Συνέντευξη Απόστολος Καρακάσης: "Η αυτοδιαχείριση είναι ένα πρόταγμα της εποχής" – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Συνέντευξη Απόστολος Καρακάσης: “Η αυτοδιαχείριση είναι ένα πρόταγμα της εποχής”

Συνεντεύξεις | 14-3-2016 |

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, που μάλιστα έχει ήδη εξασφαλίσει διανομή και θα προβληθεί σε λίγες μέρες και στην Αθήνα, είναι το Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία, του Απόστολου Καρακάση. Ο σκηνοθέτης, ακολούθησε για τρία χρόνια την κατάληψη και αυτοδιαχείρηση του εργοστασίου της BIOMΕ και παρουσιάζει αυτήν την εμπειρία στο ντοκιμαντέρ.

Δείτε τι γράψαμε για το Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία

Προβολές του Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: 17/3/2016 – 18:00 στο Ολύμπιον και 19/3/2016 – 12:00 στον Κασσαβέτη.

– Πως ξεκίνησε η ιδέα του ντοκιμαντέρ για την ΒΙΟ.ΜΕ;

Θα σας πω την αλήθεια. Ήμουν στο τμήμα κινηματογράφου του ΑΠΘ και σκάλιζα έναν υπολογιστή όταν έπεσα πάνω σε μία ηχητική συνέντευξη που είχε κάνει κάποιος φοιτητής μου με έναν εργαζόμενο της ΒΙΟ.ΜΕ. για ένα «κινηματικό» βίντεο.
Ένιωσα στιγμιαία ότι ξεκινούσε εκείνες τις μέρες μια ιστορία που αναζητούσα από καιρό, μια εμβληματική περιπέτεια των καιρών μας που έπρεπε κάποιος να την παρακολουθήσει από μέσα, να την ζήσει προκειμένου να την αφηγηθεί.

– Υπήρξαν στιγμές που δεν ήσουν σίγουρος ότι το ντοκιμαντέρ θα τελειώσει;

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν άμεσα και συνεχίστηκαν πυρετωδώς χωρίς να έχει εξασφαλιστεί καμία χρηματοδότηση κι αυτό δημιουργούσε μία μικρή ανασφάλεια. Η μεγάλη ανασφάλεια όμως ήταν αν θα καταφέρναμε μέχρι τέλους να πούμε μία ιστορία με βάθος και ειλικρίνεια, χωρίς να αδικήσουμε τους ανθρώπους που μας εμπιστεύτηκαν ακόμη κι όταν οι αντιθέσεις μεταξύ τους είχαν οξυνθεί.

– Πως έγινε η επιλογή των κεντρικών χαρακτήρων του ντοκιμαντέρ;

Καθώς ζούσαμε σχεδόν καθημερινά με τους εργάτες της ΒΙΟ.ΜΕ. ήρθαμε συναισθηματικά πολύ κοντά με ανθρώπους που είχαν διαφορετικές εμπειρίες, ιδέες, επιθυμίες, ακόμη και αντοχές. Το εγχείρημα δεν “στελεχωνόταν” αποκλειστικά από μία ομάδα συνειδητοποιημένων κοινωνικών αγωνιστών, αλλά από ένα τυπικό δείγμα βιομηχανικών εργατών μιας ρημαγμένης οικονομίας που είχαν οδηγηθεί στη χρόνια ανεργία με τον πιο βάναυσο τρόπο. Στον μικρόκοσμο αυτό λοιπόν καθρεφτίζονταν διαφορετικές νοοτροπίες της ελληνικής κοινωνίας και ήταν πολύ σημαντικό οι κεντρικοί χαρακτήρες να αντανακλούν όλες αυτές τις διαφορετικές τάσεις. Για τον ίδιο λόγο συμπεριλάβαμε στην ιστορία μας και την πρώην διευθύντρια του εργοστασίου. Ένα ντοκιμαντέρ κατά τη γνώμη μου, όπως κι ένα μυθιστόρημα, πρέπει να σκιαγραφεί σε βάθος το πορτρέτο των πρωταγωνιστών της ιστορίας, να τους κατανοεί χωρίς να διατυπώνει κρίσεις. Τα συμπεράσματα είναι δουλειά του θεατή.

next-station-utopia2

– Πόσο συνεργάσιμοι ήταν οι εργαζόμενοι και οι άλλοι συμμετέχοντες στο ντοκιμαντέρ (κατά το γύρισμα και γενικά);

Τι θα πει συνεργάσιμος χαρακτήρας σε ένα ντοκιμαντέρ; Αν εννοούμε κάποιον νάρκισσο, εξωστρεφή που εύκολα ανοίγει την πόρτα του σπιτιού του και σε μπάζει στην ιδιωτική του ζωή, τότε όχι οι εργάτες της ΒΙΟ.ΜΕ. δεν ήταν έτσι. Είχαν όλες τις φυσιολογικές αντιστάσεις που έχει ένας άνθρωπος που θέλει να προστατεύσει τη δημόσια εικόνα του και την αίσθηση της αξιοπρέπειάς του. Η εμπιστοσύνη κερδίζεται με το χρόνο και τον ειλικρινή σεβασμό. Σε μια ταινία ντοκιμαντέρ βλέπεις πεντακάθαρα την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων που αναπτύχθηκαν στα γυρίσματά της, καλή ταινία με επιφανειακές, υποκριτικές σχέσεις δεν γίνεται.

– Γιατί ο τίτλος του ντοκιμαντέρ είναι Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία; Είναι τελικά ουτοπία το πείραμα της ΒΙΟ.ΜΕ.;

Η ουτοπία είναι μία αμφίσημη λέξη, για άλλους σημαίνει το όραμα μιας ιδεατής πραγματικότητας, το φάρο που πρέπει να μας οδηγεί στην πορεία για μια δίκαιη, ανθρώπινη κοινωνία, ενώ για άλλους είναι ταυτόσημη με το εξωπραγματικό, το ανέφικτο, κάτι για το οποίο δεν αξίζει καν να μιλάμε. Και πάλι θα πω ότι τα συμπεράσματα είναι δουλειά του θεατή…

– Το ντοκιμαντέρ ταξίδεψε στο Φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του Άμστερνταμ. Πως το υποδέχτηκε το διεθνές κοινό; Τι σχόλια είχε για την ΒΙΟ.ΜΕ.;

Το φεστιβάλ του Άμστερνταμ είναι σαφώς το πιο σημαντικό φεστιβάλ ντοκιμαντέρ, τουλάχιστον για την Ευρώπη, και το ότι διαγωνίστηκε εκεί η ταινία με άλλες 13 από όλο τον κόσμο ήταν από μόνο του μία τεράστια δικαίωση. Το κοινό ήταν ιδιαίτερα θερμό, είχαν ερωτήσεις για το εργοστάσιο, τον τρόπο λειτουργίας του, αλλά και γενικότερα για τις επιπτώσεις της κρίσης στις ζωές των ανθρώπων. Οι περισσότεροι πάντως έβγαιναν από την αίθουσα συγκινημένοι.

– Τελικά ποια η δική σου γνώμη για την αυτοδιαχείρηση, σαν ιδέα αλλά και πρακτικά μετά από όσα είδες;

Η αυτοδιαχείριση είναι ένα πρόταγμα της εποχής παγκοσμίως. Υπάρχουν χιλιάδες αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί με ποικίλες παραλλαγές, ενώ ειδικότερα στην Αργεντινή υπάρχουν πάνω από 300 “ανακτημένες” επιχειρήσεις στα χέρια των πρώην εργαζόμενων, και φυσικά δεν είναι όλες οι περιπτώσεις εξίσου επιτυχείς. Το βέβαιο είναι ότι ο σύγχρονος κόσμος αναζητά έντονα μια εναλλακτική αλληλέγγυα οικονομία και μια άλλη φιλοσοφία για την εργασία. Αυτές οι αναζητήσεις στο ανθρώπινο επίπεδο, σημαίνουν να υιοθετήσει κανείς μια συνείδηση διαφορετική από αυτή του μισθωτού εργάτη, μια άλλη νοοτροπία και στάση ζωής, να παλέψει για έναν προσωπικό μετασχηματισμό. Σε αυτό το προσωπικό μεταίχμιο βρίσκονται οι ήρωες της ταινίας.

– Πως αποφάσισες το πότε θα σταματήσεις να ακολουθείς την πορεία της ιστορίας ώστε να τελειώσει το ντοκιμαντέρ;

Όπως είχε πει ο Ντα Βίντσι ένα έργο τέχνης δεν τελειώνει ποτέ, κάποια στιγμή όμως εγκαταλείπεται. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε ο,τι αφορά στο ντοκιμαντέρ που καταγράφει ιστορίες της πραγματικότητας που δεν τελειώνουν ποτέ. Κάποτε αισθάνεσαι ότι έχεις δει ό,τι ήθελες να δεις, ένας κύκλος με δραματουργική συγκρότηση έχει κλείσει και είναι καιρός να πεις την ιστορία.

– Πόσο εύκολο είναι να φτιάχνεις ντοκιμαντέρ (ή ταινίες γενικότερα) στην Ελλάδα με το υπάρχον κινηματογραφικό πεδίο;

Αν δεν είχα τη δουλειά μου στο πανεπιστήμιο που με συντηρεί, θα μου ήταν αδύνατο να κάνω αυτή την ταινία. Υπάρχει μια στρεβλή αντίληψη ότι επειδή τα ψηφιακά μέσα είναι πλέον φτηνά, δεν χρειάζονται χρήματα. Μια αξιόλογη ταινία όμως χρειάζεται σκληρή δουλειά ετών, μεγάλη ομάδα συνεργατών, επαγγελματικά μέσα και έντονη δραστηριότητα προώθησης για να φτάσει στο κοινό της. Βέβαια στην Ελλάδα σήμερα έχουμε την ευτυχή “ατυχία να ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς”, υπάρχει κάποιο διεθνές ενδιαφέρον για τις ιστορίες μας και οι ντοκιμαντερίστες μας το παλεύουν, όμως το τοπίο της παραγωγής είναι πραγματικά ανησυχητικό. Αν η χώρα μείνει χωρίς ντοκιμαντέρ όπως έλεγε ο Πατρίσιο Γκουσμάν, θα είναι σαν μια οικογένεια χωρίς φωτογραφικό άλμπουμ, αυτά τα έργα είναι απαραίτητα για τη συλλογική μας αυτογνωσία.

– Με μεγάλη χαρά έμαθα ότι το ντοκιμαντέρ θα έχει διανομή σύντομα στην Ελλάδα. Πότε και που θα μπορέσουμε να το δούμε, πέρα από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Από τις 24 Μαρτίου η ταινία θα παίζεται σε τρεις κινηματογράφους στην Αθήνα και σε μία αίθουσα στη Θεσσαλονίκη.


To Cinefreaks.gr σας μεταφέρει όλα όσα συμβαίνουν στο 18ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με την υποστήριξη της Fischer, χορηγού των Βραβείων Κοινού του φεστιβάλ.


Διαβάστε περισσότερα για: