιάδα


ΣΙΝΕ ΑΜΑΛΙΑΔΑ


• Αίθουσα 2

Κως


CINE ΟΡΦΕΑΣ (Κως)




Λήμνος


ΣΙΝΕ ΜΑΡΟΥΛΑ




Ιωάννινα


ODEON PARALIMNIO


• Αίθουσα 4
Καθημερινά 20:10

Κομοτηνή


ODEON COSMOPOLIS (Κομοτηνή)


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 19:50

Ξάνθη


ODEON COSMOS (ΞΑΝΘΗ)


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 20:10

Ηράκλειο


ODEON TALOS PLAZA


• Αίθουσα 8
Καθημερινά 17:30 20:10 22:40

Πάτρα


ODEON VESO MARE


• Αίθουσα 2
Καθημερινά 19:30 22:15

Ρόδος


ODEON METROPOL MULTI CINEMA


• Αίθουσα 3
Καθημερινά 19:45 22:15

Βόλος


VILLAGE 4 CINEMAS-ΒΟΛΟΣ


• Αίθουσα 1
Καθημερινά 20.00

Τρίπολη


CINEVILLE TRIPOLIS



Καθημερινά 19:30

Ηράκλειο


ΤΕΧΝΟΠΟΛΙΣ


• Αίθουσα 3
Καθημερινά 20:15 22:30