Οι δέκα καλύτερες superhero ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Οι δέκα καλύτερες superhero ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ

Top-10, Αφιερώματα | 19-11-2017 |

Είναι αναμφισβήτητο: διανύουμε τη χρυσή εποχή των superhero ταινιών. Την τελευταία δεκαετία οι ταινίες με υπερήρωες όχι απλά έχουν μπει στη ζωή μας με ασύλληπτα επιθετικούς όρους αλλά δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως έχουν καταφέρει να συγκροτηθούν ως είδος.

Ας το σκεφτούμε λίγο: παλιότερα όλες αυτές οι ταινίες περιγραφόντουσαν με τον γενικό ορισμό της «περιπέτειας». Σήμερα θεωρούνται κάτι πολύ πιο εξειδικευμένο. Ολόκληρες DC και Marvel άλλωστε, αντιλαμβανόμενες το ασύλληπτα ευνοϊκό πεδίο που αποτελεί η κινηματογραφική αγορά για το ξεδίπλωμα της superhero μυθολογίας, επέκτειναν τα «χάρτινα» σύμπαντά τους στο σινεμά.

Με αφορμή την κυκλοφορία του Justice League, αυτό το κείμενο επιχειρεί, με προφανή την υποκειμενικότητα που διέπει τέτοιες προσπάθειες, να φτιάξει ένα Τop-10 με τις καλύτερες superhero ταινίες όλων των εποχών. Όχι μόνο της «χρυσής εποχής» του είδους αλλά συνολικά.

Ας αρχίσουμε την (αντίστροφη και υποκειμενική) καταμέτρηση:

10. «X-Men: The Last Stand» (2006) του Μπρετ Ράτνερ

Η τρίτη ταινία της σειράς X-Men, η πιο υποτιμημένη από όλες και συνάμα η πιο ώριμη, το «The Last Stand», έπειτα από δυο πανομοιότυπες περιπέτειες για πρώτο και δεύτερο μέρος, όχι μόνο δίνει μια βαθιά πνοή στο franchise των X-Men αλλά επίσης το εξελίσσει και του προσθέτει στοιχεία που (αδικαιολόγητα) έλειπαν από τις πρώτες ταινίες.

Βασισμένο πάνω στη λογική πως στην πραγματικότητα το X-Men δεν είναι ένα κόμιξ με «καλούς» και «κακούς» αλλά η αποτύπωση των εσωτερικών διαμαχών μιας μειονότητας που τα βάζει με τον ρατσισμό εναντίον της, το «Last Stand» εμβαθύνει καθοριστικά στη σχέση του Καθηγητή Εξέβιερ και του Μαγκνίτο, που επί της ουσίας, ως άλλοι Λούθερ Κινγκ και Μάλκομ Χ αντίστοιχα, είναι δυο μαχητές εναντίον του ρατσισμού που διαφωνούν ως προς τη χρήση της βίας. Με την αίσθηση πως παρά την συγκρουσιακή αντίπαλότητά τους αυτά που τους ενώνουν είναι πιο πολλά από αυτά που τους χωρίζουν να καθορίζει την πλοκή, το «Last Stand» καταφέρνει να μετουσιωθεί μάλλον στην πιο σκεπτόμενη ταινία X-Men και με το σπαθί της οφείλει να συγκαταλέγεται στις καλύτερες superhero ταινίες που έχουν γυριστεί.

09. «Kick-Ass» (2010) του Μάθιου Βον

Το έχουμε σκεφτεί όλοι όταν βλέπουμε superhero ταινίες ή διαβάζουμε αντίστοιχα κόμιξ: γιατί άραγε δεν έχει προκύψει ποτέ κανένας υπερήρωας στην πραγματική ζωή; Ο κεντρικός χαρακτήρας του «Kick Ass», ένας νερντ έφηβος που δεν τον γουστάρουν τα κορίτσια και το μοναδικό του χόμπι είναι να διαβάζει κόμιξ, σκέφτεται αυτό ακριβώς και αποφασίζει να κάνει το καθοριστικό βήμα: να γίνει ο ίδιος σουπερήρωας.

Ο Μάθιου Βον μεταφέρει με χαρακτηριστική πιστότητα το ομώνυμο κόμιξ του Μαρκ Μίλαρ και γυρίζει μια ταινία γεμάτη geek αναφορές από την superhero μυθολογία που, με σεβασμό και αγάπη, αυτοτρολάρεται με ζηλευτή έλλειψη κόμπλεξ. Πάνω από όλα όμως, παρά τον χαλαρό και διασκεδαστικό του χαρακτήρα, το Kick-Ass δεν ξεπέφτει ποτέ στα επίπεδα της αυτοπαρωδίας (μια λεπτή γραμμή που είναι δύσκολο να μην ξεπεραστεί όταν μπαίνεις στα χωράφια της αυτό-αποδόμησης) και παραμένει ένα superhero movie που -για όλους αυτούς τους ιδιαίτερους λόγους- γράφει ιστορία.

08. «Captain America: Civil War» (2016) των Τζον και Άντονι Ρουσό

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι: ο γραφών δεν είναι οπαδός του κινηματογραφικού σύμπαντος της Marvel και βρίσκει καταστροφική για την superhero μυθολογία την προσέγγισή των ταινιών της. Ταυτόχρονα, είναι μεγάλος οπαδός του «χάρτινου» Civil War, ενός από τα καλύτερα graphic novel που έχουν γραφτεί ποτέ με τρομακτικά ισχυρά πολιτικά μηνύματα. Υπό αυτή την έννοια, το (υπεραπλοποιημένο και μπόλικα αποπολιτικοποιημένο) κινηματογραφικό «Civil War» είχε όλες τις προϋποθέσεις να μισηθεί. Όμως τυχαίνει να είναι πολύ καλή ταινία για να μισηθεί και ας είναι περισσότερο αυτό που λέει ο τίτλος, μια Captain America ταινία δηλαδή, παρά το Civil War. Στην τελική, αν έχει κάτι σοβαρό να επιδείξει το Marvel Cinematic Universe είναι η τριλογία για το Captain America και με το Civil War αυτό επιβεβαιώνεται περίτρανα.

Με διαφορά λοιπόν, ό,τι καλύτερο έχει προκύψει από τα κινηματογραφικά στούντιο της Marvel, το «Civil War» έχει δράση αληθινά υψηλού επιπέδου, ένταση που σε κρατάει καθηλωμένο και πάνω από όλα καλοδουλεμένους χαρακτήρες με αληθινά κίνητρα. Στην πραγματικότητα, είναι ένα Captain America vs Iron Μan που καταφέρνει ό,τι δεν κατάφερε καμία άλλη ταινία της MCU σε τέτοιο βαθμό: να πάρεις σοβαρά τους πρωταγωνιστές της, να ταυτίζεσαι μαζί τους, να βλέπεις τη σεναριακή τους εξέλιξη. Ας το παραδεχτούμε και ας μισούμε το MCU: ταινιάρα.

07. «Batman v Superman: Dawn of Justice» (2016) του Ζακ Σνάιντερ

Οι φανατικοί πολέμιοι αυτής της ταινιάρας μάλλον θα τραβάνε τα μαλλιά τους αλλά είναι δεδομένο πως κάποτε η Ιστορία θα επιβεβαιώσει τον ακόλουθο ισχυρισμό: το ΒvS είναι μια από τις καλύτερες superhero ταινίες που έχουμε δει ποτέ. Δεν είναι αψεγάδιαστη φυσικά αλλά έχει ένα βασικό προτέρημα: είναι φτιαγμένη από έναν αληθινό νέρντουλα της superhero μυθολογίας και απευθύνεται ευθέως σε άλλους νέρντουλες της superhero μυθολογίας. Παράγοντας έναν Μπάτμαν τόσο επιβλητικό και σκοτεινό που όμοιό του δεν έχουμε ξαναδεί (sorry αλλά πάντα ήταν οι κακοί που έκλεβαν την παράσταση στις ταινίες του Μπάτμαν τη στιγμή που ο Άφλεκ μας πορώνει μόνος του ως αυτόνομη παρουσία) και έναν Superman που επιτέλους παύει να γελάει και να είναι χαρούμενος και αυτό διότι είναι μπερδεμένος πάνω σε θέματα ηθικής και διχασμένος ανάμεσα στην ανθρώπινη και την θεϊκή του υπόσταση, το BvS τολμάει και θέτει ζητήματα που ελάχιστες ταινίες του είδους τολμούν να θέσουν όπως η σχέση Θεού-Ανθρώπου και η ανειρήνευτη σύγκρουσή τους που προκύπτει απλά και μόνο λόγω της της ίδιας τους της φύσης.

Θα έρθει άραγε ποτέ η ειρήνη ανάμεσα στον Θεό (που αντιλαμβάνεται ως επικίνδυνους όσους θέλουν να οικειοποιηθούν το θεϊκό προνόμιο της παρέμβασης στις ζωές των ανθρώπων) και τον Άνθρωπο (που γνωρίζει πως όσο υπάρχει Θεός η απόλυτη υποδούλωση είναι πάντα πιθανή και συνεπώς, θα είναι απόλυτα ελεύθερος μόνο όταν Τον σκοτώσει); Ναι, αυτή η πολυπόθητη ειρήνη ίσως και να προκύψει κάποια στιγμή. Αλλά υπάρχει μια βασική προϋπόθεση. Να αποδειχθεί πως ο Θεός είναι τελικά κάτι ανθρώπινο και όχι κάτι πάνω από τους ανθρώπους. Η ποπ κουλτούρα έχει βρει ένα τοτέμ αλλά θα το μάθει σε μερικά χρόνια, όταν η αξία του BvS θα αναγνωριστεί στην ολότητά της. Ας είναι άπαντες σίγουροι για αυτό…

06. «Logan» (2017) του Τζέιμς Μάνγκολντ

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της superhero μυθολογίας έχει να κάνει με το ερώτημα: «τι συμβαίνει στους υπερήρωες όταν γεράσουν»; Διότι ακόμα και οι υπερήρωες γερνάνε. Και όταν έχουμε να κάνουμε με ολόκληρες μυθολογίες δεν νοείται να μένει ανέγγιχτη αυτή η πτυχή των προσωπικών τους διαδρομών. Το «Logan» του Τζέιμς Μάνγκολντ γίνεται η πρώτη superhero ταινία που κάνει το μεγάλο βήμα και εξερευνά τις μέρες παρακμής ενός superhero χαρακτήρα.

Ο Logan, κατά κόσμον Wolverine, ένας κουρασμένος και κορεσμένος τύπος, ένας αντι-ήρωας που θέλει να περάσει όσες μέρες του απέμειναν σαν κανονικός άνθρωπος αλλά δεν μπορεί, διότι η ευθύνη των υπερδυνάμεών του είναι πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί, ζει αποσυρμένος από τις ένδοξες μέρες του παρελθόντος προσπαθώντας να ξεπεράσει την κατάρα (όπως την αντιλαμβάνεται) των ιδιαιτεροτήτων του. Όμως αυτή η κατάρα είναι ταυτόχρονα και η ευλογία του. Και ο Logan το ξέρει πολύ καλά. Πέρασε όλη του τη ζωή με αυτόν τον τρόπο: είναι ο πιο «τραβάτε με και ας κλαίω» ήρωας.  Το αίσθημα ευθύνης του υπερβαίνει τον κυνισμό του και σε αυτό το σύγχρονο γουέστερν δεν θα δυσκολευτεί να γίνει εκ νέου εκείνος που υπήρξε κάποτε. Ναι, ο Logan θα γίνει ξανά ο Wolverine και θα αναλάβει τις ευθύνες της ευχής και της κατάρας του ακόμα και αν ξέρει πως δύσκολα θα βρει ξανά ευκαιρία να ξεκουραστεί στη ζωή του. Ή ίσως και γι’ αυτό ακριβώς.

Έπος.-

05. «Dredd» (2012) του Πίτερ Τράβις

Τρομακτική εμπορική αποτυχία την χρονιά που κυκλοφόρησε στις αίθουσες, δημιούργησε φανατικό κοινό που με τα χρόνια οργάνωσε μέχρι και online συλλογή υπογραφών για να βγει και σίκουελ παρά τον πάτο που έπιασε στα ταμεία, η ταινιάρα του Πίτερ Τράβις είχε την διπλή ατυχία αφενός να αφορά έναν όχι και τόσο εμπορικό ήρωα και αφετέρου να γυριστεί με old-school τρόπο σε μια εποχή που ηγεμονεύει η αισθητική των κινηματογραφικών συμπάντων για το είδος. Ένα υποτιμημένο διαμάντι, ένα αγνοημένο αριστούργημα, μια δυστοπική περιπέτεια που καταφέρνει να μεταφέρει στο έπακρο το κλίμα και την φιλοσοφία του «χάρτινου» Δικαστή Ντρεντ, ενός ήρωα των κόμιξ που μεγαλούργησε στα 80s αλλά δεν κατάφερε να γίνει ποτέ πρώτο όνομα.

Πρωταγωνιστής σε ένα από τα πιο πολιτικοποιημένα κόμιξ, κεντρικό πρόσωπο μιας φουτουριστικής και κυνικής παραβολής για τις ταξικές ανισότητες και την κοινωνική αδικία του σήμερα, ο Ντρεντ ως ήρωας είναι μια τραγική φιγούρα, ένας σκληροτράχηλος μπάτσος που χωρίς ίχνος ενσυναίσθησης καλείται να επιβάλλει τον νόμο σε μια κοινωνία με υπερβολική βία αλλά και τρομακτικές γκρίζες ζώνες μιας και μιλάμε για τόσο μεγάλες κοινωνικές αδικίες που μοιάζει αδύνατο να κρίνεις το έγκλημα με ενιαίο τρόπο. Σε αυτή την κοινωνία ένας τύπος που κάνει το επάγγελμα του Ντρεντ δεν μπορεί παρά να καταστείλει μέσα του κάθε έννοια συναισθήματος. Το «Dredd» τα κάνει όλα τέλεια και αποτυπώνει στο έπακρο το κοινωνικό περιβάλλον του θρυλικού κόμιξ αλλά και την ψυχοσύνθεση του βασικού ήρωα. Βίαιο, κυνικό, εντελώς πολιτικοποιημένο και (δυστυχώς για το ίδιο) αντι-εμπορικό, το «Dredd» είναι από τα καλύτερα φιλμ που έχουν προκύψει ποτέ για το είδος.

04. «Watchmen» (2009) του Ζακ Σνάιντερ

Το καλύτερο graphic novel όλων των εποχών, η επική ιστορία του Άλαν Μουρ που λίγα χρόνια μετά το «V for Vendetta» δημιουργεί άλλο ένα κόμιξ με πρωταγωνιστές υπερήρωες που ο ίδιος έχει «γεννήσει» με τη φαντασία του, το «Watchmen» αποτελεί ουσιαστικά τον επαναπροσδιορισμό του superhero genre για τα κόμιξ και την απαρχή της «σκοτεινής» στροφής του που οδήγησε στην πιο δημιουργική περίοδο της 9ης τέχνης. Διακαής πόθος του Hollywood για χρόνια, κρίθηκε «αντικινηματογραφικό» από πάρα πολλούς σκηνοθέτες πριν καταλήξει στα χέρια του Τέρι Γκίλιαμ. ο οποίος αφού προσπάθησε αποτυχημένα να το διασκευάσει προκειμένου να το μετατρέψει σε ταινία, τελικά τα παράτησε. Και μετά ήρθε ο Σνάιντερ και γύρισε την πιο πιστή μεταφορά κόμιξ που έχει γυριστεί ποτέ: κάθε πλάνο του είναι λες και έχει βγει από τα καρέ του κόμιξ.

Εξελισσόμενο σε μια εναλλακτική πραγματικότητα, εκεί όπου οι ΗΠΑ έχουν νικήσει στο Βιετνάμ και ο πυρηνικός πόλεμος με την Σοβιετική Ένωση είναι μια εξαιρετικά κοντινή πιθανότητα, το «Watchmen» είναι η ιστορία μιας ομάδας υπερηρωών που, μέσα σε μια συνθήκη κρατικού αυταρχισμού και έντονου αντικομμουνισμού, επανενώνεται για να διερευνήσει ένα σκοτεινό μυστήριο παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει απαγορεύσει τη δράση της. Τυπική ατμόσφαιρα νουάρ, ασύλληπτα δουλεμένοι και αληθοφανείς χαρακτήρες και εξαιρετική πλοκή, πρόκειται για το αριστούργημα των αριστουργημάτων του μεγάλου Άλαν Μουρ. Και αφού ο Σνάιντερ το μεταφέρει πιστότατα αλλάζοντας απλά το τέλος (και κάνοντας το καλύτερο θα τολμούσαμε να πούμε) η ταινία δεν θα μπορούσε να μην είναι έπος. Η αναρχική προσέγγιση του Άλαν Μουρ εδώ δεν είναι τόσο στρατευμένη όσο στο «V for Vendetta» αλλά πιο υπόγεια, πιο ειρωνική και μια ταινία που δεν πήρε ποτέ την αναγνώριση του κόμιξ αλλά με τα χρόνια γίνεται όλο και περισσότερο αντιληπτή η σημασία της για το superhero σινεμά, το «Watchmen» -επιτέλους πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε και να το πούμε φωναχτά- δεν μπορεί να λείπει από καμία τέτοια λίστα.

03. «Unbreakable» (2000) του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν

Η μοναδική ταινία της λίστας που δεν βασίζεται σε κάποιο κόμιξ αλλά σε μια πρωτότυπη ιδέα του Σιαμαλάν και ένα ακόμα δημιούργημα της δεκάδας μας που απαξιώθηκε και πέρασε στο ντούκου την εποχή που κυκλοφόρησε για να γίνει με τα χρόνια κατανοητό πως πρόκειται για αριστούργημα, ο «Άφθαρτος» είναι ένα τυπικό superhero origin movie και εδώ που τα λέμε μάλλον το καλύτερο superhero origin movie που είδαν ποτέ τα μάτια μας. Τυπική κόμιξ ατμόσφαιρα και ταυτόχρονα ένας μεγάλος φόρος τιμής στην λογική της δόμησης μιας superhero ιστορίας, το υποτιμημένο διαμάντι του Σιαμαλάν εισάγει δυο από τους πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες που έχουμε δει στο είδος: τον χαρακτήρα του Μπρους Ουίλις, έναν «κανονικό» άνθρωπο με κανονικά προβλήματα, έναν εργαζόμενο της διπλανής πόρτας που απλά παλεύει να σώσει τον γάμο του και ξαφνικά ανακαλύπτει πως έχει υπεράνθρωπες δυνάμεις και τον χαρακτήρα του Σάμουελ Τζάκσον, τον θρυλικό «Mr. Glass», έναν λούζερ της κοινωνίας, το εντελώς αντίθετο από τον βασικό πρωταγωνιστή και γι’ αυτό τον λόγο το αντίπαλον δέος του.

Μόνο όσοι γνώριζαν τους βασικούς κώδικες του είδους έτσι όπως αυτό ξεδιπλώθηκε για δεκαετίες στα κόμιξ εκτίμησαν την ιδιοφυή και πέρα για πέρα ώριμη προσπάθεια του Σιαμαλάν να φτιάξει έναν νέο υπερήρωα. Έναν υπερήρωα τρομαγμένο από τον ίδιο του τον εαυτό και τις δυνάμεις του, καταπιεσμένο από αυτές, με μια πολύ σκοτεινή πλευρά να κυριαρχεί εκ των προτέρων στον χαρακτήρα του ως απόρροια της θλίψης που βιώνει λόγω της μίζερης ζωής του και με μια υπερηρωική φωτεινή πλευρά που παλεύει να αναδυθεί. Η τέλεια υπαρξιακή προσέγγιση για το είδος και μια απίστευτη χαμένη ευκαιρία για συνέχεια των περιπετειών του βασικού πρωταγωνιστή σε μια εποχή που τα κινηματογραφικά σύμπαντα δεν ήταν ακόμα της μόδας. 17 χρόνια μετά, η χαμένη ευκαιρία μοιάζει να διορθώνεται

02. «Batman Returns» (1992) του Τιμ Μπάρτον

Είναι παράξενη αυτή η πόλη. Δεν είναι μόνο η γκόθικ αισθητική των κτιρίων της, αυτό είναι απλά η μορφή της. Είναι κατά βάση αυτά τα περίεργα πράγματα που συμβαίνουν τις νύχτες. Αυτός ο αλλόκοτος Νυχτεριδάνθρωπος που γυρνάει από ταράτσα σε ταράτσα. Αυτή η Γυναίκα-Γάτα που παίζει ξύλο μαζί του. Αυτές οι παράξενες ερωτοτροπήσεις τους όταν δεν πλακώνονται. Αλλά κυρίως είναι αυτός ο Πιγκουίνος. Αυτό το κατάσχημο, διαβολικό πλάσμα που ήρθε από τους υπονόμους. Εξόριστος για πάνω από 30 χρόνια λόγω της ασχήμιας του. Επέστρεψε για να εκδικηθεί την κοινωνία που τον απέκλεισε από τους κόλπους της. Και θέλει το αίμα του Νυχτεριδάνθρωπου. Άραγε τι να κάνει ο τελευταίος; Να τα βάλει με τον Πιγκουίνο; Ή μήπως με τη Γυναίκα-Γάτα; Ή μήπως με κανέναν από τους δυο; Μήπως είναι ίδιος με αυτούς;

To «Batman Returns», το σκοτεινό χριστουγεννιάτικο παραμύθι του Τιμ Μπάρτον, είναι μια ταινία-τομή για το είδος των superhero ταινιών, μια ταινία που καταρχήν αποδομεί το ίδιο το είδος που υπηρετεί: για πρώτη φορά το δίπολο του Καλού και του Κακού υπερβαίνεται, εδώ τα πράγματα δεν είναι αδιάλλακτα, ο «κακός» Πιγκουίνος είναι ταυτόχρονα και συμπαθητικός, συμπάσχεις μαζί του, κατανοείς τα κίνητρά του. Το πρωτοποριακό εύρημα του Τιμ Μπάρτον θα αλλάξει για πάντα την μυθολογία του Μπάτμαν και ο τρόπος που το σύμπαν του παράγει κακούς θα ακολουθεί το Returns εσαεί.

Κυρίως όμως, η πρωτοπορία του Returns έχει να κάνει με την προσέγγιση της Κατ-Γούμαν. Φεμινίστρια, μαχητική, μεγαλωμένη σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, εξευτελισμένη από αυτή, κακοποιημένη από αυτή, θα φορέσει τη στολή της και θα κινηθεί για την εκδίκησή της. Αλλά θα ερωτευτεί τον Μπάτμαν, το άλλο της μισό, αυτόν που της μοιάζει τόσο πολύ, αυτόν που -όπως και εκείνη…-πέθανε κάποτε σε ένα σκοτεινό στενό της κρύας Γκόθαμ Σίτι για να ξαναγεννηθεί ως κάτι άλλο. Καμία άλλη ιστορία του Μπάτμαν δεν περιέγραψε καλύτερα την σχέση του με την Κατ-Γούμαν, την γεμάτη πάθος αλλά και αντιπαλότητα σχέση, την ανταγωνιστική αλλά και τόσο σεξουαλική της υφή. Αυτόν τον άρρωστο, εθιστικό έρωτα ανάμεσά τους. Αυτόν τον έρωτα της σκοτεινής πλευράς των πραγμάτων, αυτό τον έρωτα από τον οποίο προσπαθείς να απελευθερωθείς αλλά δεν θες να τον αφήσεις. Batman Returns, ένα αριστούργημα.

1. «The Dark Knight» (2008) του Κρίστοφερ Νόλαν

Η πιο αναμενόμενη ταινία της δεκάδας, αυτή που καθόρισε για πάντα το είδος των superhero ταινιών και όχι μόνο, εκείνη που δεν θα μετακινηθεί ποτέ από την κορυφή καμίας αντίστοιχης λίστας όχι γιατί είναι δεδομένο πως θα παραμείνει για πάντα η καλύτερη του είδους της αλλά διότι είναι δεδομένο πως θα παραμείνει για πάντα η πιο σημαντική: ό,τι είναι ο «Νονός 2» για τις μαφιόζικες ταινίες είναι το «Dark Knight» για τις superhero ταινίες. Το έπος του Κρίστοφερ Νόλαν, η επιδραστικότητα του οποίου το κάνει αυτονόητο peak για τις συγγενικές του δημιουργίες πριν από αυτό και απόλυτο μέτρο σύγκρισης για εκείνες που ακολούθησαν και θα ακολουθήσουν, δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως αδικείται με το να χαρακτηριστεί απλά μια superhero ταινία με δεδομένο πως πρόκειται μάλλον για το πιο σημαντικό «σκεπτόμενο» blockbuster της δεκαετίας του – κάτι σαν το Seven για τα 90s ή το Blade Runner για τα 80s. Με φανερές τις αναφορές στο θρυλικό «The Killing» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ, του δασκάλου δηλαδή του Νόλαν, όντας ξεκάθαρο πως έχει μελετήσει το «Heat» του Μάικλ Μαν όσον αφορά το crime στοιχείο, χτίζοντας έναν Τζόκερ που είναι λες και ξεπρόβαλε μέσα από τις σελίδες του «Οι Πράκτορες του Χάους» του Νόρμαν Σπίνραντ και με το «Long Halloween», το καλύτερο graphic novel με πρωταγωνιστή τον Μπάτμαν, να τον επηρρεάζει καθοριστικά όσον αφορά τη προσέγγιση του Διπρόσωπου, ο Βρετανός σκηνοθέτης παντρεύει με αριστουργηματικό τρόπο τις πιο αγαπημένες του δημιουργικές επιρροές και το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα αληθινό κομψοτέχνημα, μια ιστορική δημιουργία όχι μόνο για τις superhero ταινίες αλλά και για την ίδια την ποπ κουλτούρα συνολικά.

Ο Μπάτμαν από τη μια: ένας σιωπηλός φρουρός, ένας ξάγρυπνος προστάτης, ένας Σκοτεινός Ιππότης. Και ο Τζόκερ από την άλλη: ένας άνθρωπος χωρίς παρελθόν, μια διαταραγμένη ιδιοφυία, ένας «πράκτορας του χάους». Το τέλειο δίπολο, η πιο αντιφατική αλληλοσυμπλήρωση, ένας πόλεμος για την ψυχή της Γκόθαμ και στη μέση η τραγική φιγούρα του Χάρβεϊ Ντεντ, διχασμένη ανάμεσα στην νομιμότητα του Μπάτμαν και την κουλτούρα του Χάους του Τζόκερ. Όμως αυτή είναι μια μάχη που δεν κερδίζεται με ξύλο, όπως εύστοχα υπενθυμίζει ο Τζόκερ κάποια στιγμή, η μάχη για τη ψυχή μιας ολόκληρης πόλης δεν έχει να κάνει με τη δύναμη ή με το δίκιο αλλά με την επιρροή. Και ακριβώς εκεί είναι που το Δίπολο του «Dark Knight» θα ηττηθεί: κανένας από τους δυο πόλους δεν θα πετύχει αυτή την πολυπόθητη επιρροή. Η κοινωνία της Γκόθαμ θα επιβιώσει παρά την ήττα του Μπάτμαν αλλά δεν θα διαλέξει τον χαωτικό δρόμο του Τζόκερ. Θα επιβιώσει μέσα από τις δικές της αντιθέσεις, θα επιβιώσει από εκεί που δεν το περιμένει. Τα καθωσπρέπει μέλη της κοινωνίας, έτοιμα να βάψουν τα χέρια τους με αίμα προκειμένου να ζήσουν, την κρίσιμη στιγμή θα φοβηθούν να το κάνουν, διότι είναι φλώροι και καλοβολεμένοι και δεν ξέρουν τι σημαίνει να αφαιρείς μια ζωή. Και οι εγκληματίες αυτή της πόλης, οι φυλακισμένοι και οι κατώτεροι, τα αγρίμια που οδεύουν προς τη θυσία και που σαν στυγνοί δολοφόνοι θα σκοτώσουν για να ζήσουν, την κρίσιμη στιγμή θα πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, θα πετάξουν έξω από το παράθυρο τον πυροκροτητή και ο Τζόκερ θα διαπιστώσει απογοητευμένος πως η έκρηξη που περίμενε δεν θα έρθει ποτέ.

Ηττημένος από τις διαθέσεις της κοινωνίας αλλά γεμάτος ηθική ικανοποίηση που καταφέρνει, έστω και σε μεμονωμένο επίπεδο, να «κλέψει» την ψυχή του Ντεντ, ο Τζόκερ θα μεταφερθεί στο Άρκαμ. Και ο Μπάτμαν, έχοντας μόλις κατανοήσει πως η κοινωνία μπορεί και χωρίς αυτόκλητους τιμωρούς σαν τον ίδιο, συντετριμένος από το γεγονός ότι ο Λευκός Ιππότης, ο ιδεαλιστής εισαγγελέας, ο φίλος του ο Χάρβεϊ, μετατράπηκε σε έναν διαβολικό villain, πως έπεσε τραγικό θύμα μιας κοινωνικής συνθήκης τόσο απρόβλεπτης που κανείς δεν μπορεί να την μαντέψει και πόσο μάλλον να την ελέγξει, θα ανέβει στη μηχανή του και θα χαθεί επ’ αόριστον. Και όπως η εμβληματική του μπέρτα, ηττημένη αλλά περήφανη, θα ανεμίζει στον αέρα ενώ εκείνος απομακρύνεται, η πληρότητα που θα δημιουργεί μέσα μας το «Dark Knight», η πυκνότητα του περιεχομένου του, θα μας κάνει να νιώθουμε πως για να χωνευτεί αυτό το έπος που μόλις είδαμε θα πρέπει να το ξαναδούμε άπειρες φορές, να το «αναγνώσουμε» ξανά και ξανά και ξανά, μέχρι να «καθίσει» μέσα μας οριστικά.

Α Ρ Ι Σ Τ Ο Υ Ρ Γ Η Μ Α . –