Σεξ και Σινεμά – Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Σεξ και Σινεμά

Απόψεις | 21-12-2015 |

Με αφορμή την πολυσυζητημένη πλέον ταινία του Gaspar Noé, Love (για την οποία οι cinefreaks απόψεις διίστανται, διαβάστε εδώ) αλλά και τις συζητήσεις περί απόλυτης, ‘’in your face’’ κινηματογραφικής ειλικρίνειας, ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για σεξ. Και, συγκεκριμένα, για σεξ και σινεμά.

ob_3f35e9_love-still-2

Θα ξεκινήσω με την ταινία Love, της οποίας η κριτική πρόσληψη ήταν αμφιλεγόμενη. Άλλοι θεώρησαν εξεζητημένη την επιλογή μιας 3D εκδοχής και υπερβολικές σε ποσότητα τις σκηνές σεξ ενώ άλλοι επικρότησαν την πιστή αποτύπωση μιας δυνατής ερωτικής σχέσης έτσι όπως την έχουμε βιώσει (ή τη βιώνουμε, ή θα τη βιώσουμε) όλοι και όλες μας. Εγώ θα ταχθώ στη δεύτερη περίπτωση, με εξαίρεση ορισμένες επιφυλάξεις μου, όπως, ας πούμε την επιλογή 3D, ή την ενσωμάτωση στη δράση έξτρα σεξουαλικών δραστηριοτήτων που, αν και δε χαλούν το κόνσεπτ, είναι περιττές. Προσωπικά εξέλαβα την ταινία ως βαθιά ρομαντική. Και, μάλιστα, ρομαντική με μια νέα έννοια, που απομακρύνεται από την ξεπερασμένη και αρνητικά χρωματισμένη έννοια του ρομαντισμού στις μέρες μας. Απεικονίζεται με τη μεγαλύτερη δυνατή αληθοφάνεια η ένταση, τόσο συναισθηματική όσο και σωματική, δύο ερωτευμένων ανθρώπων και οι στιγμές πραγματικής ένωσής τους, τόσο πνευματικής όσο και σεξουαλικής και, μάλιστα, μέσα από μια συνεχή αντίστιξη ακριβώς της πραγματικής με τη μη πραγματική επαφή (Άσχετο σχόλιο: να τι μου λείπει από τις ταινίες Before Sunrise και Before Sunset που, κατά τα άλλα, είναι από τις αγαπημένες μου. Πού είναι η σωματική ένωση ως επιστέγασμα της πνευματικής καλέ μου Richard Linkater; )

nymphomaniac

Επιστρέφοντας στην ταινία Love, ομολογώ ότι ξεκίνησα να τη βλέπω με μια εξαιρετική προκατάληψη ως προς τις σκηνοθετικές προθέσεις. Θα κατακρίνω και θα απορρίπτω πάντα την εξεζητημένη απεικόνιση της σεξουαλικότητας, σε οποιοδήποτε όψη της, με στόχο την απλή, καθαρή πρόκληση. Οκ, το σεξ είναι τόσο εμπόρευμα στην αγαπημένη μας δυτική κοινωνία, που η ένστασή μου φαίνεται, ίσως, ηλίθια. Δε χαίρομαι, όμως, να μου το πουλάνε όπως όπως, ειδικά όταν αυτό συμβαίνει μέσα από τον κινηματογράφο και, ακόμη ειδικότερα, όταν η πρόθεση της πρόκλησης και μόνο κουκουλώνεται κάτω από υποτιθέμενες αξιώσεις «ποιότητας» (αφιερώνω αυτό το καρφί στον Trier και τα Nymphomaniac του, οι άπειροι φανς του ας με συγχωρήσουν).

Ε λοιπόν με ευχαρίστηση συνειδητοποίησα ότι ο στόχος του Noé δεν ήταν ένα πορνογράφημα κάτω από το πέπλο του δράματος αλλά η ρεαλιστική αποτύπωση μιας ανθρώπινης ερωτικής σχέσης σε όλες τις εκφάνσεις της. Είναι ή δεν είναι το σεξ η απόλυτη κορύφωση ενός έρωτα; (ναι, εδώ θα μιλήσουμε γι’ αυτού του είδους σεξ, ας αφήσουμε επιτέλους μια εσάνς ρομαντζάδας στη ζωή μας, έλεος!). Είναι, θα απαντήσω, μονολογώντας. Ε πώς είναι δυνατόν να λείπει από μία προσέγγιση κινηματογραφικής ειλικρίνειας, κατά την οποία λέμε τα πράγματα με το όνομά τους; Όπως λέει παραπονούμενος και ο Βρετανός σκηνοθέτης της ταινίας 9 Songs, Michael Winterbottom, «μπορείς να δείξεις ανθρώπους να τρώνε ή να κάνουν άλλα φυσιολογικά πράγματα αλλά δεν μπορείς να δείξεις δυο ανθρώπους να κάνουν σεξ, το πιο φυσικό πράγμα απ’ όλα.»

tumblr_nyc2ljQowU1skvzeuo1_1280

Για να μη μιλήσω για την απόλυτη ανάγκη απομυθοποίησης του σεξ σε έναν κόσμο όπου η βιομηχανία του πορνό, τα πρότυπα αισθητικής και τα πάσης φύσεως κοινωνικά στερεότυπα, του έχουν προσδώσει διαστάσεις που δεν θα έπρεπε να έχει. Καλά, το Love δε φτάνει μέχρι εκεί σε καμία περίπτωση (η επιλογή και μόνο των ηθοποιών λέει πολλά!) οπότε το σχόλιο είναι πιο γενικό. Απλώς, θεωρώ, όσο μεγαλύτερη είναι η σεξουαλική απομυθοποίηση τόσο μικρότερη είναι η σεξουαλική εμπορευματοποίηση. Και εδώ η απομυθοποίηση συνίσταται στο να βλέπω το σεξ απενοχοποιημένα εκεί που αυτό θεματοποιείται ούτως ή άλλως. Αλλά τέλος πάντων.

Τα παραπάνω, φαντάζομαι, απαντούν στην ένσταση σχετικά με το πόσο σεξ μπορεί να αντέξει το μάτι του θεατή. Η δεύτερη ένσταση πολλών όσον αφορά το σεξ στο σινεμά είναι τα όρια της ρεαλιστικής του αποτύπωσης. Έχει υποστηριχθεί από πολλές πλευρές η άποψη ότι η «ερμηνεία» μιας τόσο προσωπικής για τον άνθρωπο στιγμής μπροστά στην κάμερα, η οποία δεν μπορεί παρά να είναι τεχνητή σε κάποια, τουλάχιστον, επίπεδα, οδηγεί μοιραία σε ένα αμήχανο και αδέξιο αποτέλεσμα. Δεν είμαι ηθοποιός και δεν έχω ιδέα από τους τρόπους με τους οποίους μπορεί κανείς/καμιά να βιώσει το ρόλο του και τις συνθήκες στις οποίες αυτός υποβάλλεται κάθε φορά, αλλά θεωρητικά βρίσκω δυνατό το πετυχημένο αποτέλεσμα και πρακτικά έχουν υπάρξει και φορές που έχω πειστεί, ως θεατής, από σεξουαλικές σκηνές.

65239097_507363

Σε συνέχεια του παραπάνω γίνεται λόγος για τα ρευστά όρια ανάμεσα σε αυτό που ο ηθοποιός υποκρίνεται και σε αυτό που πραγματικά βιώνει. Και παραδέχομαι ότι σε ένα άλλου είδους δράμα ο θεατής θα αναρωτηθεί «Πώς είναι άραγε να βρίσκεσαι στην κατάσταση του χαρακτήρα;» ενώ στην περίπτωση της ρεαλιστικής σεξουαλικής απεικόνισης η ερώτηση θα είναι του τύπου «Πώς είναι άραγε να είσαι ο/η ηθοποιός που το κάνει αυτό ή που του το κάνουν αυτό;». Και καταλαβαίνετε ότι σε αυτό συμβάλλουν απαραίτητες τεχνικές λεπτομέρειες που ανακατεύουν τις συμβάσεις και σε μπερδεύουν ως προς το τι υποτίθεται ότι συμβαίνει και τι συμβαίνει. Φαίνεται, λοιπόν, σαν να υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες η πραγματικότητα δεν είναι συμβατή με τη ρεαλιστική της αποτύπωση. Η, αν είναι, οδηγεί σε άλλα μονοπάτια, το καθαρό πορνό στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ενδεχομένως μια χαρακτηριστική απάντηση στον προβληματισμό να είναι τα λόγια του Karl Glusman, πρωταγωνιστή της ταινίας Love: «Διάβασα κείμενα που λένε ότι οι ηθοποιοί είναι χάλια. Μπορεί να νόμισαν ότι δεν παίζαμε ρόλο. Και ναι, μέχρι ένα βαθμό δεν το κάναμε γιατί δεν ξέραμε τι επρόκειτο να συμβεί στη συνέχεια. Οπότε κάτι από μένα υπάρχει εκεί σίγουρα. (…) Μία μέρα πριν το πρώτο γύρισμα ήπιαμε καφέ με την Aomi Muyock και της είπα ‘πιστεύεις ότι πρέπει να φιληθούμε πριν από το αυριανό γύρισμα;’ Χαμογέλασε και μου είπε ότι αυτό δεν της φαίνεται καλή ιδέα». Ίσως, λοιπόν, αυτή η ρευστότητα των ορίων να είναι συνδεδεμένη με την έννοια του αυτοσχεδιασμού. Ως τέτοια, δε χρειάζεται να περιορίζεται στο σεξ αλλά μπορεί να αφορά διαφόρων ειδών καταστάσεις που οι ηθοποιοί καλούνται να ερμηνεύσουν.

proxy-18

Σε κάθε περίπτωση, αν όλα τα παραπάνω οδηγούν σε κάποιο συμπέρασμα, αυτό είναι, αν μη τι άλλο, πόσο μεγάλη και ενδιαφέρουσα είναι η συζήτηση περί σεξ και σινεμά. Και επιτρέψτε μου να εντοπίσω το μεγάλο ενδιαφέρον στο γεγονός ότι έχουμε να κάνουμε με δύο ευρέως αγαπητές απολαύσεις. Αν ο συνδυασμός τους πετύχει, ενισχύονται και οι δύο αυτομάτως, πως να το κανουμε.