Καλιαρντά (Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης) - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Καλιαρντά (Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης)

Είδος:
Έτος παραγωγής:
Σκηνοθεσία:
Σενάριο:
Ηθοποιοί:
Βαθμολογία Χρηστών:
1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (3 votes, average: 3.67 out of 5)
Loading...

Μαζί με το ντοκιμαντέρ Νανά (διαβάστε εδώ την κριτική μας) προβλήθηκε στο φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ η ταινία Καλιαρντά, μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ο κώδικας που χρησιμοποιούσαν οι ομοφυλόφιλοι στην Ελλάδα ήδη από το ’40 μέχρι και την αρχή της μεταπολίτευσης.  Και, δεδομένου ότι η γλώσσα ορίζεται και καθορίζεται από τους χρήστες και τις χρήστριές της, μέσα από τα Καλιαρντά γίνεται και μια επισκόπηση της ομοφυλοφιλικής ταυτότητας  μέσα στην ελληνική κοινωνία και του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκε μέσα στα χρόνια.

paola02

Πίσω από αυτό το ντοκιμαντέρ κρύβεται η Πάολα Ρεβενιώτη και η κινηματογραφική ομάδα Paola Team Documentaries, που έχοντας κάνει αρκετές ταινίες μικρού μήκους με συναφή θεματολογία, κάνουν, τώρα, το επόμενο βήμα. Η Πάολα, τραβεστί η ίδια, μοιάζει το ιδανικό πρόσωπο για να διαχειριστεί την αφήγηση. Παίρνει μαρτυρίες από μια μακρά λίστα ανθρώπων, όπως ο γλωσσολόγος Κώστας Κανάκης και ο συγγραφέας Θωμάς Κοροβίνης τους οποίους προσωπικά εκτιμώ βαθύτατα, η Νανά, την οποία γνωρίσαμε από το ομώνυμο ντοκιμαντέρ,  αλλά και κάποιοι αξιόλογοι ποιητές, συγγραφείς και σκηνοθέτες, όπως ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ο George Le Nonce, ο Θανάσης Σκρουμπέλος κτλ. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με την προσωπική μαρτυρία της ίδιας, συνθέτουν ένα μωσαϊκό από εμπειρίες και γλωσσολογικού-κοινωνιολογικού τύπου αναλύσεις ιδιαίτερα κατατοπιστικό.

Εικάζεται ότι τα Καλλιαρντά ξεκίνησαν ως κώδικας επικοινωνίας των gay στις φυλακές προκειμένου να μιλούν συνθηματικά για να συνεννοούνται χωρίς να γίνονται κατανοητοί στους «μπάτσους». Ακόμα και να μην ισχύει αυτό, είναι σίγουρο ότι πρόκειται για έναν κώδικα επικοινωνίας («κοινωνιόλεκτο» θα λέγαμε στη γλωσσολογία) αναγνώρισης και, ταυτόχρονα, αποκλεισμού. Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούνταν από τη μία για να αναγνωρίζονται τα μέλη της κοινότητας μεταξύ τους (και να εδραιώνουν τη συμμετοχή τους στη συγκεκριμένη ομάδα) και, από την άλλη, να αποκλείονται άτομα που δεν ανήκαν σε αυτή. Σε κάθε περίπτωση δεν έχουμε να κάνουμε με μια γλώσσα διαφορετική από την ελληνική (οι ήχοι και οι συντακτικές δομές δεν διαφέρουν).

kanakispaola2

Σύμφωνα με τον Κανάκη αυτό που κυρίως χαρακτηρίζει τα Καλιαρντά είναι τα υψηλότερα επίπεδα χιούμορ σε σχέση με την Κοινή Νεοελληνική, όπου χιούμορ να ταυτίζεται με το μη οικείο, το απροσδόκητο. Είτε αυτό έχει να κάνει με ήχους που δεν είναι τόσο συχνοί στην ελληνική, όπως τα τζ και τς, είτε με απροσδόκητες συνάψεις λέξεων που, εκτός του ότι είναι ιδιαιτέρως εκφραστικές σε σχέση με τις αντίστοιχες της νόρμας, κρύβουν μία μεγάλη δόση χιούμορ. Αναφέρονται πολλά παραδείγματα, επιλέγω μερικά που θεωρώ χαρακτηριστικά:

Μούντζα = γυναίκα και μουντζοπλημμύρα =γυναικεία περίοδος

Γαργαροτεκνό = ο ναύτης (όπου η γαργάρα μεταφέρει στο υγρό στοιχείο!)

Καημοζούμι / υγρόπρεζα = καφές (όπου η πρώτη λέξη δηλώνει τις τότε συνήθεις κοινωνικές περιστάσεις όπου έπιναν καφέ, ενώ η δεύτερη τις επιδράσεις του καφέ στον οργανισμό),

αλλά και το υπέρτατο, μπισκοτότεκνο = ο χουντικός Παπαδόπουλος (με χρήση της ομοηχίας του επιθέτου με τα γνωστά μπισκότα Παπαδοπούλου!)

1012770_1413940655509355_726723992_n

Τα Καλλιαρντά «πέθαναν» γύρω στο ’80 γιατί πλέον δεν είχαν λόγο ύπαρξης. Το λεξιλόγιο άρχισε να μαθαίνεται και από ανθρώπους που δεν ήταν μέλη της LGΒT κοινότητας και ο συνθηματικός τους χαρακτήρας χάθηκε. Μάλιστα ένα μέρος του λεξιλογίου έχει περάσει στην κοινή είτε με την ίδια, είτε με διαφοροποιημένη σημασία, και χρησιμοποιείται για υφολογικούς, κυρίως, λόγους, για να φορτίσουμε -ή κατά περιπτώσεις να αποφορτίσουμε-  τον λόγο.  Έτσι όταν λέμε «Τζάσε», «πάρε τον πούλο», «βούρλο», «λούγκρα», «τσόλι» κτλ. μιλάμε Καλιαρντά στην εξελιγμένη και προσαρμοσμένη τους μορφή!

Μέσα από τις φωνές του ντοκιμαντέρ μαθαίνουμε και ένα σωρό πράγματα για τη ζωή των ομοφυλόφιλων από το ’40 έως σήμερα. Μαθαίνουμε για τα πρώτα μαγαζιά στην Ελλάδα, τα πρώτα drag show, τη διαφορά μεταξύ της τότε πολυπολιτισμικής και ανεκτικής Θεσσαλονίκης και της πιο καταπιεστικής Αθήνας. Μαθαίνουμε για το πλήθος των ανθρώπων που έκρυβαν την ομοφυλοφιλική τους ταυτότητα, αλλά και για κάποιες κοινωνικές ισχύουσες που -μέσα στα άλλα- ωθούσαν και straight αγόρια στην ομοφυλοφιλία, συγκεκριμένα η καταπιεστική υποχρέωση γάμου ή αρραβώνα πριν τη σεξουαλική συνεύρεση με μια κοπέλα.

paolateamzapeio_kaliarnta

Πρόκειται για μια εξαιρετική δουλειά πολύ ενημερωτική και αφυπνιστική σε σχέση με την ελληνική κοινωνική πραγματικότητα από το ’40 μέχρι σήμερα. Ελπίζουμε τα Καλιαρντά, όπως και η Νανά, να συνεχίσουν το ταξίδι τους στα διάφορα φεστιβάλ, τρίβοντας στη μούρη μας την αλήθεια τους.