Σινεμά και Πολυτεχνείο - Cinefreaks.gr Cinefreaks.gr

Σινεμά και Πολυτεχνείο

Αφιερώματα | 16-11-2014 |

Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το περσινό αφιέρωμά μας για το Πολυτεχνείο.

17 Νοεμβρίου 1973 – 17 Νοεμβρίου 2013 40 χρόνια έχουν περάσει από κείνη την ημέρα…

40 χρόνια από τη μέρα που οι νέοι και οι νέες ξεχύθηκαν στους δρόμους της Αθήνας και στο Πολυτεχνείο για να διώξουν τους συνταγματάρχες, για να σταματήσουν τη δίωξη των πιστεύω τους και να δείξουν την αντίθεσή τους στο σαθρό δικτατορικό καθεστώς που είχε επιβληθεί.

Πόσο μάλλον σήμερα, η ανάγκη να πάρουμε παράδειγμα από τη σύγκρουση των φοιτητών εκείνης της όχι και τόσο μακρινής εποχής, είναι τόσο μεγάλη και τόσο βασανιστική, που μια αναφορά στις ταινίες που ασχολήθηκαν με τις μαύρες μέρες της χούντας, κρίνεται απαραίτητη.

Ξεκινώντας με το «Εκείνος και Εκείνος», τη σειρά που τάραξε τα νερά της Ελληνικής τηλεόρασης με κείμενα γεμάτα με αντικαθεστωτικά μηνύματα και εξαιρετική απόδοση, από δύο τεράστιους ηθοποιούς! Ο Λoυκάς(Βασίλης Διαμαντόπουλος) κι ο Σόλων(Γιώργος Μιχαλακόπουλος). Οι αιώνιοι απροσάρμοστοι της ζωής. Οι λαϊκοί θυμόσοφοι, που τριγυρνούν ελεύθεροι, σαν αλήτες, μακριά από τον δήθεν καθωσπρεπισμό, ρακένδυτοι αλλά πάντα αξιοπρεπείς, θυμίζουν και καυτηριάζουν τη δική μας ηθική ένδεια.

Αυτή η σειρά γυρίστηκε το 1972 αλλά επειδή κρίθηκαν αρκετές ατάκες του μη πρέπουσες, ξαναγυρίστηκε το 1989, με τους ίδιους πρωταγωνιστές.

Μία ταινία που γυρίστηκε το 1969, την περίοδο της χούντας, είναι το Ζήτα του Κ.Γαβρά. Η ταινία αναφέρεται  στον Γρηγόρη Λαμπράκη, τον αριστερό βουλευτή της ΕΔΑ, ο οποίος δολοφονήθηκε το 1963 από παρακρατικούς. Παρ’όλο που οι συνθήκες ήταν πολύ περίεργες και που η χούντα απαγόρευε κάθε αναφορά σε οτιδήποτε που θεωρούνταν αντικαθεστωτικό,ο Γαβράς στους τίτλους τέλους δείχνει μία λίστα από πολλά πράγματα που είχε απαγορεύσει η χούντα εκείνη την περίοδο, όπως τις πορείες, τις διαδηλώσεις, τη συγκρότηση των εργατικών σωματείων, για τον Λέον Τολστόι, για τους Beatles, για τον Ιονέσκο, για τον Ζαν Πολ Σαρτρ, για το γράμμα Ζ, που θύμιζε τον Λαμπράκη, όπως και για την ελευθεροτυπία. Η ταινία αυτή δείχνει τον εξαιρετικό χαρακτήρα του σκηνοθέτη, που αντιστάθηκε στα δεδομένα εκείνης της εποχής και προέβαλε τα πιστεύω του.Πρωταγωνιστούσαν ο Ζαν Λουί Τρεντινιάν, ο Ιβ Μοντάν,η Ειρήνη Παπά κτλ. Η μουσική του είναι ο Μίκη Θεοδωράκη.

z

Η κωμική πλευρά όλης εκείνης της μαύρης περιόδου σκηνοθετείται πολύ ωραία και διακωμωδείται στην ταινία του Νίκου Περάκη, Λούφα και Παραλλαγή, η οποία σκηνοθετήθηκε το 1984.Η αντίδραση σε όλη εκείνη την ανελευθερία που επέβαλαν οι συνταγματάρχες, είναι το γέλιο που είναι διάχυτο σε αυτή την ταινία και οι πλάκες που κάνει  μια ομάδα στρατιωτών που υπηρετεί τη θητεία της  στον τηλεοπτικό σταθμό των Ένοπλων Δυνάμεων Υ.ΕΝ.Ε.Δ. Η ταινία απέσπασε τέσσερα βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (καλύτερης ταινίας, σεναρίου, πρώτου ανδρικού ρόλου και μοντάζ). Η ταινία έγινε μεγάλη επιτυχία λόγω του απλού σεναρίου της, του χιούμορ της και του θέματός της. Πρωταγωνιστούσαν ο Νίκος Καλογερόπουλος, ο Γιώργος Κιμούλης, ο Παύλος Χαϊκάλης, ο Στέλιος Μάινας κ.ά.

Η τηλεοπτική εκδοχή της «Λούφας» γυρίστηκε το 2006 και προβλήθηκε στη ΝΕΤ, σε σκηνοθεσία Νίκου Περάκη, Γιώργου Κορδέλλα και Παναγιώτη Πορτοκαλάκη και σενάριο Βαγγέλη Σεϊτανίδη και Χαρίτωνα Χαριτωνίδη. Πρωταγωνιστούσαν οι Γιάννης Τσιμιτσέλης,Ορφέας Αυγουστίδης, Χάρης Μαυρουδής, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Κωνσταντίνος Δανίκας, Ηλέκτρα Τσακαλία, Τζένη Θεωνά κ.ά.

Ο Παντελής Βούλγαρης, επίσης,έχει σκηνοθετήσει ” Το Χρονικό της Δικτατορίας 1967- 1974», ένα ανέκδοτο ντοκιμαντέρ ,  το οποίο περιέχει πολύτιμο αρχειακό υλικό· από την κηδεία των Γεωργίου Παπανδρέου και Γιώργου Σεφέρη ως τις δίκες του Αλέκου Παναγούλη και άλλων αγωνιστών.

Το πώς γυρίστηκε όλο το ντοκιμαντέρ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο σκηνοθέτης συνάντησε πάρα πολλές δυσκολίες και κυνηγήθηκε για αυτό.Όπως λέει και ο ίδιος :

« Σε αυτό το φιλμ υπάρχει ό,τι καταφέραμε εμείς που μείναμε στον τόπο » είπε ο σκηνοθέτης, ο οποίος θυμήθηκε ότι την ώρα του πραξικοπήματος του 1967 ο ίδιος συμμετείχε στα γυρίσματα της ταινίας «Κιέριον» του Δήμου Θέου. « Συμμετείχαν όλοι» είπε συγκινημένος. « O Αγγελόπουλος, η Μαρκετάκη, ο Φέρρης, ο Βαλτινός. Ήταν μια ταινία όμως που άρχισε να φθίνει,γιατί άλλους τους συνελάμβαναν και άλλοι φεύγανε». Σιγά σιγά άρχισε να καταγράφει ό,τι μπορούσε με μια κάμερα Super 8. Φυλακές του Μπογιατίου, κάποια στρατοδικεία… Αργότερα το υλικό έφθασε στο Παρίσι, όπου ο Κώστας Γαβράς το είδε μαζί με τον Κρις Μαρκέρ. Αμέσως βοήθησαν τον Βούλγαρη, στέλνοντάς του μια μηχανή 16 mm και φιλμ. Έτσι συνεχίστηκε η κινηματογράφηση. Η κηδεία του Πέτρουλα, οι φυλακές της Ακροναυπλίας, η πορεία της Ειρήνης. « Στη Δικτατορία, από ένστικτο, φανταζόμασταν ότι κάτι θα συμβεί στην κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου », ανέφερε ο σκηνοθέτης, « αλλά κανείς δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι θα μαζεύονταν 500.000 άνθρωποι. Ήταν ένας τρόπος για να φανεί ότι η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα που δεν αντιδρά ». Όλα αυτά όμως γίνονταν κρυφά. Έπρεπε να έχεις ειδική άδεια για να κυκλοφορείς με κάμερα στους δρόμους της Αθήνας. « Ήταν μια εποχή συντροφικότητας, το ξεκίνημα του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, μια εποχή που τη θυμάμαι σε ένα κλίμα φοβίας και ανασφάλειας,αλλά ταυτόχρονα και βαθιάς ανθρωπιάς. Άρα, είναι ένα χρήσιμο υλικό.Για να ξαναθυμηθούμε εμείς και για να μάθουν οι νέοι ».

Εκτός από αυτές τις ταινίες, έχει φτιαχτεί και ένα παιδικό καρτούν για το Πολυτεχνείο που παρουσιάζουμε σήμερα στην στήλη μας για τις μικρούς μήκους ταινίες, ενώ αξιοσημείωτες είναι και οι ταινίες που κατάφεραν να περάσουν την λογοκρισία της χούντας προσφέροντας όαση στον Ελληνικό κινηματογράφο της εποχής.