Danis Tanovic - Ο νικητής του Grand Prix της Berlinale στο Cinefreaks: "Η Ευρώπη βαδίζει προς την κόλαση" - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Danis Tanovic – Ο νικητής του Grand Prix της Berlinale στο Cinefreaks: “Η Ευρώπη βαδίζει προς την κόλαση”

Συνεντεύξεις | 10-11-2016 |

O Danis Tanovic παρουσίασε στην Berlinale, μία από τις καλύτερες ταινίες του Φεστιβάλ της Γερμανικής πρωτεύουσας και μία από τις καλύτερες ταινίες που θα δούμε μέσα στο 2016. Ο Βόσνιος στο Death in Sarajevo είπε τα πάντα για την οικονομική και κοινωνική κρίση, για την Ευρώπη και τις χαμένες αξίες της, για τον εθνικισμό και την ιστορία, και στην ταινία του, αλλά και στην συνέντευξη στο Cinefreaks. Συναντήσαμε τον σκηνοθέτη, λίγο πριν βραβευτεί με την Αργυρή Άρκτο – Grand Prix της επιτροπής, το δεύτερο πιο σημαντικό βραβείο της Berlinale μετά την Χρυσή Άρκτο.

Δείτε τι γράψαμε για το Death in Sarajevo

Να τι μας είπε:

– Για το ότι είδαμε την ταινία στο Βερολίνο, ένα Φεστιβάλ που του έχει δώσει επιτυχίες και στο παρελθόν (ο Tanovic κερδίζει για δεύτερη φορά το συγκεκριμένο βραβείο καθώς το “An Episode in the Life of an Iron Picker” του είχε δώσει και πάλι την Αργυρή Άρκτο το 2013)

Το Βερολίνο έχει γίνει μέρος συνάντησης για μένα. Η επιτυχία βέβαια για μένα είναι εντελώς υποκειμενική. Αλλά ναι γενικά μ’ αρέσει πολύ το Βερολίνο, εξαιτίας όλης της ιστορίας που κουβαλάει. Όταν έκανα αυτή την ταινία σκεφτόμουν ότι θα έρθει είτε στο Βερολίνο ή εναλλακτικά στο Φεστιβάλ του Σαράγεβο. Δεν θα προσπαθούσα να πάω την ταινία σε κάποιο άλλο Φεστιβάλ, όπως τις Κάννες ή την Βενετία. Το φιλμ ταιριάζει απόλυτα σε αυτό που βγάζει το Φεστιβάλ του Βερολίνου.

– Για το πως αποφασίζει που θα γυρίσει τις ταινίες του

Δεν είναι κάτι που είναι στάνταρ. Τίποτα δεν είναι προαποφασισμένο, ούτε με τι θα ασχοληθώ, ούτε που θα κάνω γύρισμα. Είναι ανάλογα που θα με πάνε οι ιστορίες. Τον άλλο μήνα θα βρεθώ στο Βερολίνο, μπορεί να πάω στην Συρία ή την Τουρκία. Δεν έχω κάποιο συγκεκριμένο πλάνο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είμαι παντρεμένος και έχω πέντε παιδιά. Υπάρχει αυτό το σίγουρο και όλα τα άλλα είναι υπό σκέψη.

– Για το ότι η ταινία εξελισσόταν σε πραγματικό χρόνο, έχοντας μεγάλες σε διάρκεια σκηνές και αν σκέφτηκε να κάνει κάτι σαν το Birdman του Inarritu. 

Εκείνος μένει στο Hollywood, εγώ στη Βοσνία, (γέλια). Εκείνος έκανε μια ταινία με μονόπλανο εγώ έκανα cuts. Εντάξει ο Ιnarritu είναι καλός φίλος και από τους πιο ταλαντούχους στην δουλειά. Ποτέ όμως δε μου πέρασε από το μυαλό να κάνω με ένα μόνο πλάνο και για πρακτικούς λόγους.

12644648_176148856082752_8427113494560925667_n

Το gimbal εν δράση κατά τα γυρίσματα της ταινίας.

– Για την κίνηση της κάμερας στην ταινία του και την χρήση gimblal (σταθεροποιητή κάμερας)

Είχα μια τρομερή συνεργασία με τον διευθυντή φωτογραφίας μου. Μου αρέσουν πολύ τα τεχνικά της όλης υπόθεσης, είμαι πολύ τεχνικός τύπος και μου αρέσει να βρίσκομαι ο ίδιος πίσω από την κάμερα. Όταν είδα το gimblal μου άρεσε και σκέφτηκα να κάνουμε την ταινία έτσι. Στην αρχή βέβαια δεν ξέραμε ούτε καν πως να το χρησιμοποιήσουμε και είμαστε εφτά μέρες πριν αρχίσουμε το γύρισμα της ταινίας. Για να γίνει όμως η ταινία ήταν η μόνη μας επιλογή. Η ταινία γυρίστηκε σε 21 μέρες και το να βάλεις γραμμές σιδηροδρόμου για να κινείται πάνω τους η κάμερα θα έπαιρνε πολύ περισσότερο χρόνο και τεχνικά σε κάποια σημεία δεν γινόταν. Από την άλλη η σταθερή κάμερα δεν μου αρέσει, κάπως σαν να με ζαλίζει. Βέβαια δεν μ’ αρέσουν οι τεχνικές μόνο και μόνο για τις τεχνικές. Μου αρέσουν όταν εξυπηρετούν την τέχνη. Όταν ήμουν μικρός έκανα μια ταινία και ήθελα να είμαι show-off, να δείξω όλα όσα ξέρω με την κάμερα να κινείται. Δεν θα το ξανακάνω ποτέ αυτό. Πιστεύω ότι η κάμερα και η σκηνοθεσία δεν θα πρέπει να σκέφτεται ο θεατής και να βοηθούν στο να επικεντρώνεται στην ιστορία.

– Για τους ηθοποιούς του

Οι ηθοποιοί είναι τεράστιο μέρος της ταινίας. Η Vedrana Seksan, πoυ παίζει την δημοσιογράφο δίνει μια τρομερή ερμηνεία για μένα, που καμία άλλη ηθοποιός από την Πρώην Γιουγκοσλαβία δεν θα μπορούσε να δώσει. Πολλοί από τους πρωταγωνιστές είναι παιδιά μου, μαθητές μου, που δύσκολα όμως έχουν την ευκαιρία να παίξουν σε ταινίες, σε μια τόσο μικρή χώρα σαν τη Βοσνία.

– Για τους χαρακτήρες της ταινίας

Δεν ήθελα να έχω ένα κεντρικό χαρακτήρα. Όλοι οι χαρακτήρες της ταινίας είναι εξίσου σημαντικοί. Η ταινία βασίζεται σε ένα θεατρικό μονόλογο, εκείνο του Ευρωπαίου διπλωμάτη που έρχεται στο Σαράγεβο, όμως αυτός διαρκεί περίπου 30 λεπτά. Η ταινία διαρκεί 85 σε πραγματικό χρόνο και περιλαμβάνει πολλά πράγματα που ήθελα να πω, μέσα από αυτούς τους χαρακτήρες

– Για την ιστορία και πως θα πρέπει να προχωρήσουμε πέρα από αυτήν 

Κεντρικό σημείο στην ταινία έχει η ιστορία και το γεγονός που πυροδότησε τον Α Παγκόσμιο πόλεμο πριν από 100 χρόνια. Αυτό έρχεται σε αντιπαραβολή με την κρίση της Ευρώπης. Την ίδια ώρα που άνθρωποι πεθαίνουν στον δρόμο από την πείνα, υπάρχουν πολλοί που παθιάζονται με το τι έγινε ακριβώς πριν από 100 ή 500 χρόνια. Αυτά είναι ιστορία, ας αφήσουμε τους ιστορικούς να αποφανθούν και ας προχωρήσουμε επιτέλους. Δεν μπορούμε πλέον να ασχολούμαστε με τι έγινε στο παρελθόν σαν να είναι το μοναδικό μας πρόβλημα. Συγνώμη αν ο προ-προ-προ παππούς μου σκότωσε το προ-προ-προ παππού σου, αλλά πλέον είμαστε στο σήμερα. Αν συζητάμε με τέτοιους όρους θα καταλήξουμε και πάλι σε πολέμους και σκοτωμούς.

“Η Ευρώπη βαδίζει προς την κόλαση”

– Για το γιατί ο κόσμος της Βοσνίας ασχολείται με την ιστορία τόσο πολύ και την Ευρώπη του σήμερα

Κανένας δεν νίκησε στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβία. Ίσως οι Κροάτες λίγο. Και τώρα ο καθένας γράφει την δική του ιστορία. Ο κόσμος ασχολείται τόσο πολύ με το παρελθόν γιατί δεν βλέπει μέλλον και έτσι πρέπει να ασχοληθεί με κάτι τέτοιο. Εκεί βέβαια τον οδηγούν και οι πολιτικοί που δεν σταματάνε να συζητάνε για το παρελθόν. Κανένας δεν δίνει ένα πραγματικό όραμα στον λαό. Σχεδόν κανένας δηλαδή για παράδειγμα ο Βαρουφάκης από την χώρα σου, είτε διαφωνείς, είτε συμφωνείς μαζί του, ο άνθρωπος βλέπεις ότι έχει ένα όραμα. Δώσε μου τέτοιους ανθρώπους με όραμα, με πάθος, όχι αυτούς τους γραφειοκράτες και τεχνοκράτες που έχουμε τώρα. Πολιτικοί για μένα ήταν ο Τσώρτσιλ ή ο ΝτεΓκολ. Οι πολιτικοί του σήμερα είναι υπάλληλοι των τραπεζών. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η Ευρώπη βαδίζει προς την κόλαση. Αυτός είναι ο κύριος λόγος. Βρισκόμαστε στο Βερολίνο, ένα σημείο συνάντησης της Ευρώπης, γι’ αυτό κάναμε την Ευρώπη, γι’ αυτό πιστέψαμε στην Ενωμένη Ευρώπη. Για να μην έχουμε πια πολέμους και τείχη, γιατί είμαστε πιο ισχυροί όλοι μαζί. Αλλά δεν πιστεύω πια στην Ευρώπη, στην Ευρώπη έτσι όπως έχει καταλήξει να είναι. Αν η Ευρώπη ήταν όπως θα έπρεπε την πρώτη μέρα μετά τον πόλεμο θα έλεγε στην Βοσνία, δεν σας συμπεριφερθήκαμε καλά, έχετε περάσει τόσα, ελάτε. Η Ευρώπη πεθαίνει. Πέθανε στο Άουσβιτς, πέθανε στην Βοσνία, το ερώτημα είναι πόσες φορές θα αντέξει να πεθάνει.

– Για το τι μπορούν να κάνουν οι απλοί άνθρωποι για αυτήν την κατάσταση που περιγράφει στην ταινία.

Δυστυχώς τίποτα. Όπως βλέπεις και στην ταινία, όλοι απλά βρίσκονται εκεί και τα διάφορα δεινά τους συμβαίνουν. Είτε κάνουν απεργία, είτε όχι, ότι και να κάνουν δεν έχει σημασία δυστυχώς πλέον. Χρειάζεται να επανακινηθεί όλη η κοινωνία. Δεν ξέρω που μπορούμε να βρούμε ελπίδα. Εγώ είμαι απλά εδώ για να κάνω ερωτήσεις.

Screenshot from 2016-02-16 17:47:16

– Για το πάθος του στο να κάνει ταινίες και το πάθος που χρειάζεται η κοινωνία

Τι είναι η ζωή χωρίς πάθος; Δεν γίνεται χωρίς πάθος να φτιάξεις μια ταινία, αν δε το χα θα πήγαινα για ψάρεμα. Διάβασα κάτι τις προάλλες που μου άρεσε. “Θα αποτύχεις σε κάποια φάση, είτε έτσι είτε αλλιώς, όμως τουλάχιστον απέτυχε σε κάτι που αγαπάς να κάνεις.” Μ αρέσει να εφαρμόζεται αυτό στην τέχνη, στην πολιτική, στην ζωή γενικά. Θέλουμε ανθρώπους με πάθος

– Για τις σχέσεις των λαών της Πρώην Γιουγκοσλαβίας και των Βαλκανίων 

Για τους ανθρώπους από όλες αυτές τις χώρες, όχι μόνο την Σερβία, την Κροατία, την Βοσνία αλλά και άλλες, την Ρουμανία, την Βουλγαρία, την Αλβανία και όλα τα άλλα σε -ία (γέλια) ισχύει πιστεύω το εξής: αγαπιόμαστε και ταυτόχρονα μισιόμαστε στον ίδιο βαθμό. Το ερώτημα είναι πόσο πρέπει να πιούμε. Αυτό που τελικά μισούμε, είναι η εικόνα μας στον καθρέφτη. Όταν μισούμε τους άλλους τελικά μισούμε τον εαυτό μας, γιατί ότι βλέπεις σε μία από αυτές τις χώρες, το βλέπεις και στην άλλη. Υπάρχει μια ταινία το Whose Is This Song? (2003). Εκεί υπάρχει ένα τραγούδι που είναι γνωστό σε όλες τις χώρες των Βαλκανίων και όλες λένε ότι είναι δικό τους. Το ίδιο γίνεται και με τον καφέ…

“Θα αποτύχεις σε κάποια φάση, είτε έτσι είτε αλλιώς, όμως τουλάχιστον απέτυχε σε κάτι που αγαπάς να κάνεις.” Μ αρέσει να εφαρμόζεται αυτό στην τέχνη, στην πολιτική, στην ζωή γενικά. Θέλουμε ανθρώπους με πάθος

– Για την παλιά και την νέα γενιά που ζει στην ταινία του

Έτσι είναι η νέα γενιά. Η πιο παλιά γενιά της χώρας μας έζησε με τον Τίτο, για τον οποίο μπορείς να πεις ότι θέλεις, δικτάτορας κλπ. όμως η εποχή εκείνη και η κοινωνία εκείνη ήταν πολύ καλύτερη από την κοινωνία της σημερινής Ευρώπης του εθνικισμού και της κρίσης. Ο κόσμος εκείνης της γενιάς, ακόμα θυμάται πως ζούσε και ονειρεύεται, επιζητώντας κάτι καλύτερο. Από την άλλη τώρα κάποιος που γεννήθηκε ας πουμε το 92, είναι 23 χρονών και έχει ζήσει μόνο πόλεμο και… φεουδαρχία. Γιατί φεουδαρχία έχουμε πλέον, όχι καπιταλισμό. Αυτό που έχουμε δεν είναι καν κοντά στον καπιταλισμό. Υπάρχουν οι φεουδάρχες και όλοι άλλοι. Μάλλον δεν περάσαμε στον καπιταλισμό.

Αυτό που ζούμε δεν είναι πλέον καπιταλισμός. Είναι φεουδαρχία, είναι εταιριο-κρατία. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι νομίζουμε ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν χειρότερη ζωή από ότι εμείς.

– Για τον καπιταλισμό και την Ευρώπη που όπως είπε βαδίζει προς στην κόλαση

Ο καπιταλισμός είναι και σήμερα το καλύτερο σύστημα που υπάρχει. Αλλά αυτό που ζούμε όπως είπα δεν είναι πλέον καπιταλισμός. Είναι φεουδαρχία, είναι εταιριο-κρατία (corporatism). O καπιταλισμός έχει και τα καλά του. Το κλειδί της όλης ιστορίας είναι το 1989. Μέχρι τότε αυτή εδώ η πόλη, το Βερολίνο, ζούσε κατά το ήμισυ της στον παράδεισο του καπιταλισμού, υψηλοί μισθοί. ασφάλεια, υγεία για όλους. Μετά όμως από τότε το αντίπαλο δέος, έπεσε, οπότε ο καπιταλισμός δεν χρειαζόταν πλέον να δίνει τόσα πολλά στους ανθρώπους. Έτσι οι καπιταλιστές άρχισαν το πάρτι και από τότε θέλουν περισσότερα και περισσότερα. Την ίδια ώρα που η κοινωνία μας είναι πιο πλούσια από ποτέ, που παράγει περισσότερα πράγματα από ότι ποτέ, που έχει μεγαλύτερη ελευθερία από ποτέ, ταυτόχρονα σκοτώνει περισσότερους φτωχούς από ποτέ, με ανθρώπους να ζουν μέσα στην δυστυχία. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι νομίζουμε ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν χειρότερη ζωή από ότι εμείς.

– Για την ελπίδα και την απαισιοδοξία που συνυπάρχουν στην ζωή και τις ταινίες του

Είμαι ταυτόχρονα πολύ αισιόδοξος και πολύ απαισιόδοξος. Αν νικήσει για παράδειγμα ο Bernie Sanders στις εκλογές στην Αμερική θα θέλα να μετακομίσω στις ΗΠΑ, όχι ότι είμαι σίγουρος ότι θα αλλάξουν πολλά, αλλά θέλω να ονειρεύομαι. Πιστεύω στην ανθρωπότητα. Είναι δύσκολο βέβαια να σταθμίζεις την αισιοδοξία, την ελπίδα και τον ρεαλισμό, στην ζωή όπως και στις ταινίες. Είναι κάτι όμως εγγενές στον άνθρωπο. Στην Βοσνία όλοι ελπίζουμε για κάτι καλύτερο, είμαστε όμως και κυνικοί για όσα ζούμε. Έχω περάσει και προσωπικά πόλεμο, οπότε ξέρω να μην πιστεύω όλα όσα ακούω. Αλλά δε μπορώ να μην είμαι ταυτόχρονα ιδεαλιστής και αισιόδοξος.

– Για το πως θα αντιδράσουν οι άνθρωποι από την χώρα του και τις άλλες χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας στην ταινία του

Δέχομαι συνέχεια επιθέσεις από εθνικιστές, σε όλες τις χώρες, ακόμα και στην Βοσνία. Μου λένε ότι δεν είμαι αρκετά Βόσνιος. Τι να κάνουμε δεν με απασχολεί.

Διαβάστε περισσότερα για: