Mohamed Ben Attia - Ο νικητής της Χρυσής Αθηνάς μιλά στο Cinefreaks – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Mohamed Ben Attia – Ο νικητής της Χρυσής Αθηνάς μιλά στο Cinefreaks

Συνεντεύξεις | 2-10-2016 |

Το Φλεβάρη του 2016, το Βερολίνο φιλοξενούσε στο διαγωνιστικό του, την πρώτη Αραβική ταινία που είδαμε ποτέ εκεί. Ο λόγος για το Hedi από την Τυνησία, του Mohamed Ben Attia που μάλιστα κέρδισε το βραβείο του καλύτερου πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη, με την ταινία να κερδίζει και το Βραβείο αντρικού ρόλου για τον Majd Mastoura.

Η ταινία μετά από μια σύντομη πορεία σε Φεστιβάλ του κόσμου, βρέθηκε στις Νύχτες Πρεμιέρας και το Διαγωνιστικό τους, όπου κέρδισε το μεγαλύτερο βραβείο του Φεστιβάλ, την Χρυσή Αθηνά. Η “Ιστορία του Hedi” εκτυλίσσεται μετά την Αραβική Άνοιξη και σε μία μεταβατική φάση για την Τυνησία. Έτσι στην ταινία θα δούμε την παραδοσιακή οικογένειά του, που θέλει να τον παντρέψει με προξενιό από την μία και από την άλλη τον θυελλώδη έρωτά του με μια άλλη κοπέλα που εργάζεται σε ένα τουριστικό θέρετρο που θυμίζει σε όλα του Ευρώπη. Η σύγκρουση δύο κόσμων στην οθόνη αλλά και μέσα στο μυαλό του Hedi είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ταινίας που άρεσε πολύ όπου προβλήθηκε και για μας ήταν από τις καλύτερες του Βερολίνου.

Συναντήσαμε τον σκηνοθέτη στο Berlinale Palast της Berlinale όπου μας μίλησε για την ταινία και το σινεμά. Δες τι μας είπε.

Για τις ομοιότητες σκηνοθεσίας με τους Dardenne και την συμμετοχή των Βέλγων αδερφών στην ταινία: 

Το στυλ της ταινίας είναι το κινηματογραφικό μου στυλ. Το αν μοιάζει με το στυλ των Dardenne είναι κάτι που αν ισχύει έγινε χωρίς να έχει προσχεδιαστεί και χωρίς να είναι ηθελημένο. Η ιδέα ήταν να ακολουθήσω τον κεντρικό χαρακτήρα πολύ κοντά. Οι Dardenne είναι και παραγωγοί στην ταινία. Ήταν η παραγωγός μου που τους γνώριζε και τους έδωσε να διαβάσουν το σενάριο. Εγώ ήμουν ακόμα σε φάση πειραματισμού με το σενάριο και μάλιστα δεν ήξερα τότε ότι το σενάριο είχε πάει στους Dardenne. Τους άρεσε όμως και τότε ήθελαν να δουν το πρώτο μου μικρού μήκους φιλμ και όταν το είδαν αποφάσισαν να συμμετέχουν στην ταινία. Ο Jean-Pierre ασχολήθηκε περισσότερο από τον Luc με την ταινία. Κυρίως ανταλλάξαμε mails με απόψεις για την ταινία. Με βοήθησαν πολύ χωρίς όμως να επιμένουν στο να κάτι συγκεκριμένο στην ταινία. Οι ερωτήσεις τους με βοήθησαν να μπω ακόμα πιο βαθιά στην καρδιά της ταινίας. Στα γυρίσματα δεν ήταν παρόντες καθώς δούλευαν στην δική τους ταινία.

12717310_944900628931027_3293054160536007334_n

Ο πρωταγωνιστής της ταινίας ποζάρει δίπλα στην Meryl Streep, πρόεδρο της επιτροπής φέτος στο Βερολίνο, κρατώντας την Αργυρή Άρκτο που κέρδισε για την ερμηνεία του.

Για το πόσο δύσκολο είναι να είναι ένας νέος σκηνοθέτης στην Τυνησία:

Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο. Μου πήρε πέντε με έξι χρόνια να κάνω αυτή την ταινία. Το κύριο πρόβλημα ήταν να βρούμε τους πόρους για να κάνουμε την ταινία. Τελικά είμαστε πολύ τυχεροί και όλα κύλησαν γρηγορότερα, όμως στην  αρχή ήταν πάρα πολύ δύσκολο να βρούμε χρήματα. Όσον αφορά γενικά την Τυνησία, υπάρχουν πλέον πολλοί παραπάνω άνθρωποι, σε σχέση με το παρελθόν που γράφουν. Παλαιότερα υπήρχε και λογοκρισία με αποτέλεσμα κανένας να μην είναι αρκετά τολμηρός ώστε να της αντιταχτεί. Δεν θα μπορούσα να κάνω το Hedi έτσι. Τα πράγματα όπως άλλαξαν και πλέον μπορούμε να έχουμε διαφορετικές οπτικές που βλέπουμε τα πράγματα και διαφορετικές οπτικές στο να κάνουμε ταινίες.

Για το αν οι πολιτικές αλλαγές στην Τυνησία επηρέασαν την ιστορία της ταινίας και την καριέρα του: (θυμίζουμε ότι η Τυνησία ήταν μία από τις χώρες που είχαμε Αραβική Άνοιξη και απομάκρυνση από την εξουσία απολυταρχικών καθεστώτων) 

Πριν την επανάσταση είχα ξεκινήσει ένα προτζεκτ, το οποίο μετά, δεν είχε πλέον νόημα και έτσι το παράτησα. Η επανάσταση άλλαξε πολλά πράγματα. Μας έκανε να ανακαλύψουμε τους εαυτούς μας, τι θέλουμε, τι δεν θέλουμε, και το ίδιο ισχύει φυσικά και για τους κινηματογραφιστές. Ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε πλέον τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικός, άλλαξε πολύ γρήγορα η κοινωνική μας συνείδηση. Ήταν σαν πριν να είμασταν υπό την επίρεια αναισθητικών και όλα να άλλαξαν από την μία μέρα στην άλλη.

Για το πόσο αυτοβιογραφική είναι η ταινία: 

Έκανα την ίδια δουλειά που κάνει στην ταινία ο Hedi. Πουλούσα αυτοκίνητα πόρτα πόρτα για δύο χρόνια. Έχω βέβαια εντελώς διαφορετική προσωπικότητα από τον Hedi. Ταιριάζουμε βέβαια στο πόσο άβολα αισθάνεται με αυτά που γίνονται γύρω του και με αυτά που κάνει. Ήθελα να δημιουργήσω ένα χαρακτήρα που αν και είναι 25 χρονών, στην ουσία είναι παιδί. Στην αρχή δεν μπορεί να κάνει τίποτα, δεν μπορεί να αντιδράσει στο οτιδήποτε γίνεται γύρω του. Σιγά σιγά όμως οι σκέψεις του θα αλλάξουν, είναι κάποιος που σιγά σιγά ανακαλύπτει την ζωή.

Για το τέλος της ταινίας και το πως το πήραν οι θεατές: 

Ελπίζω οι θεατές να μην θεώρησαν ότι αυτή την ζωή που ανακαλύπτει ο Hedi, την απαρνιέται στο τέλος της ταινίας. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Ότι είναι ερωτευμένος με την νέα του ζωή δεν σημαίνει ότι είναι και ερωτευμένος με την συγκεκριμένη κοπέλα. Είναι 25 χρονών όμως όπως είπαμε είναι σαν να ναι 15. Απόλαυσε έναν μεγάλο έρωτα, όμως δεν είναι ώριμος για να κάνει ένα μεγάλο βήμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παρατάει. Ο Hedi ξέρει πλέον ποιος είναι και τι θέλει. Δεν παραιτείται από την ζωή. Στα τελευταία πλάνα ο ήρωας αναπνέει, τον πόνεσε που αφήνει την αγάπη του, όμως είναι κάτι που τον απελευθέρωσε.

201610522_2_IMG_FIX_700x700

Σκηνή από την ταινία

Για τον ρόλο της μητέρας στην ταινία και την Τυνησία:

Όντως ο χαρακτήρας της μητέρας είναι πολύ ισχυρός στην ταινία. Είναι σαν ο manager ολόκληρης της οικογένειας. Αυτό είναι γενικά ο κανόνας και για την Τυνησία. Ακόμα και στην επανάσταση οι γυναίκες έπαιξαν σημαντικό ρόλο και ήταν στην πρώτη γραμμή. Η μητέρα στην ταινία στηρίζει όλη την οικογένεια. Αρκετοί από τους άντρες στην χώρα συμβιβάζονται με την ζωή τους όπως τους έρχεται. Σπουδές, δουλειά, γάμος. Όμως σε αρκετές περιπτώσεις οι γυναίκες είναι λιγότερο συμβιβασμένες.

Παραλληλίζοντας τον Hedi με την Τυνησία: 

Όπως είπα μετά την επανάσταση αρχίσαμε να ανακαλύπτουμε τους εαυτούς μας. Νομίζω από την χώρα όπως και από τον ήρωα έλειπε η αγάπη. Αυτά τα απλά πράγματα: η πρώτη ματιά, το άγγιγμα. Κάθε αλλαγή βέβαια παίρνει χρόνο. Όσο και να νομίζεις ότι τα πράγματα αλλάζουν από την μία μέρα στην άλλη, αυτό δεν γίνεται ποτέ. Και τώρα αντιμετωπίζουμε στην Τυνησία περίπου τα ίδια προβλήματα με πριν. Πλέον όμως μπορούμε να πούμε ιστορίες σαν του Hedi, μπορούμε να έχουμε ελευθερία έκφρασης. Αυτά είναι πολύ σημαντικά, και αν δούμε και το βλέμμα του Hedi στο τέλος της ταινίας βλέπουμε ότι είναι βλέμμα αισιοδοξίας για το μέλλον. Δεν είναι εύκολο έχεις αυτή την αισιοδοξία. Όλοι οι νεαροί άνθρωποι που ξέρω και που γνώρισα στο γύρισμα θέλουν να φύγουν ή έφυγαν ήδη από την Τυνησία. Είναι κρίμα βέβαια γιατί υπάρχει πολύ ταλέντο στην χώρα και έτσι η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει ιδιαίτερα.

Για τους ηθοποιούς της ταινίας:

Ο ηθοποιός που παίζει τον Hedi έκανε μόνο μία ταινία πριν από αυτήν. Δεν είναι επαγγελματίας ηθοποιός (ΣΣ. κι όμως κέρδισε το βραβείο της Berlinale το οποίο του το δωσε η Meryl Streep) Τώρα βρίσκεται στο Montpelier και σπουδάζει υποκριτική. H πρωταγωνίστρια έχει παίξει σε αρκετά sitcoms. H μητέρα είναι αρκετά γνωστή θεατρική ηθοποιός.

Για το αν η χώρα είναι χωρισμένη σε αυτούς που υποστηρίζουν τις παραδόσεις και τους υπόλοιπους: 

Δεν μπορούμε να γενικεύουμε τα πάντα σύμφωνα με την ταινία. Στην ταινία υπάρχει ένας γυναικείος χαρακτήρας που κοιμάται με έναν άντρα την πρώτη βραδιά και ένας άλλος που δεν δέχεται να την αγγίξει ο άντρας πριν τον γάμο. Είναι όμως αλήθεια ότι η αγνότητα και η σεξουαλικότητα δεν είναι τόσο απλά όσο είναι σε άλλες χώρες. Μπορώ όμως να δω μεγάλη αλλαγή στην κοινωνία μέσα στα χρόνια. Πράγματα που “απαγορεύονταν” παλιά, πλέον δεν είναι τόσο ταμπού.

Για το αν θα είναι σοκαριστική η ταινία για το κοινό στην Τυνησία:

Όχι καθόλου. Υπάρχουν πραγματικά δεκάδες άλλες ταινίες που ήταν πολύ πιο ριζοσπαστικές στο να απεικονίσουν τον έρωτα και το σεξ.

Για το αίσθημα του να διαγωνίζεται στην Berlinale:

Όταν είδα την λίστα πραγματικά δε το πίστευα. Στο διαγωνιστικό του Φεστιβάλ υπάρχουν άτομα που πραγματικά θαυμάζω. Δεν νιώθω τόσο άξιος ώστε να βρίσκομαι δίπλα τους και να διαγωνίζομαι. Είμαι πολύ χαρούμενος. Ακόμα δε το χω συνειδητοποιήσει.

Για το πως το κοινό θα αντιληφθεί την ταινία στην Ευρώπη:

Η ταινία δεν θέλει σε καμία περίπτωση να αντιπαραθέσει την Τυνησία με την Ευρώπη. Σε όλη την διάρκεια της ταινίας δίνω μια μάλλον σκοτεινή πλευρά της χώρας και δεν θα ήθελα αυτό να είναι το μήνυμά μου. Είμαι αισιόδοξος. Πιστεύω πως τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν. Αν όλοι οι νέοι φεύγουν από την χώρα και πάνε στην Ευρώπη, τότε η Τυνησία δεν θα αλλάξει ποτέ. Αν η νέα γενιά είναι εκεί, τότε υπάρχουν ελπίδες. Δεν σημαίνει αυτό όμως ότι είμαι εναντίον της Ευρώπης.

Διαβάστε περισσότερα για: ,