Μαριάννα Οικονόμου: «Ένα ντοκιμαντέρ έχει ιδιαίτερη αξία όταν προσφέρει μια διαφορετική οπτική της πραγματικότητας» - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Μαριάννα Οικονόμου: «Ένα ντοκιμαντέρ έχει ιδιαίτερη αξία όταν προσφέρει μια διαφορετική οπτική της πραγματικότητας»

Συνεντεύξεις | 21-4-2016 |

Για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ “Ο πιο μακρύς δρόμος”, η κάμερα της Μαριάννας Οικονόμου βρέθηκε μέσα στις φυλακές ανηλίκων στον Βόλο, και κατέγραψε την καθημερινότητα δύο νεαρών προσφύγων, του Αλσαλέχ από την Συρία και του Τσαζίμ από το Ιράκ. Οι δυο τους κατηγορούνται ως διακινητές και περιμένουν για αρκετούς μήνες για να δικαστούν, αντιμετωπίζοντας παράλληλα και όσες δυσκολίες συνεπάγεται η κράτηση τους εκεί: πρέπει να επικοινωνούν με τις αρχές σε μια γλώσσα, που δεν γνωρίζουν, αποκομμένοι από το οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον.

Διαβάστε την κριτική μας για το ντοκιμαντέρ “Ο πιο μακρύς δρόμος”

Δείτε που παίζεται από σήμερα η ταινία στο Cinego.

Το φιλμ ήταν ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ που παρακολουθήσαμε στα πλαίσια του 18ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, γεγονός που μας παρακίνησε να έχουμε την παρακάτω συζήτηση με την δημιουργό του.

Όλα όσα γράψαμε από το 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Ποια ήταν η αφορμή, για να ασχοληθείτε με το θέμα των ανήλικων κατηγορούμενων διακινητών στο ντοκιμαντέρ σας;

Αφορμή ήταν το βιβλίο « Στο σχολείο ξεχνώ την φυλακή» στο οποίο καταγράφονται οι αφηγήσεις φυλακισμένων ανήλικων μεταναστών από το ταξίδι τους από την Ασία στην Ελλάδα. Αυτές οι μαρτυρίες με συγκλόνισαν και μου προκάλεσαν πολλά ερωτήματα κυρίως σχετικά με τον ρόλο των διακινητών και τους λόγους που τόσοι νέοι μετανάστες καταλήγουν στις Ελληνικές φυλακές κατηγορούμενοι οι ίδιοι για διακίνηση και καταδικασμένοι με πολύ σκληρές ποινές.

Πως επιλέξατε τον Αλσαλέχ και τον Τζασήμ ως “πρωταγωνιστές” του ντοκιμαντέρ;

Επέλεξα να επικεντρωθώ σε αυτούς τους δύο νέους γιατί όταν τους συνάντησα ήταν υπόδικοι και ήθελα να παρακολουθήσω την εξέλιξη της δίκης τους και το μέλλον τους. Ο Τζασήμ ήταν ο μικρότερος σε ηλικία και ακόμα προσπαθούσε να καταλάβει τι του είχε συμβεί και πόσο σοβαρό ήταν. Ο Αλσαλέχ ήταν ήδη 13 μήνες στη φυλακή και είχε κατά κάποιο τρόπο αναλάβει υπό την προστασία του τον Τζασήμ. Μέσα στη φυλακή είχαν γίνει φίλοι και αυτό ήταν ένα επιπλέον στοιχείο που λειτούργησε θετικά για την ταινία.

Πόσο χρόνο κράτησαν τα γυρίσματα και η παραγωγή της ταινίας γενικότερα;

Τα γυρίσματα κράτησαν 8 μήνες και η όλη παραγωγή περίπου δυόμισι χρόνια.

Ποιες είναι οι δυσκολίες, που αντιμετωπίσατε;

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να πάρουμε την άδεια γυρισμάτων στη φυλακή από το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το ότι τα καταφέραμε τελικά έχει να κάνει εν πολλοίς με το γεγονός ότι βρέθηκαν άνθρωποι (στη Φυλακή, στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, στο Δικηγορικό Σύλλογο, καθώς και ο καθηγητής Κώστας Μάγος) που πίστεψαν σε αυτή την ταινία και την υποστήριξαν. Αρχικά οι δεσμεύσεις για την κινηματογράφηση μέσα στη φυλακή ήταν αρκετά ασφυκτικές σε σημείο που με προβλημάτισε σοβαρά αν είχε νόημα να συνέχιζα τα γυρίσματα. Με τον καιρό όμως χτίστηκε μια σχέση εμπιστοσύνης και τελικά η κίνησή μας απέκτησε μεγαλύτερη ελευθερία και έτσι μπορέσαμε να έρθουμε και πιο κοντά στους πρωταγωνιστές μας. Η άλλη μεγάλη δυσκολία ήταν η έλλειψη χρηματοδότησης. Δυστυχώς δεν είχαμε καμιά υποστήριξη από την Ελλάδα και παρόλο που η ταινία βραβεύτηκε στο Docs in Progress του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και επιλέχτηκε να συμμετάσχει στο DOK Leipzig co production meeting, δεν υπήρξε ανταπόκριση από κανάλια ή άλλους φορείς. Ήταν πολύ απογοητευτικό και πιο δύσκολο ακόμα και από τα γυρίσματα μέσα στη φυλακή. Το ενδιαφέρον παρουσιάστηκε εκ των υστέρων.

o-pio-makrys-dromos

Στο ντοκιμαντέρ βλέπουμε τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους να υιοθετούν ένα περισσότερο “πατρικό” ρόλο απέναντι στους νεαρούς κρατούμενους. Υπήρξαν στιγμές ή συμπεριφορές, που δεν πέρασαν τελικά στο ντοκιμαντέρ, άλλα σας έκαναν να νιώσετε άβολα;

Γενικά η εικόνα που περνάει στο ντοκιμαντέρ είναι και η αληθινή. Οι φύλακες, ιδιαίτερα αυτοί που είναι στους διαδρόμους και έξω από τα κελιά αποκτούν μια ιδιαίτερη σχέση με τους κρατούμενους. Δεν υπήρξα μάρτυρας ‘άβολων’ περιπτώσεων ή στιγμών που έπρεπε να αποκρύψω.

alsaleh-jasim

Γνωρίζετε πως εξελίχθηκε η ζωή των δυο πρωταγωνιστών του ντοκιμαντέρ;

Ο Τζασήμ εξαφανίστηκε και δυστυχώς δεν ξέρω που βρίσκεται. Ο Αλσαλέχ κατάφερε να πάει στην Γερμανία τελικά.

Έχετε εικόνα για το πόσες ανάλογες περιπτώσεις ανήλικων κρατουμένων, υπάρχουν στην Ελλάδα;

Δεν γνωρίζω νούμερα αλλά είναι πολλές οι περιπτώσεις, λόγω της προσπάθειας της Ελλάδας να συλλάβει τους διακινητές και να πατάξει έτσι την διακίνηση παράτυπων μεταναστών. Τελευταία βέβαια γίνεται μια προσπάθεια από το μέρος της Δικαιοσύνης και της Αστυνομίας να είναι πιο επιεικείς όταν πρόκειται για ανηλίκους.

Πως βλέπετε, γενικότερα, την παραγωγή ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα;

Από την στιγμή που έπαψε το πρόγραμμα συμπαραγωγών στην ΕΡΤ και το Κέντρο Κινηματογράφου αδρανοποιήθηκε για μεγάλο διάστημα, δεν υπάρχει και καμιά ουσιαστική υποστήριξη για το ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα. Ο ΟΤΕ TV προσπαθεί να κάνει κάποιο άνοιγμα και να υποστηρίζει έργα ντοκιμαντέρ, αλλά η θεματική του προσέγγιση είναι πολύ συγκεκριμένη. Είναι αξιοσημείωτο βέβαια ότι παρ’ όλες τις δυσκολίες, συνεχίζουν να γίνονται πολλές παραγωγές. (Φέτος στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης συμμετείχαν 74 ελληνικά ντοκιμαντέρ!). Πιστεύω ότι οι νέες τεχνολογίες και η εξοικείωση που έχουν οι νέοι ιδιαίτερα δημιουργοί, έχουν καταστήσει την δυνατότητα να κάνει κανείς ένα ντοκιμαντέρ μόνος του και από το σπίτι του, εφικτό. Θα έλεγα όμως ότι ο πιο σημαντικός παράγοντας στην συνεχιζόμενη παραγωγή ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι που καταπιάνονται με αυτό το είδος. Είναι ως επί τω πλείστον άνθρωποι που έχουν ιδιαίτερα αυξημένη κοινωνική συνείδηση και μια βαθύτερη ανάγκη να φέρουν στο φως διαφορετικές απόψεις της πραγματικότητας.

Ποιο θεωρείτε το πιο ενδιαφέρον θέμα, για να ασχοληθεί ένας δημιουργός ντοκιμαντέρ το 2016, στην Ελλάδα και όχι μόνο;

Κατά την γνώμη μου όλα τα θέματα μπορεί να έχουν ενδιαφέρον, εξαρτάται όμως από την προσέγγιση. Πχ. τελευταία γίνονται πολλά ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα και την Ευρώπη για την κρίση και το προσφυγικό, και φυσικό είναι, γιατί αποτελούν τα δύο πιο σημαντικά ζητήματα που απασχολούν και επηρεάζουν κάθε τομέα της ζωής των πολιτών και των κοινωνιών. Αυτό όμως που κατά την γνώμη μου δίνει σε ένα ντοκιμαντέρ μια ιδιαίτερη αξία, είναι όταν προσφέρει μια διαφορετική οπτική της πραγματικότητας ή φέρνει στο φως μια άγνωστη πτυχή ακόμα και ενός γνωστού θέματος, ή παρουσιάζει μια μοναδική προσωπική ιστορία με οικουμενικά στοιχεία ή αναζητεί ένα βαθύτερο νόημα κάτω από τα επιφαινόμενα.

Ποιο θα είναι το “ταξίδι” του ντοκιμαντέρ σας μετά το 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης;

«Ο πιο μακρύς δρόμος» θα κάνει πρεμιέρα στην Αθήνα, την Παρασκευή 22 Απριλίου, 20:20 στο Γαλλικό Ινστιτούτο, στα πλαίσια των προβολών που οργανώνει η Cinedoc. Στις 23 -24 Απριλίου θα προβληθεί στο Δαναό, και μετά θα ταξιδέψει σε διάφορες πόλεις και νησιά της Ελλάδας. Παράλληλα συνεχίζει το ταξίδι του σε φεστιβάλ του εσωτερικού και εξωτερικού.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας;

Αυτό τον καιρό δουλεύω μια ιδέα που αφορά το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα. Έχω πολλά ακόμα σχέδια, αλλά η υλοποίησή τους θα εξαρτηθεί από την δυνατότητα χρηματοδότησης.

Φωτογραφία: MOTIONTEAM


To Cinefreaks.gr σας μεταφέρει όλα όσα συμβαίνουν στο 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με την υποστήριξη της Fischer, χορηγού των Βραβείων Κοινού του φεστιβάλ.


Διαβάστε περισσότερα για: , , , ,